Идегәй дастаны эстон теленә тәрҗемә ителә башлаган

Татар халкының “Идегәй” тарихи героик-эпик шигъри дастаны эстон теленә тәрҗемә ителә башлаган. Киләчәктә дастанны китап итеп бастыру планлаштырыла. Бу хакта “Татар-информ” хәбәрчесенә Эстония татарларының “Идел” мәдәни җәмгыяте идарәсе вәкиле Фәүзия Һадиуллина хәбәр итте.

“Идегәй” дастанын тәрҗемә итү - Көнчыгышны өйрәнүче танылган галим, тюрколог Артур Лааст тәкъдиме. Тәрҗемә эшенә эстон шагыйре Пеетер Илус алынган. 

Эстониянең Таллин шәһәрендә яшәүче Артур Лааст татар халкының тарихы, әдәбияты, шул исәптән борынгы татар әсәрләре белән яхшы таныш. Галим “Татар-информ” хәбәрчесенә билгеләп үткәнчә, төрки телләрдә иҗат ителгән әсәрләрне эстон теленә тәрҗемә итү өлкәсендә билгеле бер тәҗрибә тупланган. Әйтик, былтыр кыргыз халкының “Манас” дастаны эстон телендә аерым китап булып басылган. Бу хезмәт шулай ук Артур Лааст һәм Пеетер Илус хезмәттәшлеге нәтиҗәсе. Тиражы 500 данә тәшкил иткән әлеге басма “Eesti Кultuurkapital” фонды матди ярдәме белән дөнья күргән. Китап былтыр ноябрьдә Эстония Фәннәр академиясендә тәкъдим ителгән. 

“Төньякта яшәсәк тә, без, эстонлылар, Көнчыгыш, төрки халыклар тарихы, әдәбияты белән кызыксынабыз. Руми, Нәваи, Низами һәм башка төрки классикларының әсәрләре дә тәрҗемә ителде. Эстониядә Көнчыгышны өйрәнүчеләр академик җәмгыяте эшли”, – диде Артур Лааст. Аның сүзләренчә, “Идегәй” дастанын эстон теленә тәрҗемә итү эше инде башланып киткән.

“Идегәй” – татарларның шанлы үткәнен чагылдырган әсәр. Дастан татар халкы өчен тарихи әһәмияткә ия”, – дип саный ул. Эстон галиме эпосның югары сәнгати дәрәҗәдәге әсәр булуын да билгеләп үтте. Эстон теленә тәрҗемә итү эше, нигездә, дастанның рус телендәге вариантына таянып башкарыла. Татар телендәгесе дә файдаланыла.

Артур Лааст бу хезмәтнең эстонлылар өчен кызыклы булачагын билгеләп: “Эстониядә, гомумән, укырга яраталар. Илдә елына 2 мең исемдәге яңа китап басылып чыга”, – диде. Аның сүзләренчә, әсәрне турыдан-туры, ягъни сүзен сүзгә тәрҗемә итү турында сүз бармый. Тәрҗемәнең стиле йөгерек, укучыны җәлеп итәрлек булырга тиеш, дип саный ул.

“Идегәй” эстон телендә китап рәвешендә дөнья күргәнче ике еллап вакыт узарга мөмкин. Аның тиражы 1 мең данә булыр дип фаразлана. Фәүзия Һадиуллина китапны бизәү өчен дастандагы тарихи чорны оста сурәтли алырдай рәссам кирәклеген әйтте.

(Фотода рәссам Байназар Әлменовның «Идегәй» татар халык дастанына иллюстрациясе фрагменты)

чыганак

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Дус кызымның ире икенче хатын алган  Дус кызыма шулчак әллә нәрсә булды, мышык-мышык елап җибәрде, керфекләренә яккан тушь җебеп, алсу бите буйлап акты. Мин Гөлчәчәкне тынычландырырдай кирәкле сүзләр таба алмадым, ни өчен сорау биргәнемә дә үкендем...
    7466
    1
    52
  • Хата Тормышта бер генә кеше дә хаталардан хали түгел. Без ясаган хаталар бер-берсеннән зурлыгы йә кечкенәлеге белән генә аерыладыр. Кечкенәләре шунда ук онытыладыр. Ә зурраклары, язмышыңны башка сукмактан алып кереп киткәннәре... Алары башка шул. Алары сине гомер буе озата бара...
    5014
    0
    35
  • Ләкләкләр Яз җиткән саен ләкләкләр кайтуын өзелеп көтә башлыйм. Бу кошлар кайткач җиһанга яңа тормыш иңә кебек. Мин өчен бик кадерле алар. Аларга кагылышлы үз тарихым бар. 
    1834
    0
    21
  • «Кичер мине, әни!» Ә менә бу – ул керәсе йорт, анда аны әнисе көтә. Унбиш ел көтә инде... Кичке эңгер-меңгер. Кәүсәриянең күзе ирексездән ике якты тәрәзәгә төште. Аларның берсендә бөкрәйгән хатын-кыз шәүләсе күренде. «Йә Хода! Ничек картайган!» Кызганудан Кәүсәриянең йөрәге чәнчеп алды...
    3778
    1
    20
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 23 март 2023 - 11:56
    Без имени
    Башта ул үзе генә булганда аңа игътибар күп булган, аннан сез кияүгә чыккансыз, игътибар кими төшкән, бала туган, тагын ныграк кимегән, аңа гына карап тору беткән. Ул бала гына икәнен онытып җибәргәнсез. Сезгә ул инде зур, үчтекиләргә кирәк түгел дип саный башлагансыз. Ә ул балада әкренләп әнә шул көнләшү дә, үпкәләү дә, үртәлү дә барлыкка килгән. Белмим, бу хәлне төзәтә алырсызмы.
    Ничек дуслаштырыйм?
  • 22 март 2023 - 10:47
    Без имени
    «Улымны узем генэ устердем» дигэн суздэн сон ук барысы да анлашылды. Киленне яратмавыгыз хэр суздэн «кычкырып» тора. Вот и гаеп эзлисез
    Оныгым минеке түгел...
  • 22 март 2023 - 09:46
    Без имени
    Менэ бу ирне жэллэп язгансыз, кешенен гаилэ тормышын белмичэ язып булмый бит, юньле ирдэн хатын китми, малаен курергэ тилмереп артыннан чабып йоргэнче, гаилэ бн яшэгэндэ кадерлэрен белеп яшэргэ булган дип тэ уйлап була, остендэге киемен утюклап кию кимэу кешенен узеннэн тора, аяксыз, кулсыз кеше тугел бит ул, утюклап кисен, хатын- кыз эш аты тугел бит ул, баласын карарга вакыты тисэ бик яхшы, ир- ат бала чага тугел, гаилэ коргач ул узе йорттагы ботен кеше очен жаваплы булырга тиеш, хатын жилкэсенэ менеп утырырга тиеш тугел!!
    Бер очрашу
  • 22 март 2023 - 14:07
    Без имени
    Улыгыз баланы яраткач, кысылмагыз. Безкапчыкта ятмый конечно. Ноикенче яктан, кешелэрбит детдомнан да алып устерэ
    Оныгым минеке түгел...
  • 23 март 2023 - 16:39
    Без имени
    Бу язманы бик дулкынланып,тетрэнеп укыдым,Аннан коментарийларны да укып чыктым,торле фикерлэр эйтелгэн,хэрберсе дэ дорестер дип уйлыйм.Куренекле шэхеслэрнен тормышын гади халык белми,курми бит,барысы да ал да гол кебек.Баксан, алай тугел икэн...Боек шэхеслэр бераз эгоистрак булалар шикелле,аларга кубрэк игьтибар кирэк,шуна курэ аларнын гаилэ тормышлары да ,яшэу рэвешлэре дэ бераз узгэрэк,ягьни каршылыклы,ямьсезлеклэр белэн чуарлана.Икенчедэн боек шэхес булыр очен узенне танытыр очен ботен гомеренне шул идеяга юнэлтергэ кирэк.Э ботенесенэ дэ житешер очен бик кочле рух,батырлык кирэктер дип саныйм мин.Андыйлар да бар сэнгать кешелэре арасында.Э шулай да Галимэ апаны актриса буларак бик яраттым,рольлэрен бик оста уйный иде.Э тормышына килгэндэ,нишлисен,беребез дэ эулия тугел,хэрбер кешенен дэ русча эйтмешли свои скелеты в шкафу
    Чибәрлек – матур кешенең сыңар канаты! 
Реклама
«Балалы Солянка» балалар музыкаль премиясе
«Татар гаиләсе / килен-кайнана» бәйгесе җиңүчеләрен котлау тантанасы
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату