Суганны суган чебененнән ничек сакларга? Үз тәҗрибәм

Суган чебене нинди була?

Бу сорауны күпләр бирә. Бәхетле кешеләр, дим аларны, суган чебене турында ишеткәннәре дә юк. Соргылт төстәге вак кына чебен ул. Җәй буена яши, түтәлдәге суган төбенә берничә тапкыр күкәй сала. Менә шушы күкәйләреннән үсеп чыккан личинкалары суганның тамырыннан тишеп кереп, аны ашый башлый. 
Суган чебене барлыгын нинди билгеләр күрсәтә?
Суган чебене үзе суган ашамый, зыянны аның личинкалары гына сала. Алар тишкәли башлагач, суганның башта кыяк очлары саргая, тора-бара кыяклары шәлперәя башлый, ул үсүдән туктый. Көчсезләнгән суганга башка төрле чирләр, мәсәлән, пероспороз, ябырыла. Соңыннан бу суган түтәлендә килеш череп бетә. Ә личинкалар башка суганга күчә. Кайсы елларда, тизрәк чарасын күрмәсәң, ярты түтәл суган череп бетәргә мөмкин.

Суган чебененә каршы нинди чаралар кулланып карадым

1. Дөресен әйткәндә, нинди генә чаралар кулланып карамадым икән? Иң элек орлык суганны марганцовка һәм тоз эремәсендә тотып, зарарсызландырып кына утыртам. Тик моның әллә ни файдасын күрмим.
2. Кайсыбер елларда суганны утырткан вакытта ук туфракка “Землин” дигән препарат кертәм. Бу – агулы препарат, аны сипкәч, суганның кыягын да, суганын да 60 көн буена ашарга ярамый. Аннары, ул җирдәге суалчаннарны һәм файдалы бөҗәкләрне дә үтерә. Шуңа күрә әлеге препараттан баш тартырга туры килә.
3. Табигый чаралардан: суга нашатырь спирты кушып сибү, тозлы су сибүне ел да кулланам. Нашатырь спирты исенә суган чебене килми, диләр. Әллә безнең чебеннәр ис тоймый шунда, берничә көн генә югалып торалар да, үз эшләрен дәвам итәләр. 
4. Тагын бер чараны әйтим: дымлы пычкы чүбенә каен дегете салып, шушы “хуш исле” пычкы чүбен суган араларына таратып чыгам. Исе озакка җитмәгәч, аны да 100 процент булыша дип әйтә алмыйм.
5. Тозлы суны да сибәм. Чебеннең туфрактагы күкәйләрен үтерер өчен 10 литрга 1 стакан тоз салырга кирәк. Бу – бик көчле концентрация. Мин 10 литрга бер уч кына тоз салам. Әйе, аның берникадәр файдасын күрәм, боегышып утырган суганнар тозлы су сипкәч, күтәрелеп китә. Ләкин тозлы су туфрак өчен бик файдалы нәрсә түгел. 
6. Әйткәнемчә, көчсезләнгән суганнар төрле чирләргә бирешә башлый. Аның иң хәтәре – пероноспороз. Бу чирне туфракта яши торган гөмбәләр китереп чыгара. Пероноспороздан суганнар өстенә марганцовкалы су бөрким. 
7. Суган чебене кишер исен яратмый, дигәч, икесен бер түтәлгә утырту да яхшы нәтиҗә бирмәде. Кишер тиз арада үсеп, янәшәдәге суганны каплап китте, аңа үсәргә ирек бирмәде.

Бу эшләр барысы да кулны тота, вакытны ала. Без болай да бакчабызга атнага бер көнгә генә киләбез. Чүп утыйсымы ул көнне, су сибәсеме, суган чебене белән көрәшәсеме?

Суган чебененнән киртә

Узган ел тагын бер ысулны сынап карадым. Кибеттән ак төстәге изоспанның иң юкасын сатып алып, суган түтәле өстенә капладым. Изоспан яңгыр суларын һәм яктылыкны үткәрә. Ләкин бу ысул үземә дә, суганнарга да ошамады. Яктылыкны үткәрсә дә, суганнар барыбер ничектер үсә алмыйча, боегышып утырдылар. Аннары юка изоспан бер айга гына җитте, кояш нурыннан бөтенләй таралып, он хәленә килеп уалды. 
Бу темага интернеттагы бик күп мәгълүматларны өйрәнеп, быел менә тагын бер яңа ысул турында белдем. Ләкин аны бу сезонда кулланып булмас, мөгаен. 
Минем ише суган чебене белән алышка чыгучылар суган түтәлләрен сетка белән каплый икән. Файдасы бар, суган чебене сетка аша үтеп керә алмый, зыян китерми, диләр. Маркетплейста андый сеткалар сатыла, карадым. Тик шунысы бар: сетка белән каплар өчен, түтәл өстенә дугалар да утыртырга кирәк булачак. Бераз чыгымлы ысул, тик бер алып куйсаң, берничә елга җитәчәк. Аннары, җәй көне боз яуса да суганга зыян китерә алмаячак. 

Укучылар арасында тәҗрибәле бакчачылар да бардыр. Суган чебе белән нинди чаралар ярдәмендә көрәшәләр икән? Киңәшләрегезне язсагыз, үз тәҗрибәгезне уртаклашсагыз иде.