Алмагачлар чәчәк койганда

 

– Ә син нишләп ятасың монда? Өемнең түр башына кем яткырды сине? Бар, үз өеңә кайт. Сине югалтканнардыр...

Хатыны кабат хәтерен югалтты. Әле иртән генә бик әйбәт сөйләшкән иде. Яшь чакларын искә алдылар. Сәриясе авырайган вакытларда кочаклап тынычландырасы килә Рифнең, тик урыннан тора алмый шул. Бу тормышында үз аякларында йөри алмас инде ул. Үлем дә янына килергә чыккач адашты ахрысы. Кеше күзләренә карап озак ятмасын иде дә... Балаларга да тоткасыз чемодан икәнен белә. Аларның да сабырлыгы озакка җитмәс. Калган гомерен Картлар йортында үткәрерме?!. Әлегә ул хакта уйламаска тырыша. Тик әзерләнә. Үз аталарын да илтеп тапшыралар. Ә ул – үги әти. Юк, начар үги әти булмады. Сәриясе белән җигелеп дөнья көттеләр. Балалары өчен тырыштылар. Хатынының балалары өчен... Үзенекеләр аны гафу итә алмады. Алар аны моннан 30 ел элек югалтты...

Ул заманда колхозларда алдынгы эшчеләрне хөрмәт итә беләләр иде. Җыеп, Казанга концерт-театрларга алып баралар, шифаханәләргә юлламалар биреп, җир кешеләрен ял да иттерәләр. Озак еллар эшләдең, син дә ялга лаек, дип, Рифкә дә юллама тоттырдылар. Нинди юллама?! Сарай тулы мал-туар, өй тулы бала-чага. Илүсәсен ничек ялгызын калдырсын?! Кырт та кисми, риза да булмый, юлламаны алып кайтып, сервантка куйды. Кичке аш ашарга утыргач, сүз арасында гына: «Миңа путевка бирделәр әле... санаторийга...» – диде. Аш бүлеп йөргән хатыны аңа җәлт кенә карап куйды.

– Соң... ни уйладың?..

– Уйламадым, алып кайттым да сервантка куйдым әнә.

– Бәй, хөрмәт итеп биргәч, бушка калырмы?..

– Белмим. Нәрсә әйтәсең соң, карчык..

– Буыннарың сызлаштырып интектерә, бәлки, файдасы тияр. Әле бакча эшләренә ерак. Мал-туарны олы малай белән карап торырбыз...

– Шулай дисеңме... дәвалану комачау итмәс иде анысы...

Риф барырга булды. «Балалар кул арасына керә. Тынычлап дәвалан», – дип озатып калды Илүсәсе.

Ике кешелек бүлмәгә ачкыч бирделәр аңа. Бүлмәдәше инде күптән килгән. Мондагы тәртипне тиз генә аңлатып чыкты Гали. «Дәвалану өчен моннан да шәп урын юк инде, – дип көлде. – Тәнне дә, җанны да давалыйсың».

Буыннар өчен биргән дәваларны алды да, Гали белән кичке ашка китте. «Әйдә, минем монда танышлар бар инде. Шулар янына барып утырыйк», – диде Гали. Подносын тоткан Риф аның артыннан иярде.

«Ямансуларга өлгермәдегезме әле?» – диде Гали, ике хатын ашап утырган өстәл янына урнашып. Болар күптән ял итүчеләр, сөйләшер сүзләре дә бар икән инде. Риф тә танышты. Сөйләшә-сөйләшә ашадылар да, бергәләп һава суларга чыктылар. Гали Рифкә сөйләгәндә генә үзен кыю тоткан икән, хатыннар белән бик әдәпле сөйләште. Кичке танцыда очрашырга сүз куешып аерылыштылар. Риф бүлмәсенә керде дә сузылып ятты. Өйдәгеләр ничек икән дип уйлап ятканда, буталыпмы, адашыпмы, уена бүген танышкан Сәрия килеп керде. Кечкенә генә буйлы, көлсу күзләр, саргылт чәчләрен баш түбәсенә җыеп куйган. Күзләрен тутырып карап сөйләшә. Иреннәрендә һәрвакыт елмаю. Мин-минлеге дә юк, шул ук вакытта артык гади дә түгел. Гәүдәле Риф янында ул кечкенә кошчык кебек. Кулга алсаң да сизелмәс. «Мамык кебек кенәдер», дигән уйдан үзе дә оялып, әйләнеп ятты. Тукта, ул бит монда буыннарын дәваларга килде, Гали әйтмешли, җанын түгел...

Кичен Риф Сәрияне биергә чакырды. Талгын музыка астында зур учын Сәриянең биленә салуга эчтән ниндидер бер кайнар дулкын йөгерде. Күптән болай дулкыннар йөгергән юк иде Рифтә. 17 ел яшәгән хатыныңа, күрәсең, ияләшәсең. Дөнья мәшәкатьләре басканда әллә нинди дулкыннар хакында уйларга да, аларны сизәргә дә көч калмыйдыр. Күнегелгән гадәт буенча яшисең, назлар да ялкыннан пыскып янган учакка әйләнә бугай... Ул бар, ләкин инде аны наз дип әйтергә тел әйләнми. Урыслар тиккә генә «супружеский долг» дип әйтмидер.

Шифаханәгә Сәриянең беренче килүе генә түгел икән. Авыл интеллигенциясе исәбендә йөргән хатын ел саен бакча эшләре башланганчы килеп дәваланып, ял итеп китәргә вакыт таба икән. Ире күптән үлгән. Тол хатын 3 бала үстергән. Алар инде мәктәп тәмамлап, читкә чыгып киткәннәр. Риф үзенең биш баласы хакында әйтмәскә уйлады. Ул Сәрияне генә тыңлады. Югыйсә хатыны артык күп сөйләшә башласа да, ачуы килә иде. Монда Сәрияне сәгатьләр буе тыңлап утырырга әзер икәнен аңлады. Алар һәр кичне бергә уздырды. Якынлыклары биюдән ары үтмәде. Сөйләшеп сүзләре бетмәде. Бер-берсен ярты сүздән аңлыйлар кебек тоелды Рифкә. Уртак кызыксынулары да бар икән: икесе дә – бакчачы. Агроном һөнәрен үзләштергән Риф бакчаны белеменә таянып үстерсә, Сәрия хатын-кыз интуициясе, хатын-кыз күзәтү-тәҗрибәләреннән чыгып карый икән. Икесе дә алмагачлар чәчәк койган вакытны ярата булып чыкты. Дөнья ул вакытта ап-акка төренә. Әйтерсең, буранлап җылы кар ява. Юк, озак бармый ул мизгелләр. Ләкин шул мизгел Риф күңелен бик нык кытыклый. Хатыны, киресенчә, алмагачлар шау чәчәктә утырган вакытны ярата.

Рифтән күпкә алдан килгән сүзгә оста Гали кайтып китте. Җанын дәвалады микән юкмы, монысы Рифкә билгесез булып калды. Артык сүзләр сөйләргә дә, тыңларга да яратмый Риф. Ул сораштырмады, Гали сөйләмәде. Буранлап кар яуган көн иде ул. «Бүген һава сулап йөреп булмас», – диде ашаганда Риф Сәриягә. «Бәлки, минем бүлмәгә килерсез. «Домино» табып алдым. «Домино» сугарбыз».

– «Домино» уйный белмим. Укыган китабымның иң кызык урынына җиттем. Кичне бүлмәдә генә уздырам, танцыга да бармыйм, – диде Сәриянең бүлмәдәше. Әллә чынлап, әллә үзенең артык кеше булачагын алдан ук чамалап.

Кичен Рифнең бүлмә ишеген шакыдылар. Сәрия!

– Күршем башын күтәрми китап укый. «Домино» сугу күңеллерәк булыр дип кердем әле менә.

Ике кешегә генә «Домино» сугу бик кызык тоелмады. Берничә кат уйнаганнан соң, читкә этеп куйдылар. Кабат яраткан темалары бакчачылык турында сөйләшә башладылар. Сәрия авыллары Сөйкә елгасы буена урнашкан икән. «Алма бакчам артыннан гына елга агып уза. Яр буе тал-тирәк. Андагы сандугачлар сайравын ишетсәң иде... Бик матур бездә», – диде ул. Сәрия сөйләгән урыннарны Риф күз алдына китерергә тырышып утырды. Әнә шул елга буенда Сәрияне куенга аласы иде дигән уй узып китте.

– Мине кунакка чакырсаң...

– Нәрсә сөйлисең син, Риф, нинди кунак уйнау. Без бит инде бала-чагалар түгел...

Ә минем бала-чагага әйләнәсем килә...

Теләгенә башкача каршы килә алмады Риф. Сәрия янәшәсенә күчеп, аны кочаклап алды. Зур итеп ачылган көлсу күзләрдә усаллык чаткылары күренмәде. Алар, киресенчә, сизелер-сизелмәс кенә дымланып, ымсындырып, үзенә тартып тора иде. Күзләре генә түгел, озын ак муены да... Килешле генә күренеп торган умрау сөяген дә бармак очлары белән сыйпап узасы килде Рифнең. Хатынның кечкенә гәүдәсен кочагына алып, бар җирен үбеп чыгасы иде... Һәм ул үбү колак артыннан башлап әкрен генә муен тирәсенә күчте. Җиләк кебек өлгергән хатын ир назына каршылык күрсәтмәде. Еш-еш сулыш алуыннан да, бөтен гәүдәсе белән Рифкә тартылуыннан да аның назга сусаганы сизелә иде... Ул әкияти төн таңга кадәр сузылды. «Әле дәрт-дәрман бетмәгән икән бит. Майга ут салып торсаң, дөрлисе дә дөрлисе икән», – дип уйлады күзләрен йокы баскан ир.

Икенче көнне инде ул дөнья җимертеп яшәрлек егете булып уянды. Буыннарының сызлавы сизелми кебек тоелды. Иркә караш ташлаган Сәрия кабат дөрләтте аны... Юк, бу хайвани дәрт түгел. Бу күпкә югарырак бер хис иде... Рифнең бәхетенә, аңа һаман бүлмәдәш кертмәделәр. Алар Сәрия белән көннәрен генә түгел, төннәрен дә бергә уздыра башлады. Әйтерсең, алар дөньяда икәү генә. Башка беркем юк. Юк, дөньяда гына түгел, галәмдә алар икәү генә... Әнә шуннан әйләнеп кайтасы килми иде Рифнең, тик аерылышыр көннәр якынлашканнан-якынлашты.

– Шулай да мин сиңа кунакка киләм әле, – диде Риф, Сәрияне автобуска озата баргач.

– Шаярмыйк, Риф. Сөйләмәсәң дә, гаиләң барын беләм. Безнең ялгышыбыз сер булып шушында калсын. Чыгармыйк, дөньяга. Зинһар, очрашулар эзләү хакында уйлама да. Барысын да оныт. Мин дә онытырга тырышырмын. Күпме тапкырлар шифаханәгә килеп, болай сөртенгәнем юк иде, – диде дә Сәрия, тиз-тиз генә автобуска кереп утырды.

Автобус кузгалып китте. Үзенең уйлары белән Риф ялгызы басып калды.

 

(Дәвамы бар.)

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (4)
Cимвол калды:
  • 27 апрель 2020 - 22:40
    Без имени
    Ахыры Кайчан булыр икэн
  • 26 апрель 2020 - 07:17
    Без имени
    Ирлэрегезне берузлэрен санаторийларга жибэрмэгез!Колхоз эше бетми ул дигэндэй .Бергэ барыгыз! Авылда яшэсэгездэ берэр туганныгызны сорап торыгыз, йортта булырга.Булган хэлгенэмени, сплошь и рядом.Ирлэр ужымга чыккан угез кебек, бару белэн сайланалар.Ялгыз хатыннар да бик куп....Любовь и голуби киносындагы кебек!
  • 24 апрель 2020 - 20:39
    Без имени
    Дэвамы кайчан була?
  • 24 апрель 2020 - 08:12
    Без имени
    Була торган хэл! Дэвамын котэм!
Хәзер укыйлар
  • Балан ачылары Әйдәгез, без бу хатынның исемен күрсәтмибез. Шулай исемсез генә булсын ул. Аның ни атлы булуы мөһим дә түгел бит. Ул – шушы көндәлекләрнең хуҗасы.  Теләсәгез, бастырыгыз, гыйбрәт булсын дип, егерме ел элек язылган дәфтәрләрне, миңа биргән иде.
    8775
    1
    58
  • «Насыйбың булыр әле!» Әдибә эштән кайтып керде дә, бермәлгә ишек төбендә тукталып, йорт эченә күз салды. Их, күңелгә рәхәт тә соң нур бөркеп торган өеңә кайтып керүләре! Бар җирдә дә тәртип,
    6350
    3
    55
  • Югалткан мәхәббәт Фәридә Казандагы сәүдә йортында йөргәндә үзенең яшьлек мәхәбәтен очратып, имәнеп китте. «Айрат!» – дигән cүз әйтерсең хатынның теленнән кош кебек чыгып атылды.
    4772
    1
    48
  • SOS! Җанымны коткарыгыз! Бу язма – Бөек Ватан сугышы фронтларының алгы сызыгында көн саен үлем белән очрашып та исән-сау әйләнеп кайткан, ләкин гаиләдә икенче сугышка, ир тарафыннан җәбер-золымга эләгеп, дөньядан вакытсыз китеп барган хатын-кыз язмышы турында...
    5172
    1
    40
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 17 май 2021 - 10:17
    Без имени
    Авыр кайгыгызны уртаклашам Илсия усканем. Сезнен барыгызга да Аллах тагалэ сабырлык бирсен.
    Илсөя Бәдретдинова авыр кайгы кичерә
  • 17 май 2021 - 11:08
    Без имени
    Ускэнем, романтиканы уз семьянда да ясарга була. Иренэ карата рахмэтле булырга ойрэн. Узенэ карата кызыксындыру чаралары уйлап тап. Ял кеннэрендэ семья белэн бергэлэп паркка бару,урманга чыгу. Табигаттэ бик матур урыннар бар бит.Балалар да шат булыр,ирен дэ ,узен дэ.Кичен гади булса да матур итеп стэл эзерлэп, шэм яндырып, тыныч музыка куеп,матур итеп киенеп ирен белэн матур кичлэр ясагыз.Иренэ ни телэгэненне кайбер вакытта булса да анлатырга кирэк,такдим итэргэ. Кешенен кадерен бар вакытта белергэ кирэк.Ирегез дэ, узегез дэ ихтирамга лаек кешелэр бит сез. Ихтирамга лаек кешелэр яратуга да лаек.Сез хатын кыз да ,эни кеше дэ. Бер дигэн матур гаилэ.Бер берегезне куандырып матур итеп яшэу чарасын уйлагыз ускэнем.
    Хисләремне ничек йөгәнлим? 
  • 17 май 2021 - 13:42
    Без имени
    Минем кызым да шулай яшәде. 6 елдан соң бала белән ире кышкы салкында куып чыгарды. Соңыннан бик кайтарасы килде җибәрмәдем. Кабат кияүгә чыкты. Бусы кояшым дип кенә тора .3 кызлары бар хәзер.Ә теге ире өйләнсә дә бер хатын белән дә тора алмады. Кызыгыз бәхетен табар. Чир китә гадәт китми ул. Кире кайта күрмәсен.
    Дөньям җимерек 
  • 17 май 2021 - 15:09
    Без имени
    Их, кешегә киңәш бирүе җайлы да ул.... Притчасы да бик акыллы. Ә менә башка төшсә, акыллы сүз киңәшне үтәве кыен шул
    Син кем: кишер, йомырка яки кәһвә?
  • 17 май 2021 - 15:14
    Без имени
    Гаилэ тормышы таркалуда,хэрбер гыйбрэтне курсэткэндэ,рэхэт яшэгэн хатыннарыбыз хавалана,мактана."Ирлэрне ир иткэн дэ,хур иткэн дэ хатын.Койгэ килми торган ир булмый,акыл белэн ,койлэп яшэргэ кирэк",дип акыл сатарга ярата.Сезгэ Аллахе Тэгалэ тарафыннан бирелгэн язмыш булэген узегезнен тэрбия дип уйлыйсыз,сез акыллы булгач,тормыш майлаган кебек бара,дип хаваланасыз.Юк,мен тапкыр юк!!!Сезнен ирегезне бала вакыттан ук,акыллы эти-эни ,узлэре урнэгендэ дорес итеп тэрбиялэгэннэр.Бу сезнен заслуга тугел,кайната-кайнанагызга рэхмэт укып яшэгез,алар заслугасы,алар тэрбиясе.Сезгэ отышлы лотерея билеты элэккэн,авызыгызны йомыгыз.Менэ сез шушы язмадагы иргэ барыгыз да,акыл белэн,зирэклек белэн кеше ясагыз,шул вакытта,мин сезнен дорес кеше булып,матур сузлэр сойлэп утыруыгызга бэя бирер идем.
    Дөньям җимерек 
Реклама
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»