Сабан туе: күптән күрмәгән классташлар белән очрашканда үзеңне ничек тотарга

Җәй җитү белән авылларда иң көтеп алынган бәйрәмнәрнең берсе – Сабан туе уза. Ул күптән инде гади генә хезмәт бәйрәме булудан туктады: хәзер бу чара – туганнар, дуслар, классташлар белән күрешү, авылга кайту, балачак хатирәләрен яңарту көне дә.

Кемдер көрәш карарга кайта, кемдер концерт өчен, ә кемдер… 20 ел күрмәгән сыйныфташларын очратыр өчен.

Күпләр өчен иң дулкынландырган сорау – «Кемнәрне күрермен икән?» булса, икенчеләре: «Ничек күренәм?», «Ничек сөйләшергә?» дип борчыла.

Бәйрәмгә ничек әзерләнергә?

Сабан туе иртән генә чыгып керә торган чара түгел. Шуңа күрә әзерлекне алдан башлау хәерле.

Иң элек кием турында уйларга кирәк. Белгечләр Сабан туе өчен уңайлы һәм җиңел кием сайларга киңәш итә. Эссе һавада артык калын тукымалар уңайсызлык тудырырга мөмкин. Милли киемнәр кию бик күркәм күренеш санала.

Сабан туен ничек күңелле үткәрергә?

Кайбер кешеләр Сабан туена килеп, читтәрәк кенә басып тора. Бер кулында – телефон, икенчесендә – сулы шешә. Карап йөриләр, фотога төшерәләр, әмма үзләре бәйрәмнең эченә керергә ашыкмый.

Ә бит Сабан туеның бөтен яме – нәкъ менә катнашуда.

Мәйдан уртасыннан яңгыраган көлү тавышлары, алып баручының дәртле сүзләре, гармун моңы кешене үзе үк тартып тора. Башта кеше читтән генә карап тора, аннан кемдер:

– Әйдә, син дә чык! – дип чакыра.

Һәм шул мизгелдән бәйрәм бөтенләй башкача ачыла.

Аркан тарту башланганда мәйдан кинәт җанланып ки

тә. Бер якка – ир-егетләр, икенче якка – яшьләр тезелә. Кемдер кулын төкрекләп арканга ябыша, кемдер аяк терәп куя. Тамашачылар кычкыра:
– Әйдә! Бирешмәгез!

Җир тузаны күтәрелә, кешеләр көлешә, хәтта җиңелгәннәр дә елмаеп тарала. Чөнки монда иң мөһиме – җиңү түгел, ә бергәләп күңел ачу.
Капчык киеп йөгерү ярышлары башлангач, балалар да, олылар да рәхәтләнеп көлә. Кемдер беренче адымда ук егыла, кемдер сикерә-сикерә финишка барып җитә алмый интегә. Әмма мәйдандагы шау-шу, көлү тавышлары бөтенесен берләштерә.

Кайчак иң җитди күренгән абыйлар да шул уеннарда бала кебек шатланып йөри башлый.

Көянтә белән су ташу бәйгесе исә аерым бер тамаша. Чиләкләрдәге суны түкмичә йөгерергә тырышкан кызларны бөтен мәйдан гөр килеп күзәтә. Кемнеңдер суы ярты юлда түгелә, кемдер, тешен кысып, ахырга кадәр җитә. Әби-бабайлар читтән карап:

– Яшь чакта боларны көн дә эшли идек! – дип елмаеп куя.

Балалар өчен исә Сабантуй – бөтенләй могҗизалы дөнья.

Иртәннән үк аларның күзләре яна башлый. Берсе шар сорый, икенчесе татлы мамык күрә дә туктап кала, өченчесе батутка йөгерә. Алар өчен Сабан туе – бер көнлек әкият кебек.

Батутлар янында һәрвакыт чират. Балаларның шат көлүе әллә кайдан ишетелеп тора. Кемдер биеккә сикерә, кемдер әйләнә, кемдер егылып көлә. Әниләр читтән:

– Акрынрак! Егылма! – дип кисәтеп тора, әмма балалар инде бәйрәм дөньясына чумган була.

Татлы мамык исе, шашлык төтене, җылытып күперткән попкорнның шарт-шорты – болар барысы да Сабантуй атмосферасының аерылгысыз өлеше.
Кечерәк балалар кулларына уенчык тотып йөри, ә кичкә таба инде тәмам арып бетеп, әти-әниләре җилкәсендә йоклап китә.

Еллар үткәч тә кеше нәкъ менә шул мизгелләрне хәтерли:

Классташлар белән очрашканда үзеңне ничек тотарга?

Сабан туеның тагын бер үзенчәлеге бар – ул кешеләрне еллар аша кабат очраштыра.

Кайчак мәйдан уртасында барганда кинәт таныш йөзләр очратасың. Башта ышанмыйча карап торасың: «Әллә шулмы?..»
Аннары ул кеше дә сиңа текәлә, күзләре түгәрәкләнә һәм икегез дә берьюлы:

– Иии, синме соң бу?!

Шул мизгелдә еллар эреп юкка чыккандай була.

Сабантуйларда күптән күрмәгән танышлар белән очрашу еш була. Кемдер 10 ел күрешмәгән, кемдер – 30 ел.

Бер парта артында утырган классташлар, мәктәптә бергә концерт куйган дуслар, яшьлек мәхәббәте, элекке күршеләр – барысы да бер мәйданга җыела.
Кемдер бөтенләй үзгәргән: чәченә чал төшкән, тавышы калынланган, йөзе җитдиләнгән.Ә кайберәүләр, киресенчә, һаман мәктәптәге кебек көлеп тора сыман.

Мондый очрашулар күп кешедә дулкынлану тудыра. Бигрәк тә кеше үз-үзен башкалар белән чагыштыра башласа. «Менә ул нинди уңышлы…», «Аның машинасы шәп икән…», «Балалары шәһәрдә…», «Ә мин?..»

Психологлар мондый очрашулар вакытында үзеңне башкалар белән чагыштырмаска киңәш итә, чөнки тормыш һәркемгә төрлечә язылган.
Кемдер мәктәптән соң ук шәһәргә чыгып киткән, зур эшләрдә эшли башлаган. Кемдер чит илләрдә яши. Кемдер бизнес ачкан. Ә кемдер туган авылында калган, әти-әнисен караган, туган нигезен саклап яшәгән.

Һәр кешенең үз юлы, үз сынавы, үз бәхете…

Кайчак иң «уңышлы» күренгән кеше дә эчтән ялгыз булырга мөмкин. Ә авылда тыныч кына гомер иткән кеше, киресенчә, күңел тынычлыгы табып яши.
Сабан туе – ул кемнең күбрәк акча эшләгәнен күрсәтү урыны түгел. Бу көнне кешеләрне дәрәҗә түгел, ә уртак хатирәләр якынайта.

Кайчак күптән күрмәгән классташың белән 5 минут сөйләшү дә күңелне җылытып җибәрә. Чөнки син аның янында яңадан 17 яшьлек егет яки кыз кебек хис итәсең. Шуңа күрә мондый очрашуларда иң мөһиме – үзең булып калу. Артык мактанырга да, үзеңне кимсетергә дә кирәкми.

Кеше тормышын машина, телефон яки кием түгел, ә күңел җылысы бизи.

Һәм еш кына Сабантуйдан кеше яңа фотолар белән генә түгел, ә үзгә бер чиста күңел белән дә кайтып китә.