Помидор белән бәрәңгене коткарабыз!

Иң яхшысы –  профилактика

Һәр чирне дәвалаганга караганда булдырмый калу әйбәтрәк. Фитофтораны да шулай ук. 

Әле помидорларыгыз матур гына утырсалар, түбәндәге чараларны күрә торыгыз:

• помидор төпләрен коры печән яки салам белән мүлчәләп куегыз. Печәндәге печән таякчыгы дип аталган бактерия фитофтора гөмбәсенә артык узынырга ирек бирми;
• помидорларның җиргә тиеп торган яфракларын өзеп алыгыз. Туфрактагы гөмбә споралары шушы яфраклар буенча өскә бик җиңел үрмәли;
• помидорларның яфракларын сирәкләгез, артык янсабакларны өзегез. Үсемлекләр арасыннан җил йөреп торырга тиеш. Артык куе булса, фитофтора белән чирләү ихтималы арта гына;
• теплицадагы үсемлекләргә фитофтора түгел, кладоспориоз чире ныграк яный. Ул да йогышлы авыру. Теплицаны еш җилләтү, куакларның куерып китүенә ирек бирмәү – кладоспориоздан яхшы профилактика;
• үсемлекләрнең иммунитетын күтәрү дә фитофторага бирешмәскә булыша. Түбәндәге катнашма бер үк вакытта ашлама да, иммунитетны күтәрү чарасы да, авырулардан профилактика да булып тора. 

Моның өчен кирәк: 10 литр җылымса су + 3-4 г фосфорлы-калийлы ашлама (әйтик, монофосфат калия) + 3 мл янтарь кислотасы + 2 аш кашыгы «Фитоспорин» эремәсе + 50 мл «Байкал» + 30 мл сыек хәлдәге комплекслы ашлама + 1 ампула «Эпин» (яңгырлы көннәр торса) яки 1 ампула «Циркон» (көннәр эссе булганда). Әлеге препаратларны суда яхшылап эретеп, кичке якта үсемлекләр өстеннән бөркеп сибәбез. Яфракларда никадәр озаграк торса, шуның кадәр яүшырак. Әлеге катнашманы һәр ике атна саен кабатларга була. Помидорлар өчен генә түгел, борычка, баклажанга, кыярга да сибәргә мөмкин. 

Помидор белән бәрәңге инде авырый башласа

Фитофтора инде башланса, «Фитоспорин», «Триходерма», «Превикур» ише биологик препаратлар белән генә аны туктатып булмаячак. Бу очракта көчлерәк чаралар кулланырга туры килә. Сатуда андый чаралар күп. Шулардан:

• «Профит-голд». Моның өстенлеге – ул яңгырдан юылмый. Дозасы – 10 литр суга 6 грамм. Үсемлекләрнең өстеннән бөркеп сибелә. Көтү вакыты – 15 көн. Шушы ике атна эчендә помидорларны да, бәрәңгене дә ашарга ярамый. 
• «Купролюкс» – коры вакытта сибелә. 2,5 литр суга 12,5 г препарат салына. Көтү вакыты 20 көн. 
• «Инсайд». Бәрәңгене фитофторадан саклар өчен 3 литр суга 8-10 мл препарат салына. Көтү вакыты – 20 көн. Помидорга сибү өчен 10 мл препаратны 10 литр су белән сыекларга кирәк. 
• Бакыр купоросы. Бу күптәннән сыналган чара. Ләкин бакыр купоросының агулы булуын, туфракта туплануын онытырга ярамый. Шуңа күрә аны еш кулланмыйлар. 1 литр кайнар суда 20 г бакыр купоросын эретеп, суны 10 литрга җиткерергә. Шуңа 200 г кер сабынын угычтан уып кушарга. Сезонга ике тапкыр сибәргә була. 
• «Хом» препараты. Бордос сыекчасының аналогы. 10 литрга 40 г препарат салып, өстән бөркеп сибелә. Агулы препарат, көтү вакыты бар. Препаратның кабын җентекләп укыгыз. Аны сабын, известь, көл белән кушып сибәргә ярамый. 

Фитофторадан халык чаралары

Иң популяр чаралардан эремчек суы һәм йод катнашмасыдыр, мөгаен. Эремчек суындагы әче сөт бактерияләре фитофтора гөмбәсенең үсешен тоткарлый. 

• Утын көле һәм кефир

10 литр суга 1 стакан утын көле һәм 1 стакан кефир (оеган сөт яки эремчек суы да ярый) салып, 2 сәгать тотабыз. Аңа 1 чәй кашыгы йод кушып, сөзәбез һәм үсемлекләр өстеннән бөркеп сибәбез. Утын көле бер үк вакытта калийлы ашлама да булып тора. 

• Марганцовка һәм бор

10 литр суга 10 г бор кислотасы (башта кайнар суда эретергә кирәк), 3 г марганцовка кушып сибәләр. Моны помидорлар чәчәк атканда башкарсаң яхшы, бор чәчәк серкәләренең аталануына яхшы йогынты ясый. 

Помидорларны ничек тизрәк кызартырга

Фитофтора август аенда аеруча көчәя. Шуңа күрә фитофтора белән ныгытып авырый башлаганчы, помидорларның төп уңышын җыеп өлгерергә тырышырга кирәк. 
Хәзер помидорларны (борычны да) фосфорлы-калийлы ашламалар белән ашлау отышлы. 
Иң яхшысы – калий монофосфаты. 10 литр суга 10 г ашлама алына. Бер төпкә 1 литр итеп сибелә. Әгәр куак бик зәгыйфь булса, 10 литрга 20 г ашлама салырга да мөмкин. 
Помидор сабагының очларын чеметеп алу, янсабакларын өзү дә инде төшкән помидорларның тизрәк зураеп, тизрәк кызара башлавына китерә. 

Бәлки, сездә дә файдалы һәм сыналган чаралар бардыр, комментарийларда үзегез белгәнне безнең белән дә бүлешсәгез иде.