Дүләнәне (боярышник) өй шартларында ничек киптерергә?

Аның дәвалау үзлекләре күп, иң мөһиме – җимешләре генә түгел, яфраклары, чәчәкләре һәм кайрысы да файдаланыла. Дүләнәне халык медицинасында гына түгел, фармацевтика өлкәсендә дә кулланалар. Шуңа күрә аны җыеп, кышка әзерләү – киптерү киң таралган.

Дүләнәнең төп файдалы үзлекләре

Составында күп кенә файдалы матдәләр һәм витаминнар бар. Шулай ук матурлык чыганагы дип аталган Омега-3 кислотасы булуы да билгеле. Йөрәк-кан тамырлары авырулары һәм эчәклек эшчәнлеге белән бәйле проблемалары булган кешеләр өчен файдалы булырга мөмкин.

Дүләнә кайнатмасы кан басымын төшерергә ярдәм итә ала.

Дүләнәне киптерү өчен кайчан җыярга?

Дүләнә җимешләрен, гадәттә, сентябрь урталарында җыялар.

Игътибар! Гадәттә, дүләнә күп вакыт юл буйларында үсә. Әмма андый урыннардан җимеш җыю киңәш ителми. Аларга агулы матдәләр һәм авыр металлар эләккән булырга мөмкин, ә бу кеше сәламәтлеге өчен зыянлы.

Дүләнәне ничек дөрес җыярга?

Төсе ачык, тулысынча өлгергән җимешләрне генә җыегыз. Халыкта аны кайчак «канлы җимеш» дип тә атыйлар.

Салкыннар башланганчы җыеп калырга тырышыгыз. Артык өлгергән җимешләр йомшарып китә һәм киптерү өчен яраксыз була.

Артык өлгергән җимешләрдә төрле гөмбәләр һәм микроорганизмнар үрчергә мөмкин.

Җимешләрне көндез, һава коры чакта җыегыз.

Аларны берәмләп өзмәгез, ә тәлгәшләре белән кисеп алыгыз. Тәлгәшләрне зарарламас өчен, савытларга сак кына урнаштырыгыз.

Дүләнәне ничек дөрес киптерергә?

Беренче карашка катлаулы тоелса да, гөлҗимешне өйдә киптерү кыен түгел. Моның өчен төрле җайланмалар кулланырга мөмкин: мич яки газ плитәсенең духовкасы; махсус электр киптергеч; аэрогриль яки микродулкынлы мич.

Киптерә башлаганчы, җимешләрне әзерләргә кирәк:

Тәлгәшләрен җыйгач, чәчәк касәсен һәм сабакларын алып ташлагыз.

Җимешләрне яхшылап аралагыз. Яфракларны, өлгермәгән яшел һәм бозылган җимешләрне алып куегыз. Алар бөтен партияне бозарга мөмкин.

Зур һәм кечкенә җимешләрне аерым бүлегез, чөнки алар төрле тизлектә кибә.

Дүләнәне киптерер алдыннан юаргамы, юкмы?

Дүләнәне беренче тапкыр киптерүчеләрне еш кына аны юарга кирәкме дигән сорау кызыксындыра. Иң мөһиме – җимешләрдә пычрак калмасын. Аларны агып торган су астында яхшылап юарга яки җылы су салынган зур савытта чайкарга кирәк.

Игътибар! Җимешләрне суда озак тотмагыз. Югыйсә, алар йомшарып, изелә башларга мөмкин.

Юганнан соң, суын саркытыгыз. Җимешләрне сөлге өстенә җәегез һәм өстен икенче сөлге белән каплагыз. Алар тулысынча кипкәнче көтегез. Дымлы җимешләр әчи башларга һәм бозылырга мөмкин.

Дүләнәне духовкада ничек киптерергә?

Дүләнәне 60 °C чамасы температурада киптерергә киңәш ителә. Моның өчен пергамент кәгазе һәм җимешләрне тезеп куярлык таба кирәк. Башта духовканы җылытыгыз, аннары гына җимешләрне эченә урнаштырыгыз. Алар катыланганчы киптерегез.

Дүләнәне духовкада киптерү күпме вакыт ала?

Моңа төгәл вакыт билгеләү кыен. Ул җимешләрнең зурлыгына, дымлылыгына һәм духовканың үзенчәлекләренә бәйле.

Әзерлеген кул белән тикшереп була: җимешкә бармак белән басканда, ул формасын үзгәртмәсә, киптерүне тәмамларга мөмкин.

 Дүләнәне электр киптергечтә киптерү

Электр киптергеч гөлҗимеш киптерү өчен бик уңайлы. Иң мөһиме — температураны дөрес көйләү.

Җимешләр аз булса, табаны киптергечнең урта өлешенә урнаштырыгыз. Бу дымның яхшырак чыгып китүенә һәм җимешләрнең көюдән саклануына ярдәм итә.

Башта температураны 60 °C итеп куегыз. Берничә сәгатьтән соң аны өчтән бер өлешкә киметегез. Шулай итеп, дым әкренрәк парга әйләнә һәм конденсат җыелу ихтималы кими. Тагын берничә сәгатьтән соң температураны элекке дәрәҗәсенә кайтарыгыз.

Киптерү вакыты: төгәл вакыт җайланмага һәм җимешләрнең дымлылыгына бәйле.

Дүләнәне киптергәннән соң ничек дөрес сакларга?

Киптерү үсемлекнең күп кенә файдалы матдәләрен саклап калырга ярдәм итә. Әмма дүләнәнене ел буе куллану өчен аны дөрес сакларга кирәк.

Киптерелгән җимешләрне кәгазь пакетларда бары тик калган дымны сеңдерү өчен генә тотыгыз. Саклау өчен тыгыз ябыла торган капкачлы пыяла, керамика яки пластик савытлар кулланыгыз. Эчкә дым һәм бөҗәкләр керергә тиеш түгел.

Савытларны коры, даими җилләтелә торган, һава температурасы 10–18 °C булган урында саклагыз.

Тукыма капчыклар кулланмагыз. Бу дүләнәгә генә түгел, башка киптерелгән продуктларга да кагыла. Тукыма капчыкларда җимешләр тиз дымланырга мөмкин, шулай ук аларга көя һәм башка корткычлар эләгергә мөмкин.

Игътибар! Саклау савытларына кояшның туры нурлары төшмәсен.