Борыч үстерәбезме

Язга да күп калмады инде. Борыч, помидор ише яшелчәләрне чәчәр вакыт җитә. Дөрес, помидорга бераз иртәрәк әле, ә менә борычны чәчә башласаң да була. Борыч озак тишелә торган үсемлекләрдән. Ике-өч атна дигәндә көч-хәл тишелеп чыга ул. Шуңа да күп кеше аны иртә чәчү ягында. Мин үзем дә борычны февраль урталарында чәчәргә тырышам. Аннары майның егермеләрендә агроспан дигән материал белән каплаулы теплицага чыгарып утыртам. Түтәлгә утыртасы уҗымнар 65-70 көнлек булырга тиеш. Менә шуннан чыгып, кайчан чәчәсен үзегез ачыклагыз инде.
Быел февральдә борыч утырту өчен иң яхшы көннәр: унөченнән алып, егерме бишенә кадәр.

Кем ничек чәчәдер, башкаларныкын белмим, мин орлыкларны башта тозлы суда тотып, зәгыйфь, кипкән орлыклардан аралыйм. Һәр сортны суга аерым-аерым салам. Тоз эремәсен болай ясыйм: 1 л суда өеп бер аш кашыгы тоз эретәм. Өскә йөзеп чыкканнарын алып ташлыйм: алары ач орлык була аның. Төпкә батканнарын бер кат чиста су белән юдырам да, марляга төреп, 20 минутка куе кызыл төстәге марганцовка эремәсенә батырам. Бер нәрсәне искәртәсем килә: сатуда эшкәртелгән орлыклар да саталар. Алары белән болай мәшәкатьләнәсе юк! Орлык тутырылган капны яхшылап укыгыз! Мин алган орлыклар андый эшкәртү узмаган.

Марганцовка эремәсеннән алгач, тагын чиста су белән юам, аз гына кипшертеп алам. Чиратта – «Эпин» эремәсе. Анысын болай ясыйм: бүлмә температурасындагы ярты стакан суга 1 тамчы «Эпин» тамызам да, (җомга көн кичке як була инде ул, эштән кайткач, ашап-эчкәч...) орлыкларның һәр сортын аерым-аерым марляга төреп (җеп очына сорт исеме язылган кәгазь чорнап, җепнең икенче очы белән марляны урыйм) шушы эремәгә салып куям. Төн чыкканчы шунда шәпләп кенә ятып торсыннар. Иртә белән торгач, орлыкларны бу эремәдән алам да, туфрак тутырылган стаканнарга утыртам. Борычның тамыры зәгыйфь, күчереп утыртканны яратмый. Шуңа күрә минем борычларым түтәлгә чыгарып утыртканчы шушы стаканнарда үсәчәк. һәр стаканга бер үк сортның ике орлыгын чәчәм. Берсе чыкмаса, берсе чыкмый калмас әле. Аннары аларның берсен өзеп ташлыйм (бик матур күренеп, өзәргә кызгансам, күбрәк шулай була да әле ул, берсен сак кына тамыры белән алып, икенче стаканга күчереп утыртам). Мин утырта торган стаканнар гадәти зурлыктагы, кибетләрдә сатыла торган бер кулланышлы (одноразовый) стаканнар. Борыч уҗымы, кечкенә вакытында, бик зур савытны яратмый икән, андый савытта туфрагы ачый аның. Бераз үскәч, стаканындагы туфрагы ниге белән алып, зуррак савытка утыртырга була. Алай күчерү бик җайлы, борыч аны хәтта сизми дә кала. Минем тәрәзә төбендә болай да урын юк, минекеләр майга кадәр шул кечкенә стаканда гына утыра.

Туфрак сайлау белән минем бераз мәшәкатьлерәк: безнең бакча туфрагы бик нык ката. Кибеттән сатып алган туфракны да ничә ел инде яшелчә уҗымнарым бик «яратып» бетерми. Мин үзебезнең бакчадагы кычыткан төбеннән алган туфракка бераз торф, черемә кушам, ком өстим. Туфрак көпшәк булса яхшы. Әле бераз утын көле дә сибеп җибәрәм. Кайсыбер елны пычкы чүбе дә кушам. Анысы көпшәклек бирү өчен. Быел авылдан пычкы чүбе алып килергә баш җитеп бетмәгән. Торфны кибеттән сатып алам, комны ирем эшеннән алып кайта, көл инде мунча миченнән.

Туфракка чәчәр алдыннан орлыкларны шыттырып алсаң да була. Алай тагын да яхшырактыр. Тик минем шыттырырга орлык куйганымны онытып җибәрә торган гадәтем бар. Инде берничә тапкыр сынап карадым, йә минем орлыкларым инде кипкән булып чыга, яки вакытын үткәреп җибәрәм.

Сортларга килгәндә: алар хәзер күп инде. Шулай да үзе тиз өлгерешле, үзе эре сортлар шәп. Мин кызыл, сары, кишер сары төслеләрен утыртам. Орлык сайлаганда борычның «итләч» сортларын алам. Алла боерса, иртәгә борыч утырту белән шөгыльләнермен дип торам. Инде яз җылы, җәй уңышлы, көз соң килсен дип телик. Уңышлар сезгә!

фото: https://pixabay.com

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Оясында ни күрсә... Оясында ни күрсә ...Очканында шул булыр. Халкыбызның буыннан-буынга күчеп килгән әлеге мәкале бүген дә үзенең актуальлеген югалтмый. Ә очар өчен һәр кешегә ныклы канатлар, кайтырын сагынып көтә торган нигез кирәк. Бала өчен ул башта ата-ана йорты булса, үсә төшеп насыйбын очраткач, үз өенә әверелә. Бүгенге геройларыбыз Земфира һәм Рамил Әхмәтшиннарның йорты да хәзер туганнарны гына түгел, балаларны, оныкларны бергә туплый торган җылы учак булып тора.
    2708
    28
    251
  • Үгиләр... Илзирә бүген әбисенә төшеп китте. Әнисенә үпкәләде. Үз әтисе үлеп, икенче иргә кияүгә чыкканнан соң әнисе ике арада өзгәләнә: бер яктан балалары, икенче яктан яңа ире. Ир – ир инде ул. Ничек Илзирәгә ышанмый әнисе?! Ана кеше иренә түгел, кызына ышансын өчен нәрсә эшләргә кирәк бу Хариска? Башка чыдар хәле калмады бугай кызның...
    7233
    2
    106
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 27 октябрь 2021 - 02:02
    Без имени
    Рэхмэт🙏🙏🙏👍👍👍
    "Хатын-кызларны күралмый башлаган идем..."
  • 26 октябрь 2021 - 21:51
    Без имени
    Урыс, татар, дип аермау - диннән ерак булудан килә. Милләт тә шулай югала инде.
    Язмыш шаяруы
  • 26 октябрь 2021 - 19:22
    Без имени
    Гомер буе үзе дә буталчык яшәгән, язма да шулай. Һәр кемнең үз юлы, язмышы. Киңәш сорар киләләр дип арттырып та җибәрәсез. Кем кемнән сорап чыга соң ул?! Сез ханым үәегезне бик диндар, акыллы, гел хәзрәт белән генә киңәш итеп яшәгән кеше шикелле кыланасыз. Язмагыз ышандырмады. Бәлки башка кешеләр язарлар
    Язмыш шаяруы
  • 26 октябрь 2021 - 15:49
    Без имени
    Экият
    Җәннәт... Иреңнең аяк астында
  • 26 октябрь 2021 - 12:46
    Без имени
    Нәфисә ханым да август аеннан бирле караңгы гүрдә..... Кабере нур белән тулсын.Бездән риза булып ятсын.
    Сыналган мәхәббәт
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан