Зиһенне югалтудан ничек сакланырга? Неврологлар шушы 7 ризыкны ашарга куша

«Олыгайган саен хәтер икенчеләнә, бөтен нәрсәне оныта башлыйсың. Алган әйберне кая куйганыңны белмисең, кешеләрнең исемнәрен хәтерләмисең... Зиһенне бөтенләй югалту бик куркыта», – дип зарланучылар байтак. Чыннан да, хәтерне соңгы көнгә кадәр ничек аек хәлдә сакларга, моңа ничек ирешергә соң? Әллә ул бездән, безнең тырышлыктан бөтенләй тормыймы? 
Әгәр сез хатын-кыз икәнсез, әгәр зур, шау-шулы шәһәрдә гомер итәсез икән һәм сезнең якыннарыгызның берәрсе – әтиегез яки әниегез олыгайган көндә акылын җуйган икән, бу чирнең сезгә дә янау ихтималы арта. Бигрәк тә депрессиядән интеккән булсагыз. 
Әмма бу хәл булмасын өчен бүгеннән үк кайбер нәрсәләрне эшләргә мөмкин:
* йокы туйганчы йокларга;
* атна дәвамында ким дигәндә 150 минут спорт белән шөгыльләнергә;
* баш мие яхшырак эшләсен өчен кроссвордлар чишәргә, чит тел өйрәнергә,
 махсус компьютер уеннары уйнарга. 
Һәм иң мөһиме – дөрес тукланырга. 
Белгечләр менә нәрсәләр ашарга кушалар.

Майлы балык
Балыкның бигрәк тә төньяк сулыкларда тотылганы омега-3 кислотасы кебек файдалы майларга бай. Омега-3 – кеше организмының барлык органнарында булган ялкынсыну процессларын киметергә сәләтле. Аны даими рәвештә куллану ( ким дигәндә атнага бер тапкыр) Альцгеймер авыруы килеп чыгуын 60 процентка киметә. 


Чикләвекләр һәм көнбагыш
Омега-3 кислотасының тагын бер чыганагы – чикләвекләр һәм көнбагыш. Моннан тыш әле алар селенга һәм Е витаминына да бай. Алар да баш миенең эшен яхшыртырга булыша. Ә алардагы антиоксидантлар шулай ук Альцгеймер авыруына киртә булып тора. 

Чәй 
Антиоксидантларның иң кул астында булган чыганагы шушыдыр – без яраткан чәй. Аның ниндиен эчәсез – карасынмы, яшеленме – мөһим түгел. Чәйнең кайсысы да катехин дигән матдагә бай. Ул исә кан тамырларын дәвалый, ирекле радикаллар тәэсире белән көрәшә. Яшел чәйдә пигаллокатехин-3-галлатом (EGCG) бик күп: ул да баш миенә зыян килүдән саклый. 


Ашарга яраклы яшел үләннәр һәм аш тәмләткечләр
Салат, руккола, шпинат, базилик, петрушка... Алар баш миегезне, беләсезме, күпмегә яшәртергә мөмкин? 11 елга! Могҗиза кебек яңгырый, әйеме. Әмма бу, чынлап та, шулай. Бу яшел үләннәр һәм аш тәмләткечләрдә лютеин дигән пигмент бар: ул безнең хәтеребез һәм без кабул иткән мәгълүматны эшкәртү өчен җаваплы. Лютеин гомер буе җыелып, тупланып килә, шуңа күрә югарыда саналган яшел үләннәрне ашый башларга беркайчан да соң түгел. 

 Җиләкләр
Атнага берничә тапкыр җиләк ашыйбыз икән (туңдырган килеш тә ярый!) – тиешле күләмдә антиоксидантлар кабул итәбез дигән сүз. Баш миенең каршы тору сәләтен киметә торган оксидлаштыру процессларын туктатырга шул да җитә. Һәр иртәне бер чынаяк бакча җиләге яки караҗиләк (черника) ашасаң, баш мие ким дигәндә ике елга яшәрә. 


…һәм кофе
Иртән эчкән бер чынаяк кофе – Альцгеймер авыруына каршы яшерен корал була ала. Кофеда эйкозаноил-5-гидрокситриптамид (EHT) дигән химик матдә бар. Күселәрдә үткәргән тәҗрибәләр бу матдәнең Альцгеймер авыруыннан саклавын күрсәтә. 
Сүз уңаеннан: бер чынаяк кофе эчеп куйгач, бер сәгать дәвамында сезгә теләсә нинди яңа мәгълүматны кабул итүе күпкә җиңелрәк биреләчәк. 

Кара шоколад
Күп итеп какао кушылган һәм шикәре булмаган берничә кисәк кара шоколад – бу көндәлек норма булырга тиеш. Какаода флавоноидлар дип аталучы антиоксидантлар күп: алар баш миен яшәртә, аның гиппокамп дигән өлешендә кан әйләнешен яхшырта. Баш миенең гиппокамп дигән бу өлеше исә хәтер өчен һәм кабул иткән мәгълүматны эшкәртү өчен җаваплы. 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • 8170
    4
    110
  • Яңа йорт Әлфия йокысыннан уянуга, янында яткан иренең чигә чәчләренә саклык белән генә кагылды да, аны уятудан куркып, иреннәре
    9789
    5
    72
  • Син мине гафу ит Экраннарга «Зөләйха күзләрен ача» фильмы чыккач, күпләр андагы кайнана образын кабул итә алмады. Татар карчыклары андый усал булмаган, дигән фикерләр дә ишетелде. Бүген язарга теләгән вакыйгам – геройларымның исемнәре үзгәртелсә дә, тормыштан алынган чын хәл. Арабызда Галимҗан Ибраһимовның Сабирасыдай («Татар хатыны ниләр күрми») усал кайнаналар әле дә бармы дигән сорауга җавап табарсыз сез анда.
    9507
    2
    62
  • Дәва Авылына кайтты. Авыл үзгәрмәгән, ул – үзгәргән. Хәтта исәнләшеп үткән авылдашлары да, танымыйча, артыннан карап калды. Нәфис гәүдәле, сара чәчле хатын ят иде аларга. Ә ул бер ел элек кенә дегет кебек кара чәчле, интегеп яшәгәне йөзенә чыккан Мәрсилә иде бит. Тик аның тормышындагы авырлыклар узды. Ак полосадан бара ул. Чәчен дә шуңа буятты...
    4992
    4
    51
  • 4306
    0
    38
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 6 август 2020 - 11:58
    Без имени
    Бик матур язгансыз Венера !Э чынлыкта бу булган хэл !Фэридэ ул чыннан да бик лаеклы ,хормэтле ,бик чибэр дэ унган да хатын -кыз !Исеме генэ узгэртелгэн .
    Күз яшьләрең булып мин тамам...
  • 6 август 2020 - 15:36
    Без имени
    Сабак алмаган бу хатын
    «Тасма теленә ышанып, аферистка 400 мең акча бирдем»
  • 6 август 2020 - 19:21
    Без имени
    Йозлэтэ чыгар ул аферисттан-узе генж тугел-7 буынына кадэр тошэр лэгьнэте!
    «Тасма теленә ышанып, аферистка 400 мең акча бирдем»
  • 6 август 2020 - 00:58
    Без имени
    Исән - сау Илдар! Тырыша- тырмаша Рузалиясе белән яшәп ята. Сәламәтлеге алга таба түгел, алай да бирешми. Һәр көнгә сөенеп, Аллага шөкер дип яшиләр. Юмористик хикәяләре һәрдаим "Татарстан яшьләре" битендә дөнья күрә. Биш китабы чыкты, алтынчысының табадан төшкәнен көтәләр.
    Мәхәббәт сурәте
  • 5 август 2020 - 20:19
    Без имени
    Ачыктан ачык ирегезгэ эйтегез, без кем сон сина дип. Нармальный хатын яшь баласы булган килененэ булышыр иде, сездэ узем эзерлэп идем дип. Юбилей бит диеп. Э малае аркылы эш йортмэс иде. Или узегез кайнана бн ачыктан ачык сойлэшегез. Акылы булса анлар. Э болай тавыш тын булмагач, сезгэ ошый дип уйлый. Ир кеше ойдэ нэрсэ бар нэрсэ югын белми ул. Тавыш чыга дип тэ курыкмагыз, бер чыгада бетэ ул. Э бала бн берни эйтмичэ, ачуыгвзны эчкэ йотып кайтып китеп, доресен эйтергэ кирэк. Алар ял итэсе килгэндер дип кенэ уйларга может.
    Көйсез кайнана хикмәтләре
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...