Альцгеймер авыруы түгелме?

 

Авыруның беренче билгеләре – күптән түгел алынган информацияне оныту. Иң элек хәтер бетә, ә менә әллә кайчан булган вакыйгалар, вак детальләренә кадәр хәтердә калып, аермачык күз алдында була. Авыруның башлангыч чорында кеше мөһим вакыйга һәм даталарны оныта, бер үк сорауларны кат-кат бирә. Андый кешеләргә гел искә төшереп тору кирәк була башлый. 

 

Планлаштыру сәләтен югалту 

Планлаштыру һәм көндәлек катлаулы мәсьәләләрне хәл итү сәләтен югалту хәвефле сигнал булып тора. Баштагы күп информацияне саклап, аны логик эзлеклелектә саклау авырлаша.   

  

Гадәти эшләрдә катлаулылыклар килеп чыгу 

Бу инде ми эшчәнлегендәге тискәре үзгәрешләр турында «кычкырып» тора. Кешегә көндәлек эшләрне башкару катлаулана башлый. Әйтик, кибеткә чыгып керү, шәһәрнең икенче башына барып килү. Авыру көн саен пешерә торган ризыкны ничек әзерләргә икәнен, көнкүреш техникасыннан ничек файдаланырга кирәген онытып тора. Аннары кабат исенә төшерә. 

 

Кирәкле сүзләрне искә төшерә алмау 

Оныту – гел генә деменция симптомы, акыл зәгыйфьлеге яки Альцгеймер авыруы булмаска да мөмкин. Әгәр инде берничә симптом күзәтелсә, уйланырга урын бар. Тагын бер симптом – катлаулы җөмләләрне оештырып әйтә алмау. Кеше кирәкле сүзләрне оныта, бутала башлый, сөйләшүнең очын югалта. 

 

Кешедәге үзгәрешләр 

Кеше авырый башлавын үзе сизмәскә дә мөмкин. Ләкин ул читтән бик яхшы күренә. Актив һәм эмоциональ кешеләр йомылалар, реакцияләре югала. Тыныч кешеләр исә ярсучанга әйләнә, курку биләп ала. Кемдер шикчел була башлый, бөтен нәрсәне тикшереп карый торганга әйләнә. Кайберәүләрдә депрессия үсеш ала. Кеше үзе өчен мөһим тоелган әйберләргә битараф кала, хоббиен ташлый. 

 

Югалып калу 

Альцгеймер авыруы башта фактларны, мәгълүматны, фикерләрне бутый. Кеше еш кына югалып кала. Ул даталарны бутарга, елның кайсы фасылы икәнен чамаламаска мөмкин. Кешеләрне, аларның исемнәрен онытуы да гаҗәп түгел. Авыру кайдалыгын, бер җирдән икенчесенә ничек барырга икәнен оныта. Чире көчәйгәндә, «өйгә кайтам» дип, элек яшәгән урынга йә бөтенләй балачагындагы йортка җыена башлый.    

 

Бер үк әйберләрне кабатлап тору 

Кеше бер үк әйберне әллә ничә тапкыр сөйли икән, бу да авыру билгесе булып тора. Ә инде шул бер үк хәрәкәтләрне гел кабатлап торса, бу начар симптом. Кеше иртән кырынганын, ашка тоз салганын, идән юганын онытып, көнгә берничә тапкыр шул эшләрне башкарырга мөмкин. Әнә шулай әйбер җыюга хирыслык барлыкка килә. Коллекция булдыру түгел, нәкъ менә кирәкмәс әйберләр җыю ул. Пакетлар, банкалар, кәгазьләр, упаковкалар һ.б. җыю.   

 

Кайчан һәм кайсы табибка барырга? 

Оныту, хәтер белән бәйле проблемалар картлыктагы акыл зәгыйфьлеге яки Альцгеймер авыруы дигән сүз түгел әле. Ләкин сездә яки якыннарыгызда берничә симптом күзәтелә икән, табиб белән киңәшләшергә кирәк. Иң элек неврологка барыгыз. Ул караганнан соң 

*хәтергә һәм акыл мөмкинлекләренә тест узарга җибәрә 

*баш миенә МРТ яки башка нейрологик тикшеренүләр билгели 

*кан анализы тапшырттыра 

Деменция 65 яшьтән өстәгеләрдә еш очрый. Кызганычка каршы, яшьләрдә дә күзәтелергә мөмкин. 

Медикаментлар, когнитив күнегүләр, психотерапия ярдәмендә дәваланып була. 
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • 8169
    4
    110
  • Яңа йорт Әлфия йокысыннан уянуга, янында яткан иренең чигә чәчләренә саклык белән генә кагылды да, аны уятудан куркып, иреннәре
    9789
    5
    72
  • Син мине гафу ит Экраннарга «Зөләйха күзләрен ача» фильмы чыккач, күпләр андагы кайнана образын кабул итә алмады. Татар карчыклары андый усал булмаган, дигән фикерләр дә ишетелде. Бүген язарга теләгән вакыйгам – геройларымның исемнәре үзгәртелсә дә, тормыштан алынган чын хәл. Арабызда Галимҗан Ибраһимовның Сабирасыдай («Татар хатыны ниләр күрми») усал кайнаналар әле дә бармы дигән сорауга җавап табарсыз сез анда.
    9505
    2
    62
  • Дәва Авылына кайтты. Авыл үзгәрмәгән, ул – үзгәргән. Хәтта исәнләшеп үткән авылдашлары да, танымыйча, артыннан карап калды. Нәфис гәүдәле, сара чәчле хатын ят иде аларга. Ә ул бер ел элек кенә дегет кебек кара чәчле, интегеп яшәгәне йөзенә чыккан Мәрсилә иде бит. Тик аның тормышындагы авырлыклар узды. Ак полосадан бара ул. Чәчен дә шуңа буятты...
    4990
    4
    51
  • 4304
    0
    38
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 6 август 2020 - 11:58
    Без имени
    Бик матур язгансыз Венера !Э чынлыкта бу булган хэл !Фэридэ ул чыннан да бик лаеклы ,хормэтле ,бик чибэр дэ унган да хатын -кыз !Исеме генэ узгэртелгэн .
    Күз яшьләрең булып мин тамам...
  • 6 август 2020 - 15:36
    Без имени
    Сабак алмаган бу хатын
    «Тасма теленә ышанып, аферистка 400 мең акча бирдем»
  • 6 август 2020 - 19:21
    Без имени
    Йозлэтэ чыгар ул аферисттан-узе генж тугел-7 буынына кадэр тошэр лэгьнэте!
    «Тасма теленә ышанып, аферистка 400 мең акча бирдем»
  • 6 август 2020 - 00:58
    Без имени
    Исән - сау Илдар! Тырыша- тырмаша Рузалиясе белән яшәп ята. Сәламәтлеге алга таба түгел, алай да бирешми. Һәр көнгә сөенеп, Аллага шөкер дип яшиләр. Юмористик хикәяләре һәрдаим "Татарстан яшьләре" битендә дөнья күрә. Биш китабы чыкты, алтынчысының табадан төшкәнен көтәләр.
    Мәхәббәт сурәте
  • 5 август 2020 - 20:19
    Без имени
    Ачыктан ачык ирегезгэ эйтегез, без кем сон сина дип. Нармальный хатын яшь баласы булган килененэ булышыр иде, сездэ узем эзерлэп идем дип. Юбилей бит диеп. Э малае аркылы эш йортмэс иде. Или узегез кайнана бн ачыктан ачык сойлэшегез. Акылы булса анлар. Э болай тавыш тын булмагач, сезгэ ошый дип уйлый. Ир кеше ойдэ нэрсэ бар нэрсэ югын белми ул. Тавыш чыга дип тэ курыкмагыз, бер чыгада бетэ ул. Э бала бн берни эйтмичэ, ачуыгвзны эчкэ йотып кайтып китеп, доресен эйтергэ кирэк. Алар ял итэсе килгэндер дип кенэ уйларга может.
    Көйсез кайнана хикмәтләре
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...