Уңышсыз тапшырылган имтихан үз-үзеңә кул салуга сәбәпме?

сылтама: http://intertat.ru/tt/society-tt/item/45524-u%D2%A3yishsyiz-tapshyiryilgan-imtihan-%D2%AFz-%D2%AFze%D2%A3%D3%99-kul-saluga-s%D3%99b%D3%99pme?.html
Ел саен диярлек укытучы белән телгә килү, мәктәптә “икеле”  алуны сәбәп итеп үз-үзенә кул салган үсмерләр була. Бердәм дәүләт имтиханы үткәрелә башлаганнан бирле егет-кызларны якты дөнья белән хушлашырга этәргән тагын бер “кайгы” барлыкка килде Агымдагы елда да имтихан тапшыру чоры фаҗигаләрсез генә үтмәде.
Июнь башында җәмгыять белеменнән сынау 16 яшьлек малай өчен соңгысына әйләнә. Агымдагы ай, гомумән, фаҗигале була. Чөнки шушы бер очрак кына булса бер хәл, бер-бер артлы өч яшүсмер дөньядан китәргә карар кыла бит. Дөрес, бу очракларның берсен генә имтиханнар белән бәйлиләр.

2 июнь көнне 15 яшьлек мәктәп укучысы асылынган килеш табыла. 8 июньдә инде Яшел Үзәндә шундый кайгы була: бу юлы инде 16 яшьлек үсмер үз-үзенә кул сала. 9 июньдә телгә алынган очрак – Кайбыч районында яңа гына җәмгыять белеменнән имтихан тапшырган чыгарылыш сыйныф укучысы якты дөнья белән саубуллаша.

Егет юридик вузга укырга керергә ниятли. Шуның өчен җәмгыять белеменнән имтихан аның өчен мөһимнәрдән була. Туганнары сүзләренчә, ул имтиханнар өчен бик борчыла. Бердәм дәүләт имтиханында барлык биремнәрне үти алмавы аның күңелен  төшерә. Нәтиҗәдә ул имтихан нәтиҗәләрен дә көтеп тормыйча суицидка бара. Якыннары фикеренчә, аны бу адымга нәкъ менә БДИ этәрә.

Билгеле, мондый очраклар булган саен без аның сәбәпләренә төшенергә тырышабыз. Бигрәк тә мәктәп, укытучы, имтиханнар белән бәйле суицидлар зур резонанс тудыра.  Әмма, билгеле, мондый фаҗигаләрнең сәбәпләре тирәнрәк ята. Бер төркем үсмерләр ни сәбәпледер тормыш итәргә сәләтсез булып үсә. Нәтиҗәдә, кечкенә генә авырлык та алар өчен җиңеп булмастай тоела.  Ә начар билге, уңышсыз тапшырылган имтихан этәргеч факторларның берсе генә булып тора.

Гомумән, соңгы берничә елда яшүсмерләрнең үз-үзләренә кул салу проблемасы актуальләшә бара. Татарстан буенча балалар хокуклары буенча вәкаләтле вәкил Гүзәл Удачина да күптән түгел генә күңелсез статистиканы яңгыраткан иде.  Ул билгеләп үткәнчә, 2014 елда 23 балигъ булмаган бала мондый адымга барган, бу алдагы ел белән чагыштырганда 6 очракка күбрәк.  2010 елда 24 суицид факты теркәлгән, 2011дә – 27, 2012дә -19 үсмер үз-үзенә кул салган.  

Узган елдагы очракларны анализлаганнан соң түбәндәге нәтиҗәләргә килгәннәр:

- Авыл җирлегендә теркәлә торган суицид очраклары кинәт кенә артып киткән. Шәһәр балалары арасында әлеге күрсәткеч 10 мең балага 0,44 булса, авыл җирлегендә исә – 1,95.

- Үз-үзенә кул салган балаларның 15е мәктәптә укыган, 7се – башлангыч һәм урта һөнәри белем бирү учреждениеләрендә белем алган. Бары тик бер генә бала беркая да эшләмәгән һәм укымаган.

- Үз-үзенә кул салу омтылышлары кызларда күбрәк була икән, әмма малайлар бу турыдагы уйларын ахырына кадәр ешрак җиткерә. Шулай, узган елда үз-үзенә кул салып бакыйлыкка күчкәннәр арасында 18 малай, 5 кыз булган.

- Суицид кылучыларның күбесе имин гаиләләрдә яшәгән.

Билгеле, үсмерләрнең психик сәламәтлегенә, беренче чиратта, әти-әниләр игътибарлы булырга тиеш. Әмма белгеч булмаган кешегә барыбер мондый очракта нидер үзгәртүе авыр. Шуңа да соңгы елларда мәктәп психологларының эшләре нәтиҗәлерәк булырга тиеш дигән сүзләр яңгырый. Узган елда Татарстан Мәгариф һәм фән министрлыгы сайтында мәктәп психологлары институтын үзгәртеп кору турындагы карар басылып чыкты. Суицидларны кисәтү, балалар проблемаларын хәл итүгә ярдәм итү максатыннан якындагы өч елда республиканың һәр районында үз психологик-педагогик үзәк булдырылырга тиеш. 3 яшьтән алып 18 яшькә кадәр балаларны борчыган мәсьәләләр, үсештә, тәрбиядә һәм укуда булган кыенлыкларны хәл итүгә психологлар, социаль педагоглар, дефектологлар һәм логопедлар алыначак, дип билгеләнгән иде әлеге документта. Әмма әлегә бу юнәлештә бернинди алга китеш тә сизелми.

фото: pixabay.com
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Мәмдәлнең катлаулы гаиләсе – Өйдә сигез көн авырып ятты. Температурасы төшмәде... Шул инде, коронавирус. Балалар Казанга алып киттеләр. Сыгылып кына төшеп калдым. Төяп алып кайтсалар дим... Бик курыктым! Аннан ике операция кичерде. Әй, берсе минеке инде аның... Барыбыз да рәхәтләнеп көлешәбез.  Әмма Гөлсия апа ялгышып әйтсә дә хагын әйтте: береңнең тәне авыртканда икенчеңнең җаны авырту шушы була инде. Сулар һаваң кебек кадерлегә әйләнгән кешең бит ул...
    2454
    10
    129
  • Гөр-гөр килеп яшәү «Бар әле...» дигән эш барлыгын беләсезме? Без белми идек, Актаныш районы Пучы авылында аңлаттылар.
    3980
    5
    125
  • Дуслыкның чиге бармы? Искән җил аның күлмәген тәненә сылады да, түгәрәкләнеп килгән корсагы сизелде. Ир моны күреп, тетрәнеп китте. Ул сүз әйтә алмаслык дәрәҗәгә җитте. Хатынының корсагыннан күзен ала алмады.
    6723
    1
    64
  • Көнче киленем Берничә көннән соң Алсу миңа үзе шалтыратты. «Әни, мин өй җыештырыр идем, Булат белән урамда йөрергә килә алмассыңмы», – диде. Ярты сәгать эчендә аларның ишек төбендә идем.
    5047
    1
    55
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 6 декабрь 2021 - 19:16
    Без имени
    Китэргэ бу ирдэн башыгыз исэн булганда, телэсэ кая кит только кит, балаларынны алда, илдэ чыпчык улми, аллахы тэгалэ ташламый ул, тезгэн йортым, алган машинам кала дип тэ курыкма, узенэ ышан, мин шулай иттем, элхэмдулиллах барсыда жайланды, шул ук жанварлыкны балаларын куреп усэ, аннары сон аларда шуны ук кабатларга мемкин, жепне эзэргэ кирэк
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
  • 6 декабрь 2021 - 20:47
    Без имени
    Минем баштан да үтте андый хәллэр. Исеректэ жунсез, э аекта Анна да яхшы кеше юк иде. Бер үзгәрмәсэ үзгәрми ул. Аллага шокер хәзер эчэргэ тазалыгы юк. Үзем дэ усалрак булып алдым, басылды. Елга берэт эчеп характерын курсэтмэкче була, лэкин куркып торучы гына юк. Ныграк, усалрак булыгыз. Иң яхшысы - аннан качыгыз, гомерегезне заяга уткэрмэгез.
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
  • 7 декабрь 2021 - 18:44
    Без имени
    Хатын кызга бер мэртэбэ суккан кеше беркайчан да сугудан туктамый. Кайчан булса да имгэтэ. Суз эйтеп тозэтэм дип ометлэнмэгез. Сугып имгэтер. Халык мэкэле : "хатын кызнын теле уйнаса ир атнын кулы уйный". Картая картая коннэн кон холыксызлана гына. Аерылып ялгыз донья тарту - арка желеге суыру . Тигез тормыш хэм сэлэмэтлектэн кадерле эйбер юк. Бу кеше белэн яшэсэгез бик чыдарга туры килер. Кыйналып яшэу сэлэмэтлекне югалту. Ялгыз яшэу тигезлек югалту.
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
  • 7 декабрь 2021 - 07:20
    Без имени
    Безнең әтиебез ай саен эчә иде. Ике кыздан соң әниебез малай тапты. Шуннан соң да аңа акыл кермәде. Сугыша, сүгенә, кышкы салкыннарда өйдән куа, бер сәбәпсез көнләшә иде. Әниебез үзе әтисез үскән, безне әтиле итеп үстерәм, дип, яшәде дә яшәде. Без үзебез дә, әни дә ул үлгәч бик сагынып яшибез. Сезнең әле сирәк эчә. Нахак сүзләрен "ишетмәскә" тырышып карагыз. Сугыша башласа, әлбәттә, аннан качарга кирәк.
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
  • 8 декабрь 2021 - 08:58
    Без имени
    Бу кешенең психикасы нормаль түгел бит үскәнем. Ә аны төзәтеп булмый. Кодированиедан нигә куркасыз сез, аңламыйм шуны. Бу эчү чире бит. Кодирование чирне дәвалау бит ул. Эчеп тавыш чыгаруы, котыруы әйбәт, ә дәвалау начар. Тагын бер нәрсә, теләк теләп кенә бу адәм терелә тлрган түгел бит инде. Аннан соң үзегезгә аның икенче көнне үк гафу үтенүе дә бик ошый, күңелегезгә сары май булып ята бугай. Ләкин балагыз шушыны кабатлавын теләмәсәгез китәргәдер бәлки. Ул кем белән яшәсә дә шулай булачак. Үзегез әйтмешли, моделе шундый аның.
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан