Карлыган – җәйнең шифалы бүләге: кышка желе, варенье әзерлибез

Борынгылар: «Җәйнең бер көне ел туйдыра», – дип юкка гына әйтмәгән. Җәй муллыгыннан вакытында файдаланып калсак, кышын да табыннарыбыз мул, гаиләбез сәламәт булыр.

Җәй уртасы җитү белән бакчаларда кара, кызыл һәм ак карлыган өлгерә башлый. Бу кечкенә генә җиләк беренче карашка гади булып күренсә дә, аның файдасы бәяләп бетергесез. 

Карлыганнан кайнатма да, желе дә, компот та, сок та әзерлиләр, ә кышын ул организм өчен табигый витамин чыганагына әверелә.

Белгечләр әйтүенчә, карлыган – С витаминына иң бай җиләкләрнең берсе. Шуңа күрә аны мөмкин кадәр өзгән килеш тә ашарга, кышка да әзерләп куярга киңәш итәләр.

Карлыган нәрсәсе белән файдалы?

Кара карлыган составында С, А, Е һәм В төркеме витаминнары, шулай ук калий, тимер, магний, кальций кебек файдалы матдәләр бар.

Табиблар фикеренчә, карлыган: иммунитетны ныгыта; салкын тигәндә организмга ярдәм итә; йөрәк һәм кан тамырлары эшчәнлегенә уңай йогынты ясый; кан басымын тотрыклыландырырга булыша; ашкайнату системасы эшен яхшырта; организмны антиоксидантлар белән баета.

Карлыган яфраклары да юкка гына кулланылмый. Алардан хуш исле чәй пешерәләр, тозлаганда һәм тозлыклар әзерләгәндә дә кушалар.

Карлыганны ничек сакларга?

Җиләкнең файдалы үзлекләрен мөмкин кадәр озаграк саклау өчен аны төрлечә әзерләргә мөмкин.

Иң киң таралган ысуллар:

• туңдыру;
• шикәр белән уып саклау;
•  варенье кайнату;
• желе әзерләү;
• компот ябу;
• сок чыгару.

Әгәр җиләкне туңдыргычта саклыйсыз икән, аны юып, яхшылап киптереп кенә пакетларга тутыру хәерле.

Кара карлыганнан желе

Бу рецепт күптәннән хуҗабикәләр арасында популяр. Желе куе, хуш исле һәм бик тәмле килеп чыга.

Кирәк булачак:

• 1 килограмм кара карлыган;
• 1 килограмм шикәр комы;
• 250 миллилитр су.

Әзерләү тәртибе

Карлыганны яхшылап юып, сабакларыннан чистартыгыз. Кәстрүлгә су салып, җиләкне өстәгез һәм 8–10 минут кайнатыгыз.

Аннан соң массаны иләк аша чыгарыгыз яки марлядан сөзегез. Барлыкка килгән сокка шикәр комын кушып, уртача утта 20–25 минут кайнатыгыз.

Кайнар желене стерильләштерелгән банкаларга тутырып ябып куегыз. Суынгач ул табигый рәвештә куерачак.

Кара карлыганнан варенье

Карлыган вареньесы – кышкы кичләрдә чәй табынының бизәге.

Кирәк булачак:

• 1 килограмм карлыган;
• 1,2 килограмм шикәр;
• 200 миллилитр су.

Әзерләү тәртибе

Судан һәм шикәрдән сироп кайнатыгыз. Сиропка карлыганны салып, 5 минут пешерегез. Аннары уттан алып, 5–6 сәгатькә калдырыгыз.

Шуннан соң янәдән 15–20 минут кайнатыгыз. Әзер вареньены стериль банкаларга тутырып, капкачларын ябып куегыз.

Мондый ысул белән пешерелгән карлыган үзенең формасын саклый һәм бик хуш исле була.

Шикәр белән уылган карлыган

Җиләкне пешермичә саклау – витаминнарны мөмкин кадәр күбрәк калдыра торган ысул.

1 килограмм карлыганга 1,5–2 килограмм шикәр алына. Җиләкне иттарткычтан чыгаралар яки блендер белән ваклыйлар, шикәр белән болгатып, стериль банкаларга тутыралар. Мондый әзерләнмәне суыткычта сакларга кирәк.

Карлыган белән нәрсәләр әзерләргә мөмкин?

Карлыган бары тик варенье өчен генә түгел. Аннан:

• морс;
• компот;
• смузи;
• бәлеш эчлеге;
• мусс;
• соус;
• туңдырма өчен өстәмә;
• өй лимонады да ясарга мөмкин.

Күпләр карлыганны алма, крыжовник, кура җиләге яки чия белән дә кушып кайнатырга ярата.

Хуҗабикәләргә киңәш

Варенье кайнатканда бакыр савыт түгел, эмальләнгән яки тутыкмый торган корыч кәстрүл куллану яхшырак.

Банкаларны һәм капкачларны алдан стерильләштерергә кирәк. Бу әзерләнмәләрнең озаграк саклануын тәэмин итә.

Әгәр варенье артык сыек булып чыкса, аны тагын берничә минут кайнатырга мөмкин. Ә менә артык озак пешерү җиләкнең хуш исен һәм витаминнарын киметә.

Карлыган – тәмле генә түгел, гаять файдалы да җиләк. Җәй көне аны мөмкин кадәр күбрәк яңа килеш кулланырга, ә кышка желе, варенье, компот яки шикәр белән уылган рәвештә әзерләп куярга кирәк. Өйдә әзерләнгән карлыган кайнатмасы салкын кыш көннәрендә дә җәйнең хуш исен саклый, ә организмны кирәкле витаминнар белән баета.