Алмагачлар чәчәк койганда

 

– Ә син нишләп ятасың монда? Өемнең түр башына кем яткырды сине? Бар, үз өеңә кайт. Сине югалтканнардыр...

Хатыны кабат хәтерен югалтты. Әле иртән генә бик әйбәт сөйләшкән иде. Яшь чакларын искә алдылар. Сәриясе авырайган вакытларда кочаклап тынычландырасы килә Рифнең, тик урыннан тора алмый шул. Бу тормышында үз аякларында йөри алмас инде ул. Үлем дә янына килергә чыккач адашты ахрысы. Кеше күзләренә карап озак ятмасын иде дә... Балаларга да тоткасыз чемодан икәнен белә. Аларның да сабырлыгы озакка җитмәс. Калган гомерен Картлар йортында үткәрерме?!. Әлегә ул хакта уйламаска тырыша. Тик әзерләнә. Үз аталарын да илтеп тапшыралар. Ә ул – үги әти. Юк, начар үги әти булмады. Сәриясе белән җигелеп дөнья көттеләр. Балалары өчен тырыштылар. Хатынының балалары өчен... Үзенекеләр аны гафу итә алмады. Алар аны моннан 30 ел элек югалтты...

Ул заманда колхозларда алдынгы эшчеләрне хөрмәт итә беләләр иде. Җыеп, Казанга концерт-театрларга алып баралар, шифаханәләргә юлламалар биреп, җир кешеләрен ял да иттерәләр. Озак еллар эшләдең, син дә ялга лаек, дип, Рифкә дә юллама тоттырдылар. Нинди юллама?! Сарай тулы мал-туар, өй тулы бала-чага. Илүсәсен ничек ялгызын калдырсын?! Кырт та кисми, риза да булмый, юлламаны алып кайтып, сервантка куйды. Кичке аш ашарга утыргач, сүз арасында гына: «Миңа путевка бирделәр әле... санаторийга...» – диде. Аш бүлеп йөргән хатыны аңа җәлт кенә карап куйды.

– Соң... ни уйладың?..

– Уйламадым, алып кайттым да сервантка куйдым әнә.

– Бәй, хөрмәт итеп биргәч, бушка калырмы?..

– Белмим. Нәрсә әйтәсең соң, карчык..

– Буыннарың сызлаштырып интектерә, бәлки, файдасы тияр. Әле бакча эшләренә ерак. Мал-туарны олы малай белән карап торырбыз...

– Шулай дисеңме... дәвалану комачау итмәс иде анысы...

Риф барырга булды. «Балалар кул арасына керә. Тынычлап дәвалан», – дип озатып калды Илүсәсе.

Ике кешелек бүлмәгә ачкыч бирделәр аңа. Бүлмәдәше инде күптән килгән. Мондагы тәртипне тиз генә аңлатып чыкты Гали. «Дәвалану өчен моннан да шәп урын юк инде, – дип көлде. – Тәнне дә, җанны да давалыйсың».

Буыннар өчен биргән дәваларны алды да, Гали белән кичке ашка китте. «Әйдә, минем монда танышлар бар инде. Шулар янына барып утырыйк», – диде Гали. Подносын тоткан Риф аның артыннан иярде.

«Ямансуларга өлгермәдегезме әле?» – диде Гали, ике хатын ашап утырган өстәл янына урнашып. Болар күптән ял итүчеләр, сөйләшер сүзләре дә бар икән инде. Риф тә танышты. Сөйләшә-сөйләшә ашадылар да, бергәләп һава суларга чыктылар. Гали Рифкә сөйләгәндә генә үзен кыю тоткан икән, хатыннар белән бик әдәпле сөйләште. Кичке танцыда очрашырга сүз куешып аерылыштылар. Риф бүлмәсенә керде дә сузылып ятты. Өйдәгеләр ничек икән дип уйлап ятканда, буталыпмы, адашыпмы, уена бүген танышкан Сәрия килеп керде. Кечкенә генә буйлы, көлсу күзләр, саргылт чәчләрен баш түбәсенә җыеп куйган. Күзләрен тутырып карап сөйләшә. Иреннәрендә һәрвакыт елмаю. Мин-минлеге дә юк, шул ук вакытта артык гади дә түгел. Гәүдәле Риф янында ул кечкенә кошчык кебек. Кулга алсаң да сизелмәс. «Мамык кебек кенәдер», дигән уйдан үзе дә оялып, әйләнеп ятты. Тукта, ул бит монда буыннарын дәваларга килде, Гали әйтмешли, җанын түгел...

Кичен Риф Сәрияне биергә чакырды. Талгын музыка астында зур учын Сәриянең биленә салуга эчтән ниндидер бер кайнар дулкын йөгерде. Күптән болай дулкыннар йөгергән юк иде Рифтә. 17 ел яшәгән хатыныңа, күрәсең, ияләшәсең. Дөнья мәшәкатьләре басканда әллә нинди дулкыннар хакында уйларга да, аларны сизәргә дә көч калмыйдыр. Күнегелгән гадәт буенча яшисең, назлар да ялкыннан пыскып янган учакка әйләнә бугай... Ул бар, ләкин инде аны наз дип әйтергә тел әйләнми. Урыслар тиккә генә «супружеский долг» дип әйтмидер.

Шифаханәгә Сәриянең беренче килүе генә түгел икән. Авыл интеллигенциясе исәбендә йөргән хатын ел саен бакча эшләре башланганчы килеп дәваланып, ял итеп китәргә вакыт таба икән. Ире күптән үлгән. Тол хатын 3 бала үстергән. Алар инде мәктәп тәмамлап, читкә чыгып киткәннәр. Риф үзенең биш баласы хакында әйтмәскә уйлады. Ул Сәрияне генә тыңлады. Югыйсә хатыны артык күп сөйләшә башласа да, ачуы килә иде. Монда Сәрияне сәгатьләр буе тыңлап утырырга әзер икәнен аңлады. Алар һәр кичне бергә уздырды. Якынлыклары биюдән ары үтмәде. Сөйләшеп сүзләре бетмәде. Бер-берсен ярты сүздән аңлыйлар кебек тоелды Рифкә. Уртак кызыксынулары да бар икән: икесе дә – бакчачы. Агроном һөнәрен үзләштергән Риф бакчаны белеменә таянып үстерсә, Сәрия хатын-кыз интуициясе, хатын-кыз күзәтү-тәҗрибәләреннән чыгып карый икән. Икесе дә алмагачлар чәчәк койган вакытны ярата булып чыкты. Дөнья ул вакытта ап-акка төренә. Әйтерсең, буранлап җылы кар ява. Юк, озак бармый ул мизгелләр. Ләкин шул мизгел Риф күңелен бик нык кытыклый. Хатыны, киресенчә, алмагачлар шау чәчәктә утырган вакытны ярата.

Рифтән күпкә алдан килгән сүзгә оста Гали кайтып китте. Җанын дәвалады микән юкмы, монысы Рифкә билгесез булып калды. Артык сүзләр сөйләргә дә, тыңларга да яратмый Риф. Ул сораштырмады, Гали сөйләмәде. Буранлап кар яуган көн иде ул. «Бүген һава сулап йөреп булмас», – диде ашаганда Риф Сәриягә. «Бәлки, минем бүлмәгә килерсез. «Домино» табып алдым. «Домино» сугарбыз».

– «Домино» уйный белмим. Укыган китабымның иң кызык урынына җиттем. Кичне бүлмәдә генә уздырам, танцыга да бармыйм, – диде Сәриянең бүлмәдәше. Әллә чынлап, әллә үзенең артык кеше булачагын алдан ук чамалап.

Кичен Рифнең бүлмә ишеген шакыдылар. Сәрия!

– Күршем башын күтәрми китап укый. «Домино» сугу күңеллерәк булыр дип кердем әле менә.

Ике кешегә генә «Домино» сугу бик кызык тоелмады. Берничә кат уйнаганнан соң, читкә этеп куйдылар. Кабат яраткан темалары бакчачылык турында сөйләшә башладылар. Сәрия авыллары Сөйкә елгасы буена урнашкан икән. «Алма бакчам артыннан гына елга агып уза. Яр буе тал-тирәк. Андагы сандугачлар сайравын ишетсәң иде... Бик матур бездә», – диде ул. Сәрия сөйләгән урыннарны Риф күз алдына китерергә тырышып утырды. Әнә шул елга буенда Сәрияне куенга аласы иде дигән уй узып китте.

– Мине кунакка чакырсаң...

– Нәрсә сөйлисең син, Риф, нинди кунак уйнау. Без бит инде бала-чагалар түгел...

Ә минем бала-чагага әйләнәсем килә...

Теләгенә башкача каршы килә алмады Риф. Сәрия янәшәсенә күчеп, аны кочаклап алды. Зур итеп ачылган көлсу күзләрдә усаллык чаткылары күренмәде. Алар, киресенчә, сизелер-сизелмәс кенә дымланып, ымсындырып, үзенә тартып тора иде. Күзләре генә түгел, озын ак муены да... Килешле генә күренеп торган умрау сөяген дә бармак очлары белән сыйпап узасы килде Рифнең. Хатынның кечкенә гәүдәсен кочагына алып, бар җирен үбеп чыгасы иде... Һәм ул үбү колак артыннан башлап әкрен генә муен тирәсенә күчте. Җиләк кебек өлгергән хатын ир назына каршылык күрсәтмәде. Еш-еш сулыш алуыннан да, бөтен гәүдәсе белән Рифкә тартылуыннан да аның назга сусаганы сизелә иде... Ул әкияти төн таңга кадәр сузылды. «Әле дәрт-дәрман бетмәгән икән бит. Майга ут салып торсаң, дөрлисе дә дөрлисе икән», – дип уйлады күзләрен йокы баскан ир.

Икенче көнне инде ул дөнья җимертеп яшәрлек егете булып уянды. Буыннарының сызлавы сизелми кебек тоелды. Иркә караш ташлаган Сәрия кабат дөрләтте аны... Юк, бу хайвани дәрт түгел. Бу күпкә югарырак бер хис иде... Рифнең бәхетенә, аңа һаман бүлмәдәш кертмәделәр. Алар Сәрия белән көннәрен генә түгел, төннәрен дә бергә уздыра башлады. Әйтерсең, алар дөньяда икәү генә. Башка беркем юк. Юк, дөньяда гына түгел, галәмдә алар икәү генә... Әнә шуннан әйләнеп кайтасы килми иде Рифнең, тик аерылышыр көннәр якынлашканнан-якынлашты.

– Шулай да мин сиңа кунакка киләм әле, – диде Риф, Сәрияне автобуска озата баргач.

– Шаярмыйк, Риф. Сөйләмәсәң дә, гаиләң барын беләм. Безнең ялгышыбыз сер булып шушында калсын. Чыгармыйк, дөньяга. Зинһар, очрашулар эзләү хакында уйлама да. Барысын да оныт. Мин дә онытырга тырышырмын. Күпме тапкырлар шифаханәгә килеп, болай сөртенгәнем юк иде, – диде дә Сәрия, тиз-тиз генә автобуска кереп утырды.

Автобус кузгалып китте. Үзенең уйлары белән Риф ялгызы басып калды.

 

(Дәвамы бар.)

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (4)
Cимвол калды:
  • 27 апрель 2020 - 22:40
    Без имени
    Ахыры Кайчан булыр икэн
  • 26 апрель 2020 - 07:17
    Без имени
    Ирлэрегезне берузлэрен санаторийларга жибэрмэгез!Колхоз эше бетми ул дигэндэй .Бергэ барыгыз! Авылда яшэсэгездэ берэр туганныгызны сорап торыгыз, йортта булырга.Булган хэлгенэмени, сплошь и рядом.Ирлэр ужымга чыккан угез кебек, бару белэн сайланалар.Ялгыз хатыннар да бик куп....Любовь и голуби киносындагы кебек!
  • 24 апрель 2020 - 20:39
    Без имени
    Дэвамы кайчан була?
  • 24 апрель 2020 - 08:12
    Без имени
    Була торган хэл! Дэвамын котэм!
Хәзер укыйлар
  • Син минем балам! – Нихәл, улым! – Айдар Фидаилевич ак биләүдәге бәбине күтәреп, битенә үк терәде. Үз гомерендәге иң шатлыклы көне бүген аның! – Рәхмәт сезгә, Ләйлә! Бу бәхетне бүләк иткәнегез өчен. – Ир баланы күтәргән килеш Ләйләгә борылды. Хатын елый иде. Башта яшерен генә тамган күз яшьләре тора-бара тоташ үксүгә әверелде.  – Ай-дар... Фи-даи-левич... ба-ла-ны бир-мим... Бирә... ал-мыйм... – Ләйләнең бу сүзләре иңрәү булып чыкты. 
    11272
    5
    141
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    6900
    1
    91
  • 7881
    2
    53
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    8935
    1
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 25 сентябрь 2020 - 01:53
    Без имени
    Мин Дэ нэкъ шулай 32 яшемдэ 2 кызым белэн ялгыз калдым,ирем бер хатын бн чыгып китте ,1 елдан кире кайтты, гафу итэ алмадым,шартлатып араны оздем.Ул хатыннан-хатынга йореп,45 яшьтэ асылынып улде,чыгып киткэн хатын 10 еллап, психбольницада яши.Э мин ,Аллага шокер ,ирлэр булдыра алмаган ирлэр эшен эшлэп,кызларымны устереп,эле Дэ исэн- сау эшлэп ятам.Хатын-кыз ялкау булмаса,беркайчан да югалмый,аларга АллахеТэгалэ безгэ коч бирэ.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 25 сентябрь 2020 - 02:10
    Без имени
    Минем кияу Дэ нэкъ шулай качып-посып ,никах укытып,узенен классташы белэн 5 ел инде яшэп ята.10 еллык классташлар очрашуыннан сон айный алмады.Бик тырышып яшерсэ дэ,тэжрибэле кузгэ куренеп тора.Ул да шуннан сон дин юлына кереп китте.Имеш диндэ 4 хатын да рохсэт ителэ.Узлэре бугенге кондэ БИК рэхэт яшэсэлэр дэ,ата-ананын азгынлыгы очен балалар узлэренен авырулары,газаплы тормышлары ,улемнэре белэн жавап бирэ.Чонки рэнжу,куз яшьлэре узенэ тошмэсэ,балаларга тошэ.Хэр кеше шуны онытмасын Иде.Алар бит ойгэ кайтасы акчаны,гаилэнен зур ойлэр салып,иркен тормышта яшисе доходларын илтеп икенче хатынга бирэ.Гаилэдэ беркайчан да артык акча булмый.Ойдэге хатын белэн бергэлэп эшлэп,чит хатынны содержать итэлэр.2 нче хатын булып яшэргэ ризалык бируче хатыннар,акылыгызга килегез,ул ирлэрнен акчасы тозлы куз яшьле,рэнжешле акчалар,беркайчан сезгэ бэхет китермэячэк,авырлык,авырулар белэн корэшу очен тотылып бетэчэк.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 23 сентябрь 2020 - 15:08
    Без имени
    👍👍👍
    ​ Адашкан шәүләләр
  • 23 сентябрь 2020 - 19:18
    Без имени
    Великовозрастный балаларны карарга жигелергэ кем кушты? Узегез гаепле бит!!!
    Ана рәнҗүе төшәргә дә мөмкин
  • 23 сентябрь 2020 - 15:25
    Без имени
    Шундый тәрбияви әсәрләр иҗат итүчеләр бик сирәк шул.Урының җәннәт түрләрендә булсын иде,Туфан абый
    Сиңа дигәне...
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...