ЗӘҢГӘР КАШЛЫ КӨМЕШ АЛКА

                                                   
(Дәвамы. Башы: http://syuyumbike.ru/medeniyat/proza/?id=4508)
 
  *     *    *
       Ул чакта Айдар Казан университетында аспирантурада укып йөри иде. Сентябрь урталарында,  җәйге ваемсыз рәхәтлектән арына алмаган бер мәлдә, аны кафедрага чакыртып алдылар.
– Молодец, тиз килеп җиттең, Айдар, – дип кулын кысты фәнни җитәкчесе. – Эш менә болайрак тора: колхозга җибәргән бер группабыз җитәкчесез калган анда – кураторларын аппендицит белән больницага салганнар. Сентябрь беткәнче,  шунда булырсың...
        Иртүк торып юлга чыкса да, электричкадан автобуска күчеп, аннан тагын машина әрҗәсендә җилфердәп, тиешле авылга килеп җиткәндә,  төш якынлашкан иде инде.  Юлы уңды Айдарның: идарәдә аны гына көтеп торганнар диярсең, колхоз рәисен бүлмәсендә туры китерде. Анысы исә Айдарны кочаклап диярлек алды:
         -Аспирант дисеңме? Әйбәт-әйбәт! Без яшьләрне яратабыз. Шәп студентлар килгән быел! Сезнекеләрне әйтәм. “Ых!” та итмиләр, көне буе бәрәңге чүплиләр, әле җитмәсә, культура-масса эшен дә җанландырып җибәрделәр. Кичә күрше бригадада шундый концерт куйдылар – настаяший артисларың бер читтә торсын!
         Студентлар турындагы мәгълүматы деканаттан алган исемлектән артмаса да, Айдар да сүзгә кушылды:
– Әйе-әйе, безнекеләр шундый алар! – дип,  аның сүзен җөпләде.
        Колхоз рәисе Айдарның пычракка баткан түфлиләренә күз салып кеткелдәп куйды:
– Бу сиңа Бауман урамы түгел, энем. Итексез булмый әлегә. Басуда бигрәк тә. Килгән-киткәннәрне выручәт итә торган бер итек бар-барын. Пока шуны киеп торсаң гына инде. Сания-я-я-я! Сания дим!
         Ишектә бер хатынның башы күренде.
– Теге деҗур итекне китер әле!
        “Деҗур итек” дигәннәренә  Айдарның кырык алтынчы үлчәмле аягы да бик иркен кереп чумды.  
         Председатель, дустанә елмаеп, егетнең җилкәсен кагып куйды:
– Син хәзер, энем, дуй – “ысталавайга”. Үземнең малай да аспирант минем. Беләм мин сезнең халыкны. Студентларың какырас әбәт ашыйдыр, үзең дә тамак  ялгап алырсың. Түлке ашыгыбрак атла – китеп бармасыннар тагын.
        ... Деҗур итекне лаштыр-лыштыр сөйрәп, ашханәгә тиз килеп җитте. Ашханә  дигәне гап-гади бер авыл йорты, баскычы иң түбәнге басмасына кадәр ап-ак итеп кырып юылган, чиста пакь оекбашың белән дә чирканмыйча басып үтәрдәй булып балкып тора. Баскыч буенда тезелеп киткән кызыллы-каралы, зәңгәрле-яшелле итекләр студентларның мондалыгын раслый иде.
         Айдар да, “деҗур итек”не шулар янәшәсендә калдырып, эчкә үтте һәм “ах!” итте. Бер читтә ятсынып диярлек утырган ике үсмерне санамаганда, группа дигәнебез гел кызлардан гына тора булып чыкты.
    Аспирант егетебез бераз гына каушап китте, шулай да үзен тиз генә кулга алып, көр тавыш белән кызларга дәште:
– Сәлам, кызларга! Һәм тагы...   ике егеткә!
    Тәлинкә-кашык шыкылдавы бер генә секундка туктап торды.
     Студентлар бик яшь күренә: яңа гына беренче курсны тәмамлап, икенчесен башларга торалар, кыз-кыркынның әле авыллыгы да чыгып бетмәгәнлеге күренеп тора. Айдарга, аспирант кына булса да, профессорларга карагандай,  хөрмәт белән төбәлделәр . Егетебезнең дә эченә җылы йөгерде, иртәдән бирле борчып торган “Мине санларлар микән? Килешеп булса иде!” кебек эчпошыргыч уйлар  шул секундта ук әллә кая очып юкка  да чыкты. 
     Күбесе, ашап бетереп, кузгалыша да башлады. Айдар да, аннан-моннан капкалап, алардан калышмаска тырышты, сөйләшә-сөйләшә, җәяүләп кенә бәрәңге басуына юнәлделәр. 
     Болай да зур “деҗур итек” әллә ничек җайсыз итеп, кинәт егетнең үкчәсен чеметеп-кадап алды. Ни җайлы атларга тырышуына карамастан, ниндидер бер очлы нәрсә табанын чәнчеп җәфалый гына бит. Бераздан теге “чәнечке” аяк бармакларын да тынычлыкта калдырмыйча, әле берсен, әле икенчесен тешләп-чеметтереп ала. Бәла дими ни дисең инде моны! Җитмәсә, кызлар янәшәсендә! Аспирант башың белән, авыл апайларыдай итек кагып тормассың бит инде. Айдар, аксавын кызларга сиздермәскә тырышып, сак кына атлый бирде. Башында тик бер уй: җаен туры китереп, ничек тә  котылырга иде шул җәфадан.
     Ниһаять , җае да чыкты. Итеген какса, шаккатты: “чәнечке” дигәне  сыңар колакалка булып чыкты. Көмештән үрелгән нәфис таҗ яфраклары арасында җемелдәп торган зәңгәр  кашлы иде ул алка. Оста зәркән кулыннан тамган гөл диярсең! Каян килеп бу “деҗур итек”кә кереп оялагандыр!? Мөгаен, итекне биргән теге апа югалткандыр. Исеме Сания иде шикелле.
    Айдар алканы түш кесәсенә шудырды: “Бер очрамый калмас әле. Шунда бирермен дә!”
    Көне  бик матур иде  – эшлисе генә килеп тора торган. Аспирант егет үзе дә башкалар белән беррәттән бәрәңге чүпләп йөрде.
– Кызларга минем ярдәм тисен әле! – дип, уйный-көлә, әле берсенең, әле икенчесенең чиләгенә бәрәңге тутырышты.
    Бүтәннәрдән арткарак калып, ни турындадыр пышылдашып торган ике кызны да игътибарсыз калдырмады, шаярып, аларга дәште:
– Әйдәгез әле, кызлар, ярышабыз. Безне куып җитә алырсыз микән?
   Тегеләре исә, аспирант абыйларына да исләре китми, ни турындадыр  пошынышып, чыш та пыш килә.
  Айдар сагайды: “Әллә елыйлар инде?”
  Кызларның калкурагы икенчесен юатып маташа бугай.
  – Зәйтүнә дим! Я, җитте, елама! Бәлки табылыр әле...
  – Әбием истәлеге иде бит... Бигрәк кызганыч ла...
– Бәлки өйдә төшеп калгандыр. Кайткач, тагын бер тапкыр ныгытып эзләп карарбыз...
   Зәйтүнәсе аның саен үкси:
– Юк инде, юк... Кулымны юганда көзгегә карадым ла... Ашханәдә чакта – бар иде бит...
    Сүзгә Айдар да килеп кушылды:
– Нәрсә югалттыгыз, кызлар? Әйтегез миңа –  бергәләп эзләрбез.
   Зәйтүнә дигәненең дус кызы авыр сулап куйды:
– Басуда югалган булгач, табып булмас шу-у-у-л...
  Айдарның сабыры бетә башлады:
  – И-и-и, без тапмаслык әйбер буламы? Я, әйт, нәрсә ул?
– Алкам югалган... 
  Зәйтүнә “менә, карагыз” дигәндәй, башлыгын күтәрә төште дә, чәчләрен аралап, колак яфрагына үрелде. 
  Кызның алсуланып торган колагында зәңгәр кашлы көмеш алка җемелди иде.    
– Менә бит... Сыңары - бар, ә берсе – юк... 
  Айдар көлеп җибәрүен үзе дә сизми калды:
– Эх-ма, егетләр! Җир йөзендә без, егетләр,  булдырмаган берни юк! Шулаймы? – дип, башкаларга күз кысып та куйды әле.
   Ул, оста җанглерлар кебек җитез кыланып, кулларын тиз-тиз болгап алды да:
– Алле-е-е - хо-о-оп!!! – дип, Зәйтүнәгә таба учын сузды.
    Аспирант абыйларының кыланмышына аптырабрак калган кызның күзләре кинәт  гаҗәпләнүдән зур булып ачылды.
    Ул  кычкырып җибәрүен дә сизми калды:
– Минем алкам! Минеке!Менә бит табылган!
    Зәйтүнә зәңгәр күзләрен балкытып, томырылып, Айдарга карады һәм бөтен басуны тутыры көлеп җибәрде...
     ...Зәйтүнә! Онытылмаган икән бит! Барысы да истә икән! Күзләре зәп-зәңгәр иде шул аның... Нәкъ теге алкадагы кебек –  көмештән үрелгән таҗ яфраклары уртасында җемелдәгән асылташтай зәңгәр иде...        

(Дәвамы бар.)

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Юлдаш Бүген – 2 гыйнвар. Алиянең генә туган шәһәрен инде өч ел күргәне юк. Күңел ярасы өч ел буе төзәлмәде... Төне буе елап чыкканнан соң кисәк кенә җыенды да, өч ел элек Мәскәүгә чыгып китте ул...
    7856
    1
    76
  • Яңа ел төне сере – Сәлам! Тагын бер ел үтеп китте. Очрашу төне җитте...  Телефон экранында көтелгән һәм таныш сүзләрне күрүгә Ләйлә  елмаеп куйды. Онытмаган! Быел да үзе беренче яза... Яңа ел төнен каршы алганда нәкъ төнге өчтә... Менә инде унынчы ел шулай...
    8903
    2
    64
  • Тапкыр малай Әнисе тиз генә кайтмады. Ул, гомумән, кайтмады. Хәбәре дә юк, үзе дә. «Суга төшкәндәй югалды», – дип пошынып, елап-сыктап йөрде Фатиха апа. Әтисен госпитальдән кабат фронтка җибәргәннәр. «Хәдичә килеп җитә алмады», – дигән ул хатында. Ризык төягән Хәдичә, мөгаен, ач гидайлар кулыннан кичкәндер дигән уйда тукталдылар. 
    6023
    3
    58
  • Хат язучы Көтелмәгән хат Айдарның бөтен күңелен актарып ташлады. Кайтасы көнен минутлап санап көтә солдат. 
    4354
    0
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 28 гыйнвар 2022 - 07:57
    Без имени
    Русчалап.Безумно люблю дигән шул була инде.Шулай тиеш диеп үскән инде ул эгоист булып.Бүген иртәгә ата анасы булмаса нишләр ул Ринат дигән әфәнде! Бер пример языйм әле.Улыбыз өйләнгәч первый взнос бирдек квартирага.Икенче ел үзебез диңгезгә киттек.Туган тиешле берәү аптырады,түләп тә беттегез мени ипотеканы диеп.Ир әйтте,15 ел мин ялда итмәсәм,ком кебек коелып бетәм бит,ярдәм иттек,хәзер инде үзләре диеп.Аллага шөкер тырышып эшләп улым киленем түләп беттерделәр 7 ел эчендэ.Универда түләп укыттык,әйдә инде дальше сами.....Икенче улыбызга да шулай ук, укыттык,ярдәм иттек квартира алганда...
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 28 гыйнвар 2022 - 07:42
    Без имени
    Чишмә районы Сафар авылына кунакка кайтып йөри идем.Әңкәйнең икетуган апаларына.Шунда улы әйтте,клубка чыгабыз,минем яннан ерак китмә,бездә урлыйлар кызларны диеп.40 ел элек.Әле ничектер белмим.Башка район егетенә кияүгә чыктым.Бер белмәгән кешегә ярәшеп китүләр,ай һай авырдыр.Ә йөрегән егетенә чыкса бу инде урлау түгел,бу алдан уйланган сценарий гына.
    Минем карт әбиемне дә, әбиемне дә, әниемне дә урлаганнар
  • 26 гыйнвар 2022 - 21:41
    Без имени
    Хэзер куп инде андый гаилэлэр,балалар дип яшэуче,куплэре ипотека тули бит,чынлап та берэр башка эйбер алырга уйласалар,эти-эни узлэре ярдэм кулын суза,булыша алганнарына соенэ-соенэ.
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 26 гыйнвар 2022 - 22:00
    Без имени
    Безнен аниебез гел шулай пешерер иде коймакны без торганчы мичка ягып тамле ислар боронны кытыклап уята иде . И гомерлар анида юк хазер андый мичта юк ...без исанбез
    Мич коймагы
  • 26 гыйнвар 2022 - 12:46
    Без имени
    Сез балалар кеше булсын дип яшэгэн очен алар шундый эгоистлар. Нишлэптер эчеп йоручелэрнен эти-энисе кадерле була, алар узлэре турында уйлыйлар. Ризалашыгыз, тик узегезнен кайтып керергэ урыныгыз булсын.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда