Тимгелләр каян барлыкка килә?

Ул таплар нилектән килеп чыга һәм аларны ничек бетерергә?
Табиб-онколог, табиб-дерматолог, Профессиональ компетенцияләр үзәге мөдире Ләйсән ГАЛИӘСКАРОВА белән сүзебез шул хакта.

Пигментация нәрсә ул?

Әгәр карасак, һәр кешенең үз тән төсе. Кемнеңдер – аксыл, кемнеңдер кара-кучкыл, кемдер саргылт тәнле. Тәннең төсе өчен меланин пигменты җаваплы, һәм пигментация – табигый процесс. Безнең тире әллә ничә катламнан тора. Меланин тиренең базаль күзәнәкле катламында ясала. Ләкин кайчагында ул күбрәк яки азрак ясала башларга мөмкин. Менә шул чагында тәнгә тимгелләр, таплар, сипкелләр чыга да.

Пигментациянең төрләре

Ул берничә төрле була.
Беренчесе – тимгел тән төсеннән караңгырак.
Икенчесе – тимгел тән төсеннән яктырак. Алатәнлелек (витилиго) шушы төргә карый. Алатәнлелек тә яши-яши барлыкка килә. Ләкин аның да барлыкка килү сәбәпләре әлегә тулысынча өйрәнелмәгән. 
Пигмент таплар балаларда да очрый. Күбесенчә аларга сипкелләр чыга. Бу куркыныч түгел. Ләкин шулай да баланы табибка күрсәтергә киңәш итәм.
Тәнгә кызыл миңнәр дә чыга. Алар – гемангиомалар. Болар пигментация белән түгел, капиллярлар белән бәйле, һәм алар сәламәтлеккә куркыныч тудырмый.

Тимгел чыгуның сәбәпләре

Тимгелләр тәннең теләсә кайсы өлешенә чыгарга мөмкин. Ләкин күбесенчә ул биттә, муенда, кулларда, беләкләрдә, җилкәләрдә була. Таплар чыгуның сәбәпләре күп.

• Беренчесе – гормональ фонның үзгәрүе. Авырлы ханымнарның битләренә тимгел чыгу әнә шуның белән аңлатыла. Әлбәттә, авырлы вакытта гормоннар үзгәрми кала алмый. Бу тимгелләр медицина телендә мелазма яки хлоазма дип атала. Гормоннар нормага килгәч, ул таплар бетәргә тиеш. Ләкин ультрашәмәхә нурлар тәэсирендә алар бетмәскә дә мөмкин. Ультрашәмәхә нурлар меланин ясалышын көчәйтә.
• Икенче сәбәп – кайбер даруларның тәэсире. Әйтик, бит тиресен ретинол белән дәвалау, антибиотиклар куллану (барысының да андый тәэсире юк, билгеле). Алар тиренең ультрашәмәхә нурланышка сизгерлеген арттыра. Акнены дәвалаганда пациентка ретинол билгеләнә икән, кояшка чыкканда SPF кремнар куллану мөһимлеген табиб искәртергә тиеш. Югыйсә ретинол тидергән урыннарда пигмент таплар барлыкка киләчәк.
• Пигмент таплар тиредәге ялкынсынулар аркасында да барлыкка килә. Әйтик, берәр бетчә чыгып, аны сытсаң, урынында тап калырга мөмкин.Аеруча шикәр чире белән авыручыларда күзәтелә ул.
• Тимгелләр чыгу яшь белән дә бәйле. Өлкәнәйгән саен, алар арта бара.

Пигмент таплар бөтен кешегә дә чыкмый, ул тән тиресенең үзенчәлегенә бәйле. 

Тимгелне ничек бетерергә?

Тимгелләрне бетереп булу-булмавы аның сәбәпләренә, тирәнлегенә бәйле. Кайчагында пилинг, лазер, фототерапия кулланырга туры килә.

• Кызынсаң, тимгелләр бетә дип уйлаучылар да бар. Кызыну аркасында алар бетми, тән тиресе каралганга күрә, күренмиләр генә.
• Сода, лимон суты, серкә кислотасы ярдәмендә тимгелләрне бетерергә тырышу зур хата. Болай тән тиресен яндырып, тимгелнең төсен тагын да каралтырга мөмкин. Пациентларым арасында андыйлар да еш очрый.
• Тән тиресен пигмент таплардан саклауның иң үтемле чарасы – аны ультрашәмәхә нурлардан саклау. Моның өчен урамга чыкканда SPF кремнар кулланырга кирәк. SPF 50 – бит тиресе өчен, SPF 30 тән тиресенә сөртелә.

Бу мөһим: тәндәге таплар, тимгелләр сәламәтлек өчен куркыныч тудырмаса да, елга бер тапкыр табиб-дерматологка күренеп торырга кирәк. Кайчагында без гади генә миң дип уйлаган тап та куркыныч чирнең башлангычы булырга мөмкин. Елга бер тапкыр дерматологка күренергә иренмәгез.