Альцгеймер авыруы түгелме?

 

Авыруның беренче билгеләре – күптән түгел алынган информацияне оныту. Иң элек хәтер бетә, ә менә әллә кайчан булган вакыйгалар, вак детальләренә кадәр хәтердә калып, аермачык күз алдында була. Авыруның башлангыч чорында кеше мөһим вакыйга һәм даталарны оныта, бер үк сорауларны кат-кат бирә. Андый кешеләргә гел искә төшереп тору кирәк була башлый. 

 

Планлаштыру сәләтен югалту 

Планлаштыру һәм көндәлек катлаулы мәсьәләләрне хәл итү сәләтен югалту хәвефле сигнал булып тора. Баштагы күп информацияне саклап, аны логик эзлеклелектә саклау авырлаша.   

  

Гадәти эшләрдә катлаулылыклар килеп чыгу 

Бу инде ми эшчәнлегендәге тискәре үзгәрешләр турында «кычкырып» тора. Кешегә көндәлек эшләрне башкару катлаулана башлый. Әйтик, кибеткә чыгып керү, шәһәрнең икенче башына барып килү. Авыру көн саен пешерә торган ризыкны ничек әзерләргә икәнен, көнкүреш техникасыннан ничек файдаланырга кирәген онытып тора. Аннары кабат исенә төшерә. 

 

Кирәкле сүзләрне искә төшерә алмау 

Оныту – гел генә деменция симптомы, акыл зәгыйфьлеге яки Альцгеймер авыруы булмаска да мөмкин. Әгәр инде берничә симптом күзәтелсә, уйланырга урын бар. Тагын бер симптом – катлаулы җөмләләрне оештырып әйтә алмау. Кеше кирәкле сүзләрне оныта, бутала башлый, сөйләшүнең очын югалта. 

 

Кешедәге үзгәрешләр 

Кеше авырый башлавын үзе сизмәскә дә мөмкин. Ләкин ул читтән бик яхшы күренә. Актив һәм эмоциональ кешеләр йомылалар, реакцияләре югала. Тыныч кешеләр исә ярсучанга әйләнә, курку биләп ала. Кемдер шикчел була башлый, бөтен нәрсәне тикшереп карый торганга әйләнә. Кайберәүләрдә депрессия үсеш ала. Кеше үзе өчен мөһим тоелган әйберләргә битараф кала, хоббиен ташлый. 

 

Югалып калу 

Альцгеймер авыруы башта фактларны, мәгълүматны, фикерләрне бутый. Кеше еш кына югалып кала. Ул даталарны бутарга, елның кайсы фасылы икәнен чамаламаска мөмкин. Кешеләрне, аларның исемнәрен онытуы да гаҗәп түгел. Авыру кайдалыгын, бер җирдән икенчесенә ничек барырга икәнен оныта. Чире көчәйгәндә, «өйгә кайтам» дип, элек яшәгән урынга йә бөтенләй балачагындагы йортка җыена башлый.    

 

Бер үк әйберләрне кабатлап тору 

Кеше бер үк әйберне әллә ничә тапкыр сөйли икән, бу да авыру билгесе булып тора. Ә инде шул бер үк хәрәкәтләрне гел кабатлап торса, бу начар симптом. Кеше иртән кырынганын, ашка тоз салганын, идән юганын онытып, көнгә берничә тапкыр шул эшләрне башкарырга мөмкин. Әнә шулай әйбер җыюга хирыслык барлыкка килә. Коллекция булдыру түгел, нәкъ менә кирәкмәс әйберләр җыю ул. Пакетлар, банкалар, кәгазьләр, упаковкалар һ.б. җыю.   

 

Кайчан һәм кайсы табибка барырга? 

Оныту, хәтер белән бәйле проблемалар картлыктагы акыл зәгыйфьлеге яки Альцгеймер авыруы дигән сүз түгел әле. Ләкин сездә яки якыннарыгызда берничә симптом күзәтелә икән, табиб белән киңәшләшергә кирәк. Иң элек неврологка барыгыз. Ул караганнан соң 

*хәтергә һәм акыл мөмкинлекләренә тест узарга җибәрә 

*баш миенә МРТ яки башка нейрологик тикшеренүләр билгели 

*кан анализы тапшырттыра 

Деменция 65 яшьтән өстәгеләрдә еш очрый. Кызганычка каршы, яшьләрдә дә күзәтелергә мөмкин. 

Медикаментлар, когнитив күнегүләр, психотерапия ярдәмендә дәваланып була. 
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    8577
    10
    103
  • Егетемне кыйнадым – Ышанмыйсызмы? Чынлап әйтәм! Ул бу хакта хәтта полициягә хәбәр иткән.
    8852
    2
    71
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    8676
    8
    68
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4276
    4
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 23 июль 2021 - 18:22
    Без имени
    Мене шулай кысылып купме бала бехетсез шул.Узебезнен баштан утте
    Кемнәрдән бәйләтим яраны?
  • 25 июль 2021 - 19:20
    Без имени
    Ай, рәхмәт яугырлары!!!!! бик тә нык сөендем бала өчен! Нянечкага рәхмәт!!! Йөрәкләренә, бәгырьләренә үтә торган итеп аңлатып әйтә белгәне өчен! Аллаһы Тәгалә аның аша, ир белән хатынга туры юл күрсәткән, гомерлек үкенечкә юл куймаган.
    Өч кенә көнгә...
  • 24 июль 2021 - 15:57
    Без имени
    Уф.... Йорэккэемне....
    Өч кенә көнгә...
  • 26 июль 2021 - 14:07
    Без имени
    Нәкъ шулай . Тик партнер бер генә булырга тиеш , югыйсә , хатын - кыз үзенең тәнендәге җепселләрен башкаларга таратып , үзе авыру булып калачак .
    ​Назлану өчен алты медицина сәбәбе
  • 22 июль 2021 - 16:52
    Без имени
    Мондый язмаларны еламыйча укый алмыйм,чонки минем бабамда узган ул концлагерларны,9май житсэ бакча артына чыгып жылый иде, соныннан Аны оправдали, ещё орден бирделэр,Бер солдаты коткарган очен,рэхмэт Ана,онытмаган...
    Ева-Мөслимә
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан