«Кайгы» дип юраган бәхет 2

Ахыры. Башы https://syuyumbike.ru/news/otkrovenie/kaigy-dip-iuragan-baxet

Әмма чегән хатыны да ансат кына чигенергә җыенмый иде. Ул, бер кулын күкрәгенә куеп, икенче кулы белән кызга таба ишарәләп, тагын бәхет турында сүз кузгатты. Имеш, кеше язмышы аңа уч төбендәге сызыклар аша ачык күренә, кемнең күңелендә нинди сер ятканын белә, кешене алда ни көтәсен сизә икән.

Чегән хатыны тавышын кызганулы итеп чыгарырга тырышты. Янәсе, кызның йөрәгендә тирән кайгы бар, күзләрендә әйтелмәгән сагыш күренә. Әле алай гына да түгел, кызның язмышына зур сынау, зур бәла якынлашып килә, шуны вакытында туктатып калырга кирәк, дип тә өстәде.

– Кызым, карышма, кулыңны бир, киләчәгеңне әйтәм. – дип кабатлады ул. –. Мин әйткәнне тыңласаң, файдасы тиячәк.

Кыз исә, әдәп саклап кына, башын чайкады.

– Рәхмәт, апа, кирәкми, – диде ул тыныч кына. – Мин андый нәрсәләргә ышанмыйм.

– Ышанмыйм, дисең дә… Әмма күңелеңдәге авырлыкны яшерә алмыйсың бит. Кемнедер көтәсең. Юлың озын, көтүең авыр. Мин моны күзләреңнән үк күрәм…
Бу сүз алышу шулай берничә минутка сузылды. Чегән хатыны сүзен төрләндереп, бер үгетләп, бер кызганып, бер сер белгән кеше сыман сөйләде. Кыз исә сабырлыгын югалтмаска тырышты, җавапларын кыска һәм тыныч итеп кенә бирде. Эченнән генә: «Инде китсә иде», – дип уйлап куйса да, дорфа җавап кайтарасы килмәде аның.

Вокзал мәйданы, гадәттәгечә, гөрләде. Бер яктан поезддан төшкән кешеләр кулларына сумкаларын күтәреп ашыкса, икенче яктан озатырга килгәннәр кул болгап хушлашты. Такси йөртүчеләр, клиент эзләп, тирә-якны күзәтте. Кемдер телефоннан сөйләшә-сөйләшә үтеп китте, кемдер кулындагы чемоданын сөйрәп каядыр ашыкты. Ара-тирә балаларның шат көлүе ишетелеп куя, ә вокзал динамигыннан яңгыраган игъланнар бөтен мәйданга тарала. 

Халык агымы өзелмәде: кемдер алар ягына күз сирпеп узды, кемдер бер мизгелгә тукталып, чегән белән кыз арасындагы сөйләшүне кызыксынып тыңлап торды да кабат үз юлын дәвам итте. 

Ә кыз һаман шул ук урында басып калды. Ул чегән хатынының һәр сүзен ишетте, әмма аларның берсен дә күңеленә үткәрмәде. Уйлары бөтенләй башка җирдә иде. Күзе һаман вокзал ишекләрендә, йөрәге исә һәр ачылган ишек саен дертләп куя. Көткән кешесе күренер дә, бөтен дөньясы яктырып китәр кебек. Чегәннең сүзләре дә, мәйдандагы ыгы-зыгы да аңа томан аша гына ишетелгәндәй булды. Аның өчен хәзер дөньяда иң мөһиме – көткән кешесенең халык арасыннан килеп чыгуы, таныш йөзне күрү генә иде.

Кинәт кызның карашы еракка, вокзал ишекләре ягына төште. Башта күзләрендә танып җиткермәү чаткысы күренде, аннан соң алар кинәт яктырып китте. Иреннәренә үзеннән-үзе елмаю кунды. Әйтерсең лә озак көтелгән кояш болытлар арасыннан килеп чыккан иде. Кызның бөтен кыяфәте үзгәрде: әле генә борчылып көткән йөзенә җан керде, күзләрендә бәхет нуры кабынды.

Ул акрын гына чегән хатынына борылды. Тавышы элеккечә тыныч иде, әмма бу юлы анда җиңелчә елмаю һәм үз-үзенә ныклы ышаныч сизелә иде.

– Беләсеңме, – диде ул, – син миңа язмышымны сөйләргә телисең. Ә бәлки, бу юлы мин сиңа багып карармын?

Чегән хатыны бер мизгелгә каушап калды. Мондый җавапны ул, күрәсең, бөтенләй көтмәгән иде. Күзләрендә гаҗәпләнү, шик, тагын әллә ниләр.
Кыз исә сүзен дәвам итте, һәр җөмләсен салмак кына, әмма нык итеп әйтте:

– Тыңла. Озакламый сәламәтлегең какшар. Башың еш авыртыр. Күзләрең элеккечә яхшы күрмәс. Атлауларың да җиңел булмас. Әмма боларның берсе дә очраклы түгел. Кешеләрне алдап, аларның кайгысын үз файдаңа әйләндереп яшәгән өчен һәр гамәлнең үз әҗере бар. Кемнеңдер соңгы өметеннән акча эшләү, ышанычын урлау җәзасыз калмый. Тормыш барысын да үз урынына куя. Иртәме-соңмы, кеше үз кылган гамәлләре өчен җавап тота.

Бу сүзләрдән соң чегәннең йөзе үзгәрде.

– Ниләр сөйлисең син? Кайгы синдә!

Кыз елмаеп баш какты.

– Әйе, кайгым бар. Бер генә кайгым.
– Менә бит! Үзем әйткән идем!

Шул арада кызның көткән кешесе алар янына килеп басты. Егет хәлнең нәрсәдә икәнен бер карауда аңлады – кулындагы авыр сумкасын икенче кулына күчерде дә, кызны кыерсытырга җөрьәт иткән хатынны кискен читкә этәрде. Куркып калган чегән хатыны иптәше белән күз ачып йомганчы халык арасына кереп югалды.

Тирә-юньдәгеләр, ни булганын аңлап җиткермичә, тын калды. Ә кыз, күзләрендә наз балкытып, егеткә борылды.

– Син һаман да аларны шулай өнәмисеңме, кайгым минем? . 

Аның карашыннан да, үз-үзен тотышыннан да: «Мин сине беркемгә дә рәнҗетергә ирек бирмәм», – дигән ныклык сизелә иде.
..Тормышта кеше күңеленә иң зур тынычлыкны алтын-көмеш тә, зур йортлар да, дәрәҗәле исемнәр дә бирми. Авыр чакта иңеңә кулын салырдай, шатлыгыңны үз шатлыгы итеп кабул итәрдәй, кайгыңны уртаклашырдай кешең булу – менә иң зур байлык шулдыр. Халык та юкка гына: «Яхшы яр – ярты бәхет», – дип әйтмәгән. Янәшәңдә сине аңлаучы, сүзсез дә хәлеңне сизүче кеше булса, дөнья мәшәкатьләре дә җиңелрәк күтәрелә. Кайчак бер җылы караш, бер кочаклау, иңгә куелган бер кул яки вакытында әйтелгән бер җылы сүз меңләгән матур вәгъдәдән дә кадерлерәк була. Чөнки йөрәктән чыккан гамәлнең бәясе һәрчак телдән чыккан сүздән өстенрәк.

Ә ялган белән көн күрергә гадәтләнгән кешеләрнең юлы озын булмый. Бүген берәүне алдыйлар, иртәгә икенчесен ышандыралар. Әмма халыкның да зирәк сүзе бар: «Ялганның аягы кыска». Иртәме-соңмы ялган ачыла, ә кеше ышанычы бер югалса, аны кире кайтаруы бик авыр. Шуңа күрә намус белән яшәгән кешенең йөзе һәрчак якты, күңеле тыныч була. Намус – кешенең иң кыйммәтле хәзинәсе, аны акчага да сатып алып булмый, көч белән дә тартып алмыйсың.
Тормыш кешене төрле сынаулар аша үткәрә. Кайчак күзгә кайгы булып күренгән хәлләр дә соңыннан иң зур бәхеткә әверелә. Без югалту дип курыккан нәрсә язмышның яңа ишек ачуы булып чыга. Шуңа күрә һәр күренгәнгә ышанып, һәр очраган сүзгә колак салып яшәргә кирәкми. Иң дөрес җавапны һәрвакыт кеше үз йөрәгендә таба.

Әлеге кыз өчен дә иң зур «кайгы» дип күрсәтергә теләгән нәрсә, чынлыкта, аның язмыш бүләк иткән иң зур бәхете иде. Ул сөйгән кешесен очраткан, үзен кадерләгән, хөрмәт иткән, кирәк чакта яклардай, саклардай кешесен тапкан. Дөньяда аннан да зуррак бәхет бар микән! Чын мәхәббәт – кеше гомеренең иң зур байлыгы, ә намус, ихласлык һәм бер-берең өчен җаваплылык – шул бәхетне саклап торучы иң нык терәк.