Килен кайнананы кайната

Килен һәм кайнана. Заманалар белән бергә бу икәү арасындагы мөнәсәбәтләр дә төбе-тамырыннан үзгәрә. 

Киленнәрнең кайнаналарына каршы сүз әйтергә дә батырчылык итмәгән чаклары артта калды, хәзер, киресенчә, кайнаналар киленнәрдән өркеп тора кебек... Яшерен-батырын түгел, бүгенге кайнаналарның күбесе киленнәренә килен алар. Тик моны дөрес дип әйтеп буламы соң?


«Үзем дә бармыйм, баланы да күрсәтмим!»

Кияүгә чыгып, балалар табып, декрет ялында утыра башлаганнан бирле яңа танышлар, яңа дуслар барлыкка килде. Урамда балалар белән йөри торгач, үзең кебек яшь әниләр белән бик тиз уртак тел табыла икән. Менә шулай һәр көнне балалар мәйданчыгына җыелабыз. Башта сүз балалар турында бара. Кемнеке нишләгән, нинди яңа шөгыль өйрәнгән... Аннан акрынлап ирләребезгә күчәбез. Шуннан сүз кайнаналарга кереп китә...

Альбина сөйли:
– Кичә эштән кайткач, ирем Рәмис әйтә: «Әни шалтыраткан иде, эштә телефонны алмадым. Кире шалтыратмыйм инде», – ди. И, мактадым инде Рәмисне! «Бик дөрес эшләгәнсең, таптылар эш аты!» – дим. Иманым камил, бакчаларында берәр нәрсә эшләргә кирәк булгандыр, кайнана болай гына шалтыратмас иде югыйсә.

Альбина үзе авыл кызы, Казан егетенә кияүгә чыккан. Бер ел кайнанасы, кайнатасы янында яшәгәннән соң, ире белән фатирга чыкканнар. Альбинаны елга якын беләм инде. Без танышканнан бирле ул кайнанасыннан зарлана. Баштарак, чынлап та, кайнанасы бик явыз, кешелексез, ахры, дип уйлый идем. Ләкин, кем әйтмешли, монда атта да, тәртәдә дә гаеп бар бугай.

Альбина сөйли:
– Кайнана килгән иде. Эльвирага (Альбинаның кызы – Р. Р.) күчтәнәчләр алып килгән. «Оныгымны сагынам», – ди, елаган була. «Әни, театр уйнап утырма. Син оныгыңны да, улыңны да яратмыйсың. Син үзеңне генә яратасың», – дидем. Биш-алты кило ит алып килгән, анысын да алмадым. Алыр идем, аннары ул мин сезгә фәлән нәрсә бирдем, төгән нәрсә бирдем, дип, Рәмискә шалтырата. Бакчаларына барып эшләргә куша. Әйберләре дә, үзләре дә кирәкми. Бала бит аңа барыбер «дәү әни» дип түгел, апа дип эндәшә...

Мин аны аптырабрак тыңлыйм. Беренчедән, үзеннән олы кешегә: «Театр уйнама, син үзеңне генә яратасың», – дип, ничек әйтергә кирәк? Икенчедән, әгәр бала әтисенең әнисенә «апа» дип эндәшә икән, димәк, аны «дәү әни» дип әйтергә өйрәтмәгәннәр булып чыга түгелме соң?! Кечкенә баланың монда нинди гаебе бар?!

Икенче бер танышым Сиринә – Азнакай килене. Ул да кайнанасы белән аралашмый. Алай гына да түгел, кайнанасына улын да күрсәтми. Сиринәнең ире үзеннән ун яшькә олы. Өйләнешкәнче үк иренең бер бүлмәле фатиры, кыйммәтле машинасы булган.

Сиринә сөйли:
– Булатка әйттем: «Әти-әниеңне күрәсең килсә, кайт, тик баланы алар янына җибәрмим. Онык дип йөз суы түкмәсеннәр». Алар бит безгә туй ясарга акча да бирмәделәр. Имеш, Булат акчаны үзе күп эшли. Әнисе мине фатирга пропискага да кертмәскә кушкан. Фатирны ирем үзе эшләп алган, аларның моңа ни катнашы бар?!

Ике югары белеме булган Булатыңны кем тапкан да, кем үстергән соң, дип, Сиринәгә бик әйтәсем килә дә... Үзе дә ул үстерә, аны да шул язмыш көтсә?!


«Оныгы бит, карасын!»

Кайчан карасаң да йорт янында коляска этеп йөрүче бер апага гел игътибар итә идем. Таныштык, Галия исемле икән.
– Моннан ерак тормыйм, – дип сөйләде ул. – Һәр көнне киләм, мин бала белән йөргәндә килен өй эшләрен карый, ашарга пешерә. Аз булса да булышыйм дим. Бала үстерүләре бик авыр бит. Үземнең дә ике ир бала иде – ни икәнен беләм. Аннан оныгымны да бик яратам, бер көн күрмәсәм дә сагына башлыйм... 

Шуннан бирле Галия апа белән очрашкан саен сөйләшеп торабыз. Эчкерсез, ихлас кеше ул. Килене белән дә танышу насыйп булды. 
– Тетя Галя, я пошла в магазин, – дип Галия апага эндәште подъезд ишегеннән чыккан яшь кенә бер ханым. 
– Киленегез «әни» дип әйтмиме әллә? – дип сак кына сорамыйча булдыра алмадым Галия ападан. 
– Әтисе татар, әнисе урыс киленемнең. Балаларда ана тәрбиясе инде... Аларда кайнанага «әни» дип бик әйтмиләр бит. Юк, мин үпкәләмим, ничек дәшсә дә ярый. Улым белән генә әйбәт торсыннар.

Соңгы вакытта онык көннәр буе Галия апа кулында булды. Килен балакай икенчегә бала көтә, хәле юк, күбрәк ятып тора, ди. Җәй буе Галия апа кичке якта бакчасына да барып йөрде, яшелчә, җиләк-җимеш үстерде. Иртән, килене белән оныгы йокыдан торышка, кайтып та җитә иде үзе. Аларга шулай җәй буе бакчадан яңа өзгән җиләк-җимеш ташып торды.
– Кайнанаң бик әйбәт, көне буе балаңны карый. Кадерен генә белегез, – дим бер көн килененә. Миңа кушылып мактар дисәм...
– Оныгы бит, карасын. Миңа гына димәгән, – диде ул, исе дә китмичә...
Ир булырга кирәк! 

Әтиемнең бертуган сеңлесе Гөлнур гомере буе кайнана белән яшәде. Әле нинди кайнана! Йортта аның сүзе һәрчак закон булды. Авылда аны «патшабикә» дип кенә йөрттеләр. Авыр туфрагы җиңел булсын, дүрт ел элек кодагый әби гүр иясе булды. Соңгы юлга озатканчы апам аны хөрмәтләп яшәде.
 
Килен килгәч, алъяпкы­чыңны кысып бәйлә.

– Килен булып килгән вакытларда бик авыр иде, – дип сөйли апа. – Ашны тәмле пешермәгәнмен, бакчамны чүп баскан, идәнне чиста юмыйм... Мине битәрләргә сәбәп гел табылып кына торды. Сыер саварга чыккач, мал абзарында үкереп-үкереп елый торган идем. Башка түзә алмам кебек иде. Ләкин шул чакта ирем Фердинанд: «Гөлнур, сабыр ит. Әни каты булса да, гадел ул. Безгә дә шулай кырыс булды. Менә күрерсең, яратачак әле ул сине», – диде. Әгәр дә шул вакыт әнисенә кушылып ирем дә мине битәрләгән булса, әлбәттә, ул йортта яши алмаган булыр идем. Тора-бара кайнананың сүзләрен йөрәккә якын алмый башладым. Кайнанам да «йомшарды». Кызыбызны алып гел Казанга, балаларына китәр иде. Яңа матур киемнәр киеп, кызым дәү әнисе белән кунактан кайтыр иде дә:
«Әни, дәү әни миңа Казанда фәлән нәрсә алып ашатты, фәлән җиргә алып барды», – дип сөенә-сөенә сөйләр иде. Ә кайнанам читтән генә серле итеп елмаеп карап торыр иде... 

Әллә ничә баласы булса да, кодагый әбине картайган көндә апам белән җизни карады. Җизни гаиләдә төпчек бала, төп йортта ул калган. Аның сүзе бер булды: «Әнине үзебез тәрбиялибез!» Соңгы елларда кодагый әбине бала урынына карадылар. Апа да, җизни дә, аларның кызы белән улы да өйгә кергәч, иң беренче кодагый әби янына барып хәлен беләләр иде: «Әни, (дәү әни) ашыйсың, эчәсең киләме, берәр йомышың юкмы?» 

Ата-анасына рәхәт күрсәткән бала үзе дә хөрмәттә яши. Михнәт күр­сәт­сә, үзе дә бер көн рәхәт күрми. Моңа әллә никадәр мисал китерергә булыр иде. Менә апам Гөлнур (без аңа Чәчәк апа дибез) белән җизнинең дә тормышлары сокланырлык. Әгәр теге вакытта Фердинанд җизни анасы яклы булып хатынын битәр­ләсә, тормышы җимерелгән булыр иде. Яки киресенчә, хатынына кушылып анасына каршы барса, ике арада ызгыш-талаш кубар иде. Ә ул, чын ирләрчә, алтын урталыкны таба белгән. Нәтиҗәдә – әнисе өчен дә йөрәге янмады, йөзе кызармады, гаиләсе дә тигез, тыныч тормышта яши. Бүгенге яшь ирләр менә шул алтын урталыкны саклый белми. Әни – үз урынында, хатын үз урынында булырга тиеш. Өйләндем, дип, әти-әнидән ваз кичү, зур хата гына түгел, зур гөнаһтыр ул! 
 
Кайнана булсаң, бер күзең сукыр, бер колагың чукрак булсын.

P. S. «Башкалар турында сөйлисең сөйләвен, ә үзең ничек?» – дип әйтер кайберәүләр. Минем килен булып төшкәнемә дүрт кенә ел әле. Аллага шөкер, авыз тутырып: «Кайнанам белән яхшы мөгамәләдә без», – дип әйтә алам. Алга таба да Ходай шулай яшәргә насыйп итсен. Әмма без кайнанам белән аерым торабыз, айга бер-ике генә күрешәбез. Шуңа күрә үзебезне мисалга куясым да килми. Әмма күбрәк белгән, аралашкан саен, кайнанамны ныграк аңлый барам. Балалар, дип, өзгәләнеп торган әнигә РӘХМӘТтән башка нәрсә дия алыйм?! 

Гомер күз ачып йомганчы узар да китәр, без дә картаербыз. Бүген әти-әниләребезгә булган мөнәсәбәтебезне балалар күреп тора. Яшьлегеңдә ни кылсаң, картлыгыңда шуны күрерсең ди халык...


Бу мәсьәләгә кагылышлы белгеч киңәше: http://syuyumbike.ru/sorau-belgech/?id=508

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (2)
Cимвол калды:
  • 15 октябрь 2020 - 21:12
    Без имени
    Яхшылыкны аңлаган,яхшылыкка яхшылык белэн кайтара белгэн кешелэр бик аз шул.
  • 15 октябрь 2020 - 16:22
    Без имени
    Олы яшьтэге ханым язган диеп торам. Акыллы, Маладис. Чынлап та, хэрбер кеше уз урнында булса эйбэт, кайна килен подругалар да тугел, эни белэн кызы да тугел. Алар кайна белэн килен. Бик яратып бетермим, киленнэргэ тарликэ тотып яшэгэн кайналарны. Галияне эйтэм бу язмада.
Хәзер укыйлар
  • Юлдаш Бүген – 2 гыйнвар. Алиянең генә туган шәһәрен инде өч ел күргәне юк. Күңел ярасы өч ел буе төзәлмәде... Төне буе елап чыкканнан соң кисәк кенә җыенды да, өч ел элек Мәскәүгә чыгып китте ул...
    7976
    1
    76
  • Яңа ел төне сере – Сәлам! Тагын бер ел үтеп китте. Очрашу төне җитте...  Телефон экранында көтелгән һәм таныш сүзләрне күрүгә Ләйлә  елмаеп куйды. Онытмаган! Быел да үзе беренче яза... Яңа ел төнен каршы алганда нәкъ төнге өчтә... Менә инде унынчы ел шулай...
    9022
    2
    66
  • Тапкыр малай Әнисе тиз генә кайтмады. Ул, гомумән, кайтмады. Хәбәре дә юк, үзе дә. «Суга төшкәндәй югалды», – дип пошынып, елап-сыктап йөрде Фатиха апа. Әтисен госпитальдән кабат фронтка җибәргәннәр. «Хәдичә килеп җитә алмады», – дигән ул хатында. Ризык төягән Хәдичә, мөгаен, ач гидайлар кулыннан кичкәндер дигән уйда тукталдылар. 
    6130
    3
    58
  • Хат язучы Көтелмәгән хат Айдарның бөтен күңелен актарып ташлады. Кайтасы көнен минутлап санап көтә солдат. 
    4394
    0
    50
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 28 гыйнвар 2022 - 07:57
    Без имени
    Русчалап.Безумно люблю дигән шул була инде.Шулай тиеш диеп үскән инде ул эгоист булып.Бүген иртәгә ата анасы булмаса нишләр ул Ринат дигән әфәнде! Бер пример языйм әле.Улыбыз өйләнгәч первый взнос бирдек квартирага.Икенче ел үзебез диңгезгә киттек.Туган тиешле берәү аптырады,түләп тә беттегез мени ипотеканы диеп.Ир әйтте,15 ел мин ялда итмәсәм,ком кебек коелып бетәм бит,ярдәм иттек,хәзер инде үзләре диеп.Аллага шөкер тырышып эшләп улым киленем түләп беттерделәр 7 ел эчендэ.Универда түләп укыттык,әйдә инде дальше сами.....Икенче улыбызга да шулай ук, укыттык,ярдәм иттек квартира алганда...
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 28 гыйнвар 2022 - 07:42
    Без имени
    Чишмә районы Сафар авылына кунакка кайтып йөри идем.Әңкәйнең икетуган апаларына.Шунда улы әйтте,клубка чыгабыз,минем яннан ерак китмә,бездә урлыйлар кызларны диеп.40 ел элек.Әле ничектер белмим.Башка район егетенә кияүгә чыктым.Бер белмәгән кешегә ярәшеп китүләр,ай һай авырдыр.Ә йөрегән егетенә чыкса бу инде урлау түгел,бу алдан уйланган сценарий гына.
    Минем карт әбиемне дә, әбиемне дә, әниемне дә урлаганнар
  • 26 гыйнвар 2022 - 21:41
    Без имени
    Хэзер куп инде андый гаилэлэр,балалар дип яшэуче,куплэре ипотека тули бит,чынлап та берэр башка эйбер алырга уйласалар,эти-эни узлэре ярдэм кулын суза,булыша алганнарына соенэ-соенэ.
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 26 гыйнвар 2022 - 22:00
    Без имени
    Безнен аниебез гел шулай пешерер иде коймакны без торганчы мичка ягып тамле ислар боронны кытыклап уята иде . И гомерлар анида юк хазер андый мичта юк ...без исанбез
    Мич коймагы
  • 26 гыйнвар 2022 - 12:46
    Без имени
    Сез балалар кеше булсын дип яшэгэн очен алар шундый эгоистлар. Нишлэптер эчеп йоручелэрнен эти-энисе кадерле була, алар узлэре турында уйлыйлар. Ризалашыгыз, тик узегезнен кайтып керергэ урыныгыз булсын.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда