Борыч үстерәбезме

Язга да күп калмады инде. Борыч, помидор ише яшелчәләрне чәчәр вакыт җитә. Дөрес, помидорга бераз иртәрәк әле, ә менә борычны чәчә башласаң да була. Борыч озак тишелә торган үсемлекләрдән. Ике-өч атна дигәндә көч-хәл тишелеп чыга ул. Шуңа да күп кеше аны иртә чәчү ягында. Мин үзем дә борычны февраль урталарында чәчәргә тырышам. Аннары майның егермеләрендә агроспан дигән материал белән каплаулы теплицага чыгарып утыртам. Түтәлгә утыртасы уҗымнар 65-70 көнлек булырга тиеш. Менә шуннан чыгып, кайчан чәчәсен үзегез ачыклагыз инде.
Быел февральдә борыч утырту өчен иң яхшы көннәр: унөченнән алып, егерме бишенә кадәр.

Кем ничек чәчәдер, башкаларныкын белмим, мин орлыкларны башта тозлы суда тотып, зәгыйфь, кипкән орлыклардан аралыйм. Һәр сортны суга аерым-аерым салам. Тоз эремәсен болай ясыйм: 1 л суда өеп бер аш кашыгы тоз эретәм. Өскә йөзеп чыкканнарын алып ташлыйм: алары ач орлык була аның. Төпкә батканнарын бер кат чиста су белән юдырам да, марляга төреп, 20 минутка куе кызыл төстәге марганцовка эремәсенә батырам. Бер нәрсәне искәртәсем килә: сатуда эшкәртелгән орлыклар да саталар. Алары белән болай мәшәкатьләнәсе юк! Орлык тутырылган капны яхшылап укыгыз! Мин алган орлыклар андый эшкәртү узмаган.

Марганцовка эремәсеннән алгач, тагын чиста су белән юам, аз гына кипшертеп алам. Чиратта – «Эпин» эремәсе. Анысын болай ясыйм: бүлмә температурасындагы ярты стакан суга 1 тамчы «Эпин» тамызам да, (җомга көн кичке як була инде ул, эштән кайткач, ашап-эчкәч...) орлыкларның һәр сортын аерым-аерым марляга төреп (җеп очына сорт исеме язылган кәгазь чорнап, җепнең икенче очы белән марляны урыйм) шушы эремәгә салып куям. Төн чыкканчы шунда шәпләп кенә ятып торсыннар. Иртә белән торгач, орлыкларны бу эремәдән алам да, туфрак тутырылган стаканнарга утыртам. Борычның тамыры зәгыйфь, күчереп утыртканны яратмый. Шуңа күрә минем борычларым түтәлгә чыгарып утыртканчы шушы стаканнарда үсәчәк. һәр стаканга бер үк сортның ике орлыгын чәчәм. Берсе чыкмаса, берсе чыкмый калмас әле. Аннары аларның берсен өзеп ташлыйм (бик матур күренеп, өзәргә кызгансам, күбрәк шулай була да әле ул, берсен сак кына тамыры белән алып, икенче стаканга күчереп утыртам). Мин утырта торган стаканнар гадәти зурлыктагы, кибетләрдә сатыла торган бер кулланышлы (одноразовый) стаканнар. Борыч уҗымы, кечкенә вакытында, бик зур савытны яратмый икән, андый савытта туфрагы ачый аның. Бераз үскәч, стаканындагы туфрагы ниге белән алып, зуррак савытка утыртырга була. Алай күчерү бик җайлы, борыч аны хәтта сизми дә кала. Минем тәрәзә төбендә болай да урын юк, минекеләр майга кадәр шул кечкенә стаканда гына утыра.

Туфрак сайлау белән минем бераз мәшәкатьлерәк: безнең бакча туфрагы бик нык ката. Кибеттән сатып алган туфракны да ничә ел инде яшелчә уҗымнарым бик «яратып» бетерми. Мин үзебезнең бакчадагы кычыткан төбеннән алган туфракка бераз торф, черемә кушам, ком өстим. Туфрак көпшәк булса яхшы. Әле бераз утын көле дә сибеп җибәрәм. Кайсыбер елны пычкы чүбе дә кушам. Анысы көпшәклек бирү өчен. Быел авылдан пычкы чүбе алып килергә баш җитеп бетмәгән. Торфны кибеттән сатып алам, комны ирем эшеннән алып кайта, көл инде мунча миченнән.

Туфракка чәчәр алдыннан орлыкларны шыттырып алсаң да була. Алай тагын да яхшырактыр. Тик минем шыттырырга орлык куйганымны онытып җибәрә торган гадәтем бар. Инде берничә тапкыр сынап карадым, йә минем орлыкларым инде кипкән булып чыга, яки вакытын үткәреп җибәрәм.

Сортларга килгәндә: алар хәзер күп инде. Шулай да үзе тиз өлгерешле, үзе эре сортлар шәп. Мин кызыл, сары, кишер сары төслеләрен утыртам. Орлык сайлаганда борычның «итләч» сортларын алам. Алла боерса, иртәгә борыч утырту белән шөгыльләнермен дип торам. Инде яз җылы, җәй уңышлы, көз соң килсен дип телик. Уңышлар сезгә!

фото: https://pixabay.com

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Киткәннәрне нигә туктатырга? Гөлнара, матур төшләр күреп, татлы йокыга талган иде... Менә ул Камышлыкүл болынында яланаяк йөгереп йөри. Бу аның кыз чагы икән бит.
    6089
    0
    84
  • "Син безгә кыз килеш килмәдең..." Минем икенче балам ашыгыбрак – алты ай ярымнан ук туды. Нигә болай иртәләгәндер, андый сәбәп тә юк к
    8496
    0
    64
  • 3207
    0
    40
  • Бүләк Уфада яшәп иҗат итүче язучы Дилә Булгакова хикәяләрендә нечкә хис, драматик лиризм өстенлек итә, геройның иң тирән күңел кичерешләре ачыла. Укучылар аның шигырьләрен, нәсерләрен, балалар өчен язылган әкиятләрен дә яратып кабул итә. Ә аның шигырьләренә язылган «Кыр казлары», «Сагынам», «Үпкәләмә» кебек җырлары халык арасында бик популяр.
    3255
    3
    34
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 12 апрель 2021 - 19:17
    Без имени
    Физалия эсэренне укыганда узем Дэ Тимошка авылын куз алдына китереп , сагынып искэ алдым.Мин фермага жияу йогереп барганымны ,э кайтканда эткэйгэ утырып яшел печэн чабып малларга алып кайтканнар истэ.Тик азакта шул хатыннын ялган кыланышы гына юшкын калдырды.
    Якташ хатын
  • 13 апрель 2021 - 08:50
    Без имени
    Молодец,Айсылу. Гайлэ тормышы бары икегезнен генэ эше бит, аны ботен халыкка курсэтунен кирэге дэ юктыр.
    Айсылу Габдинова: «Шәхси тормышымда үзгәрешләр бар»
  • 9 апрель 2021 - 13:51
    Без имени
    Ирең иҗат кешесе булса, хатын-кыз үзе дә иҗат кешесе булса, беренче урынга ирен куя, балаларын куя. Бу минем дә баштан үтте дисәм һич арттыру түгел. Без - хатын һәм ана беренче чиратта. Первым делом - мужья и дети, а сама, а сама потом» диясем килә мәгълүм рус җырын бераз үзгәртеп. Мин дә Газинур хатыны булып чирек гасыр яшәдем, иҗат иттем. Без бер-беребезне тулыландырдык. Без әле картаймаган, иҗат кешесе картаймый ул. Гөлнурга да, Рузиләгә дә дөресен сөйләгәне өчен рәхмәт.
    Хатын-кызга ни җитми?
  • 9 апрель 2021 - 15:15
    Без имени
    Мин салаватнын яратам корарга мин айгол булам фатих кызы
    Данир Сабиров ике түрәнең мәҗлесен үткәрә (видео)
  • 9 апрель 2021 - 15:16
    Без имени
    Мин тоже жибергэ кирэк була мин тоже татарча билэм
    Данир Сабиров ике түрәнең мәҗлесен үткәрә (видео)
Реклама
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи