Табиб-невролог: Эпилепсияне бернинди үләннәр дә, экстрасенслар да дәвалый алмый

Эпилепсия авыруы нәрсә ул? Ул нәрсәсе белән куркыныч? Аны ачыклагач, нишләргә? Журналист Эмма Ситдыйкова Төбәкара клиник-диагностика үзәге табиб-неврологы, медицина фәннәре докторы Татьяна Данилова һәм Төбәкара клиник-диагностика үзәге табиб-нейрохирургы Наил Шәяхмәтов белән эпилепсияне дәвалау алымнары хакында сөйләште.

- Татьяна Валерьевна, эпилепсия ни дәрәҗәдә таралыш алган һәм аның барлыкка килү нигезендә нәрсә ята?
- Эпилепсия - кинәт аңны югалту, әледән-әле көзән җыеру күренешләре кабатлана торган хроник авыру. Аның географик, раса яки социаль чикләре юк. Ул ир-атларда да, хатын-кызларда да очрый һәм теләсә кайсы яшьтә башланырга мөмкин.    Эпилепсия белән авыручылар – акыл үсеше ягыннан артта калган кешеләр түгел. Македонский, Цезарь, Достоевский, Наполеон Бонапарт, Иван Грозный да шушы чирдән интеккән. Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы мәгълүматларына караганда, дөньяда 50 миллионга якын кеше эпилепсиядән интегә. Бары тик 100 очракның 8ендә генә авыру ата-анадан балага күчә. Чирнең барлыкка килү сәбәпләре: туар алдыннан яки перинаталь чорда баш мие зарарлану, кан тамыры, үзәк нерв системасы  авырулары һәм бәрелү нәтиҗәсендә баш миенә зыян килү.

- Эпилепсиянең билгеләре һәм симптомнары нинди? Нәрсә сагайтырга тиеш?
- Борынгы Русьта эпилепсияне «бума зәхмәте» дип атап йөрткәннәр, чөнки өянәге кузгалган кеше егылган һәм аны көзән җыера башлаган. Чыннан да, әлеге авыруның төп билгеләре шуннан гыйбарәт. Алар аңын югалтырга да, аяк-кулларын көзән җыерырга да мөмкин, әлеге симптомнар күзәтелмәве дә ихтимал.  Шулай ук кешенең аяк-куллары калтырарга, аңын югалтырга мөмкин. Ул бер мәлгә катып кала, әмма егылмый, шул ук вакытта нәрсәдер эшли, әйтик, киемен йолкый, авызын чапылдата, аннары аңына килә һәм берни дә хәтерләми. Бу очракта бары тик невролог кына авыруга диагноз куя ала. Шунысын да искәртик: аңны югалту – табиб-неврологка мөрәҗәгать итү өчен җитди сәбәп. Әгәр табибта шик туса, авыруга һичшиксез тикшеренергә кирәк. Ул электр энцефалографиясе һәм баш миенә магнит-резонанс томографиясе ясауны үз эченә ала.

- Өянәк кузгалса, нәрсә эшләргә?
- Әгәр кешедә эпилепсия өянәге кузгалса, паникага бирелергә һәм аның үзен генә калдырып каядыр чыгып йөгерергә кирәкми. Авыруның авызына нәрсәдер каптырырга тырышуның да файдасы юк, башын янга һәм бераз аска таба борыгыз. Бу очракта бернинди дару да бирергә ярамый. Пациентны яткырып, баш астына йомшак, яссы әйбер куегыз. Өянәкнең күпме вакыт дәвам итүен ачыкларга тырышыгыз. Әгәр көчәеп, 5 минуттан да артык дәвам итсә, ашыгыч медицина ярдәме бригадасын чакыртыгыз.   

- Бу авыруны ничек дәвалыйлар? Терелүгә өмет бармы?
- Эпилепсияне махсус препаратлар (антикольвусантлар) белән дәвалыйлар, әгәр дарулар ярдәм итмәсә, хирургия алымнары кулланыла. Эпилепсияне бернинди үләннәр дә, экстрасенслар да дәвалый алмый. Кайвакыт шундый пациентлар белән очрашырга туры килә: алар безгә килә дә, дәвалану максатында нинди дә булса үләннәр җыелмасы билгеләүне сорый. Бүгенге көндә эпилепесияне дәвалауда бик күп дарулар кулланыла. Пациентларга ярдәм итү мөмкинлеге зур. Шунысы кызганыч, без эпилепсия белән авыручы кешене тулысынча дәвалап аякка бастыру хакында сөйли алмыйбыз, чөнки ул – хроник чир. Әгәр авыруның 10 ел эчендә бер тапкыр да өянәге кузгалмаса һәм шуның 5 елында эпилепсиягә каршы препаратлар кабул итмәсә, ул терелүгә таба бара дигән сүз. Авыруның билгеле бер формаларында медикаментоз терапиядән баш тартырга да мөмкин. Әгәр кеше 3-5 ел дәвамында препаратлар кабул итә һәм өянәге кузгалмый икән, невролог күзәтүе астында дару эчүне акрынлап туктатырга да була. Эпилепсиянең кайбер формаларында даруны гомер буе кабул итү ихтималы да юк түгел. Дөрес дәвалаган очракта пациентларның 70 проценты өянәктән котылырга да мөмкин. Калган 30 проценты исә хирургия алды тикшеренүенә мохтаҗ, аларны хирургия юлы белән дәвалау мәсьәләсе алга килеп баса. Шунысы кызганыч, операция ярдәмендә бөтен кешегә дә булышу мөмкин түгел. Чөнки һәрвакытта да баш миендәге эпилепсия өянәге кузгата торган чыганакларны ачыклап булмый. Бу очракта антиэпилептик системага йогынты ясый торган сәйяр нервны стимуллаштыру буенча операция ясарга мөмкин.  

- Наил Гомәрович, Төбәкара клиник-диагностика үзәгендә эпилепсия белән авыручыларны ничек дәвалаулары хакында сөйләгез әле.
- Иң элек шуны әйтәсем килә: Россиядә  эпилепсияне иң беренчеләрдән булып нәкъ менә Казанда хирургия юлы белән дәвалый башладылар. Аңа ике профессор: Казанда нейрохирургия операция бүлеген оештыручы Л.О.Даркшевич һәм Россия нейрохирургиясенең чишмә башында торган В.И.Разумовский нигез салды. 1902 елда эпилепсияне хирургия юлы белән дәвалауның файдасы турында беренче фәнни мәкалә дөнья күрде. Татарстанда ел саен 40 пациент хирургия юлы белән дәвалауга мохтаҗ, эпилепсия белән авыручы өч кешенең берсенә операция ясарга кирәк. Эпилепсияне тиешле диагностик һәм дәвалау мөмкинлекләренә ия, шулай ук югары квалификацияле белгечләр командасы: нейрохирурглар, эпилептологлар, табиб-нейродиагностиклар, нейропсихологлар булган махсус үзәкләрдә генә уңышлы дәваларга мөмкин. Татарстанда эпилепсияне хирургия юлы белән бары тик Төбәкара клиник-диагностика үзәгендә генә дәвалыйлар. Үзәккә пациентлар республиканың барлык шәһәр-районнарыннан килә, без аларны Швейцариянең Женева шәһәрендәге Университет клиникасында кабул ителгән алгоритм нигезендә тикшерәбез. Еш кына халыкара консультацияләр үткәрәбез, эпилепсияне хирургия юлы белән дәвалау өлкәсендә Европа белгечләре арасында әйдәп баручылардан саналган профессор К.Шаллер белән киңәшләшәбез. Без эпилепсиянең фармакорезистент формалары белән авыручы, ягъни озак вакыт дәвамында дарулар кабул итү тиешле нәтиҗәне бирмәгән, яки моның файдасына караганда зыяны күбрәк булган пациентларга операция ясыйбыз. Төбәкара клиник-диагностика үзәгендә эпилепсияне хирургия юлы белән дәвалау нәтиҗәләре куандырырлык: безнең тарафтан операция ясалган пациентларның эпилепсия өянәге тулысынча юкка чыга, яки аның характеры һәм ешлыгы үзгәрә. Эпилепсия хирургиясе әлеге авыруны дәвалауда яңа перспективалар ача. Хирургия юлы белән дәвалау нәтиҗәсендә эпилепсиянең фармакорезистент формалары белән авыручы пациентларның 26-72 процентында өянәк юкка чыга һәм хәлләре сизелерлек яхшыра.

- Наил Гомәрович, 2016 елда сез эпилепсия белән авыручы 19 яшьлек егеткә операция ясап, аның гомерен саклап калдыгыз. Әлеге уникаль очрак хакында сөйләгез әле...
Наил Шәяхмәтов: Әйе, мондый хәл чыннан да булды. 2016 елның гыйнварында Төбәкара клиник-диагностика үзәгенә Яшел Үзәннән авыр хәлдәге бер егетне китерделәр. Ул  гыйнвар башында авырып урынга егылган. Аңын югалткан егеткә әти-әнисе иртәнге якта тап була, үзен бертуктаусыз көзән җыера. Аның белән әле беренче мәртәбә генә шундый хәл күзәтелә. Яшел Үзән Үзәк район хастаханәсендә аны медикаментлар кулланып комага җибәрәләр. Препаратларның дозасын киметү көзән җыеруның яңадан башлануына гына китерә. Егеткә компьютер һәм магниторезонанс томографиясе ясыйлар. Авыруны тикшерү нәтиҗәсендә, баш миендә зур булмаган шеш һәм артериовеноз мальформация (баш миендә аномаль рәвештә формалашкан кан тамырлары йомгагы) ачыклана.  Мальформация шартлый һәм шеш барлыкка килә. Шуның нәтиҗәсендә авыруны бертуктаусыз көзән җыера башлый. Профессор К.Шаллер белән киңәш-табыш иткәннән соң, егеткә операция ясарга карар кылалар. Пациентның баш сөяге куышлыгын ачып, мидәге шеш һәм артериовеноз мальформацияне кисеп ташлыйлар. Операция 2 сәгать 55 минут дәвам итә һәм уңышлы уза. Шуннан соң электр энцефалографиясе үткәрәләр, ул эпилептик активлыкның юкка чыгуын күрсәтә. Операция ясаганнан соң ике атна үткәч пациент акрынлап аңына килә, ә өченче атна ахырында аны 7нче шәһәр хастаханәсенең тернәкләндерү бүлегенә күчерәләр. Көзән җыеру бүтән кабатланмый.

- Эпилепсияне кисәтергә мөмкинме?
Татьяна Данилова:
Кызганыч ки, бүгенге көндә эпилепсияне кисәтү дә, аны булдырмый калу да мөмкин түгел. Әмма аннан куркырга кирәкми. Эпилепсине дәвалап була.

http://intertat.ru/tt

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Юлдаш Бүген – 2 гыйнвар. Алиянең генә туган шәһәрен инде өч ел күргәне юк. Күңел ярасы өч ел буе төзәлмәде... Төне буе елап чыкканнан соң кисәк кенә җыенды да, өч ел элек Мәскәүгә чыгып китте ул...
    7858
    1
    76
  • Яңа ел төне сере – Сәлам! Тагын бер ел үтеп китте. Очрашу төне җитте...  Телефон экранында көтелгән һәм таныш сүзләрне күрүгә Ләйлә  елмаеп куйды. Онытмаган! Быел да үзе беренче яза... Яңа ел төнен каршы алганда нәкъ төнге өчтә... Менә инде унынчы ел шулай...
    8909
    2
    64
  • Тапкыр малай Әнисе тиз генә кайтмады. Ул, гомумән, кайтмады. Хәбәре дә юк, үзе дә. «Суга төшкәндәй югалды», – дип пошынып, елап-сыктап йөрде Фатиха апа. Әтисен госпитальдән кабат фронтка җибәргәннәр. «Хәдичә килеп җитә алмады», – дигән ул хатында. Ризык төягән Хәдичә, мөгаен, ач гидайлар кулыннан кичкәндер дигән уйда тукталдылар. 
    6027
    3
    58
  • Хат язучы Көтелмәгән хат Айдарның бөтен күңелен актарып ташлады. Кайтасы көнен минутлап санап көтә солдат. 
    4355
    0
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 28 гыйнвар 2022 - 07:57
    Без имени
    Русчалап.Безумно люблю дигән шул була инде.Шулай тиеш диеп үскән инде ул эгоист булып.Бүген иртәгә ата анасы булмаса нишләр ул Ринат дигән әфәнде! Бер пример языйм әле.Улыбыз өйләнгәч первый взнос бирдек квартирага.Икенче ел үзебез диңгезгә киттек.Туган тиешле берәү аптырады,түләп тә беттегез мени ипотеканы диеп.Ир әйтте,15 ел мин ялда итмәсәм,ком кебек коелып бетәм бит,ярдәм иттек,хәзер инде үзләре диеп.Аллага шөкер тырышып эшләп улым киленем түләп беттерделәр 7 ел эчендэ.Универда түләп укыттык,әйдә инде дальше сами.....Икенче улыбызга да шулай ук, укыттык,ярдәм иттек квартира алганда...
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 28 гыйнвар 2022 - 07:42
    Без имени
    Чишмә районы Сафар авылына кунакка кайтып йөри идем.Әңкәйнең икетуган апаларына.Шунда улы әйтте,клубка чыгабыз,минем яннан ерак китмә,бездә урлыйлар кызларны диеп.40 ел элек.Әле ничектер белмим.Башка район егетенә кияүгә чыктым.Бер белмәгән кешегә ярәшеп китүләр,ай һай авырдыр.Ә йөрегән егетенә чыкса бу инде урлау түгел,бу алдан уйланган сценарий гына.
    Минем карт әбиемне дә, әбиемне дә, әниемне дә урлаганнар
  • 26 гыйнвар 2022 - 21:41
    Без имени
    Хэзер куп инде андый гаилэлэр,балалар дип яшэуче,куплэре ипотека тули бит,чынлап та берэр башка эйбер алырга уйласалар,эти-эни узлэре ярдэм кулын суза,булыша алганнарына соенэ-соенэ.
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 26 гыйнвар 2022 - 22:00
    Без имени
    Безнен аниебез гел шулай пешерер иде коймакны без торганчы мичка ягып тамле ислар боронны кытыклап уята иде . И гомерлар анида юк хазер андый мичта юк ...без исанбез
    Мич коймагы
  • 26 гыйнвар 2022 - 12:46
    Без имени
    Сез балалар кеше булсын дип яшэгэн очен алар шундый эгоистлар. Нишлэптер эчеп йоручелэрнен эти-энисе кадерле була, алар узлэре турында уйлыйлар. Ризалашыгыз, тик узегезнен кайтып керергэ урыныгыз булсын.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда