Кишерләр эре һәм баллы булсын өчен нәрсә сибәргә?

Сезон ахырына таба –  август аенда тамыразыклар шикәр һәм файдалы матдәләр туплый башлый. Яфракларның үсеше туктала, алар акрынлап саргая һәм корый. Менә шушы вакытта кишер эре дә, балы да булсын, кышын яхшы саклансын өчен чарасын күрә башларга кирәк тә инде.

Кишергә калий кирәк

• Кишер бик тә калий ярата. Калийның табигый чыганагы – утын көле. Бу ашламаны аңа сезон ахырында гына түгел, җәй дәвамында да кертеп торсаң яхшы. Көлне коры килеш түгел, ә суда төнәтеп сипсәң яхшырак. 10 литр суга 2-3 стакан утын көле салына.
• Көл төнәтмәсенә бор да кушсаң, тулы кыйммәтле ашлама хасил була. 10 литр көл төнәтмәсенә 1 чәй кашыгы бор кушыла. Борның салкын суда начар эрүен күздә тотып, аны аз гына күләмдәге кайнар суда эретәләр.
• Утын көле урынына калий сульфаты кулланырга була. 10 литр суга 1 аш кашыгы әлеге ашлама салып эретелә һәм шушы күләм 5 квадрат метрга җиткереп сибелә.

Баллы кишер өчен фосфор җаваплы

Август башында кишергә калий белән фосфорның тиз һәм җиңел үзләштерелә торган формалары кирәк. Бу – калий монофосфаты. Русча – монофосфат калия. Аның составында калий да, фосфор да бар. Кишергә сибәр өчен ул 10 литр суга 1 аш кашыгы алына. 10 литрны 3 квадрат метрга җиткереп сибәргә кирәк. Әгәр түтәлнең киңлеге якынча 1 метр дип алсак, ашламалы суны 3 метрга җиткерәсе.  
Фосфор кишердә шикәр туплануы өчен җаваплы. Шикәр тәм өчен генә түгел, кышын кишернең яхшырак саклануы өчен дә әһәмиятле.

Кишерне кайчан сирәкләргә?

Кишерне сезонга берничә тапкыр сирәклиләр. Әгәр моны җәй башында эшләмәсәгез, хәзер дә соң түгел әле. Кишерне бер-берсеннән 5–7 сантиметр ара калдырып сирәклиләр. Сирәкләмәгән очракта кишер эре булып үсә алмый. Вак кишер исә сакланмый, бик тиз шиңә. Вак кишерне куллануы да кызык түгел. Шуңа күрә сирәкләүгә игътибар бирергә кирәк.

Кишерне авырулардан ничек сакларга?

Кишер дә төрле чирләргә бирешүчән. Җәй көне аңа кишер чебене һөҗүм итә. Аның личинкалары кишернең эчендә юллар тишкәли. Нәтиҗәдә кишер тәмсез, балсыз һәм чирле була. Быелгы кебек яңгырлы елда кишерне авырулардан саклау аеруча да актуаль.

Черемәсен, яхшырак саклансын өчен, кишергә «Фитоспорин», «Триходерма» кебек биологик препаратлар сибәргә мөмкин. Алар зыянлы түгел, патоген гөмбәләргә каршы гына эшли. 
Сыналган халык чарасы – марганцовка эремәсе дә авыруларны юкка чыгарырга ярдәм итә. 

Кишернең сабагын чабасымы?

Бу сорауны да еш ишетергә туры килә. Август урталарында кишернең яфраклары саргаеп, корый башлый. Бу сорт үзенчәлеге (иртә өлгерешле кишер чәчкәндә) яки берәр чирнең билгесе булырга мөмкин. 

• Әгәр иртә өлгерешле кишер чәчкәнсез икән, билгеле бер вакыттан соң аның үсүе тукталып, яфраклары саргаю табигый хәл. Мондый кишерне казып алып, саклауга куярга туры килә. Аны җирдә тотудан файда юк, ул ярыла гына башлый. 
• Соң өлгерешле кишернең яфраклары саргаю төрле сәбәпләр аркасында барлыкка килә. Бу очракта бик корыган яфракларны өзеп, авыру кишерләрне юк итеп һәм бая телгә алган биологик препаратларны кулланырга киңәш ителә.