«Сөмбел»: Зифа Кадыйрованың башына да килә алмаган сюжет линиясе

Татарстан киносы көннәре Зифа Кадыйрованың «Сагынырсың, мин булмам» әсәре буенча төшерелгән «Сөмбел» фильмы премьерасы белән ачылды. 
Биш-алты ел элек популяр китапка әйләнеп, әле дә дә шул исемлектән төшеп калмаган «Сагынырсың, мин булмам» әсәре Татарстандагы сәхнә әһелләрен тынгылыкта калдырмады. Чаллы дәүләт Татар драма театры аны сәхнәләштерде, инде менә «Татаркино»  кино төшерде. Һәм ул халыкара кино статусы алды, чөнки Үзбәкстан белән уртак продукция. Сценарий авторлары Илфат Камалиев һәм Рәшит Маликов, режиссерлары Рамил  Фазлыев белән Рәшит Маликов. Фильм татар, үзбәк һәм рус телләрендә бара.

 


Зифа Кадыйрованың әлеге китабын укымаган Татарстан халкы калмагандыр. Сюжет линиясе кызыклы булган җылы бер китап ул.  Төп героиня Сөмбел Булат дигән егеткә гашыйк була. Ул балага уза. Ә чуар йөрәкле Булат башка кызга гашыйк. Әмма егетнең гаиләсе кызга мәҗбүри рәвештә өйләндертә. Сөмбелгә Булатның энесе Байрас та гашыйк була. Сөмбел баласын алып Үзбәкстанга китә. Шушында китап белән кино сюжет линиясе аерыла. Булат Сөмбелне эзләп Үзбәкстанга китә һәм аны алып кайта. Булат ялгышын аңлый, әмма соң була. Кинога «Татаркино» директоры Миләүшә Айтуганова әйткәнчә, Зифа Кадыйрованың башына да китермәгән  тагын бер сюжет линиясе  өстәлеп, киноны халык  яраткан мелодрамага әйләндерә.  Ул кино башыннан ук башланып, кульминация чишелеше ахырда гына була. Шул рәвешле, тамашачыны тотып тора ала. Яңа сюжет линиясе кертүнең серен Миләүшә Айтуганова ачты. Ике бертуганның бер кызга гашыйк булуы Үзбәкстанда хәрам санала икән. Шуңа күрә сценарийны үзгәртергә туры килә. Бу урында бер генә спойлер:  Байрас Арслановларның үз уллары булмый. 


Сөмбел ролен Үзбәкстан яшьләр театрында эшләгән  кырым татары Сабина Асанова башкара. Сөмбелнең ике егете роленә Әлмәт театры актеры Динар Хөснетдинов белән  Әтнә театры актеры Айдар Вәлиев сайланган.  Динар Хөснетдиновны ТНВ каналында чыккан «Ак чәчәкләр» фильмы аша беләбез. Ул татар кинематографиясенең мәхәббәт героена әйләнде инде. Төс-кыяфәте, сентиментальлеге, тыныч тавышы, кап-кара күзләре белән томырылып каравы, уйчан карашы бу образны чын-чынлап ача дип уйлыйм. Мәхәббәт дип яшәүче чын Байрас инде менә. 


«Сөмбел» киносы – Айдар Вәлиевнең кино сәнгатендәге дебюты дип беләм. Һәм ул аны уңышлы башкарып чыкты. Чуар йөрәкле Булатны да, ялгышын аңлаган Булатны да уйнавын  тамашачылар игътибарсыз калдырмагандыр. Ул героеның бар фаҗигасен сүзсез генә күзләре, кыяфәте, карашы белән аңлатып бирә алды. Күп театр артистлары камера алдында ясалма уйный башлый,  Айдарда андый ясалмалык сизелмәде. 

 

 


Зифа Кадыйрованың әлеге китабын  укыган һәр кеше Арслановлар гаиләсен, аларның мөнәсәбәтен, көнкүрешен күз алдына китереп,  идеаль гаилә моделе төзегәндер.  Әсәрне биш-алты тапкыр укыган кеше буларак мин гаилә башлыгы Шәүкәткә гашыйк кешемен. Татар гаиләсендә аталар менә шушындый булырга тиештер дип уйлый идем: кырыс та, шаян да,  гаиләсенең бәхетен, нигезен саклап торучы, соңгы сүзне әйтә белгән Ата кеше. Фильмда Шәүкәт ролен Чаллы театры артисты Инсаф Фәхретдиновка биргәннәр. Минем уемда туган образны ул ачты да салды. Искиткеч  гаилә башлыгы иде ул!


Кино Мамадыш районында төшерелгән.  Татар яшьләре татар киносында бары тик Сабантуй мәйданында гына таныша ала.  Киноның көрәш мәйданында башлануы да ошады. Сабантуй – артистлар җыеп концерт ясау  түгел, көрәш шул ул. Татар традицияләрен кинода халыкара аренага алып чыгу да уңышлы  дип саныйм. Кинода кисәкләргә бүлгәләнеп булса да  сюжет линиясе ачыла, әмма ахырда Байрасның үз әтисе белән күрешү мизгелләре бик өстән генә төшерелгән.  Ахырга таба әллә төшерергә акча, әллә теләк беткән дигән фикер килә. Нәкъ менә ахырда булган кульминацион мизгелләр, ничектер, тиз генә уза. Шуңа күрә бернинди эмоция туа алмый калды. Әйтерсең, ата белән бала көн саен очрашып табыша. 


Күп тамашачыларда  тел мәсьәләсе буенча да аңлашылмаучанлыклар туарга мөмкин, чөнки  алда язганымча, фильмда өч телдә сөйләшәләр: татарча, русча, үзбәкчә.  Сөмбел русча сөйләшә, Байрас белән Булат аның белән татарча сөйләшәләр. Диалог вакытында бу үтә мәзәк килеп чыга чыгуын. Әмма мин моны да  Татарстан өчен гадәти хәл дип саныйм. Күпләребезнең гаиләсендә нәкъ менә шундый диалоглар табигый. 


Безнең халык мәхәббәт  турындагы кинолар ярата инде ул. Шуңа күрә дә федераль каналлар да ял җитсә, көннәр буе шундый фильмнар күрсәтә. Халык исә бар эшен ташлап, карый. «Сөмбел» дә массалар өчен. Әллә нинди мәгънәләр, символлар эзләп интегеп утырасы түгел.  Бары тик геройлар белән бергә яшисе. Алар белән шатланасы, бергә елыйсы... Ә, фильмда яшь чыгар урыннар бар. 


 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Балан ачылары Әйдәгез, без бу хатынның исемен күрсәтмибез. Шулай исемсез генә булсын ул. Аның ни атлы булуы мөһим дә түгел бит. Ул – шушы көндәлекләрнең хуҗасы.  Теләсәгез, бастырыгыз, гыйбрәт булсын дип, егерме ел элек язылган дәфтәрләрне, миңа биргән иде.
    8778
    1
    58
  • «Насыйбың булыр әле!» Әдибә эштән кайтып керде дә, бермәлгә ишек төбендә тукталып, йорт эченә күз салды. Их, күңелгә рәхәт тә соң нур бөркеп торган өеңә кайтып керүләре! Бар җирдә дә тәртип,
    6350
    3
    55
  • Югалткан мәхәббәт Фәридә Казандагы сәүдә йортында йөргәндә үзенең яшьлек мәхәбәтен очратып, имәнеп китте. «Айрат!» – дигән cүз әйтерсең хатынның теленнән кош кебек чыгып атылды.
    4772
    1
    48
  • SOS! Җанымны коткарыгыз! Бу язма – Бөек Ватан сугышы фронтларының алгы сызыгында көн саен үлем белән очрашып та исән-сау әйләнеп кайткан, ләкин гаиләдә икенче сугышка, ир тарафыннан җәбер-золымга эләгеп, дөньядан вакытсыз китеп барган хатын-кыз язмышы турында...
    5172
    1
    40
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 17 май 2021 - 10:17
    Без имени
    Авыр кайгыгызны уртаклашам Илсия усканем. Сезнен барыгызга да Аллах тагалэ сабырлык бирсен.
    Илсөя Бәдретдинова авыр кайгы кичерә
  • 17 май 2021 - 11:08
    Без имени
    Ускэнем, романтиканы уз семьянда да ясарга була. Иренэ карата рахмэтле булырга ойрэн. Узенэ карата кызыксындыру чаралары уйлап тап. Ял кеннэрендэ семья белэн бергэлэп паркка бару,урманга чыгу. Табигаттэ бик матур урыннар бар бит.Балалар да шат булыр,ирен дэ ,узен дэ.Кичен гади булса да матур итеп стэл эзерлэп, шэм яндырып, тыныч музыка куеп,матур итеп киенеп ирен белэн матур кичлэр ясагыз.Иренэ ни телэгэненне кайбер вакытта булса да анлатырга кирэк,такдим итэргэ. Кешенен кадерен бар вакытта белергэ кирэк.Ирегез дэ, узегез дэ ихтирамга лаек кешелэр бит сез. Ихтирамга лаек кешелэр яратуга да лаек.Сез хатын кыз да ,эни кеше дэ. Бер дигэн матур гаилэ.Бер берегезне куандырып матур итеп яшэу чарасын уйлагыз ускэнем.
    Хисләремне ничек йөгәнлим? 
  • 17 май 2021 - 13:42
    Без имени
    Минем кызым да шулай яшәде. 6 елдан соң бала белән ире кышкы салкында куып чыгарды. Соңыннан бик кайтарасы килде җибәрмәдем. Кабат кияүгә чыкты. Бусы кояшым дип кенә тора .3 кызлары бар хәзер.Ә теге ире өйләнсә дә бер хатын белән дә тора алмады. Кызыгыз бәхетен табар. Чир китә гадәт китми ул. Кире кайта күрмәсен.
    Дөньям җимерек 
  • 17 май 2021 - 15:09
    Без имени
    Их, кешегә киңәш бирүе җайлы да ул.... Притчасы да бик акыллы. Ә менә башка төшсә, акыллы сүз киңәшне үтәве кыен шул
    Син кем: кишер, йомырка яки кәһвә?
  • 17 май 2021 - 15:14
    Без имени
    Гаилэ тормышы таркалуда,хэрбер гыйбрэтне курсэткэндэ,рэхэт яшэгэн хатыннарыбыз хавалана,мактана."Ирлэрне ир иткэн дэ,хур иткэн дэ хатын.Койгэ килми торган ир булмый,акыл белэн ,койлэп яшэргэ кирэк",дип акыл сатарга ярата.Сезгэ Аллахе Тэгалэ тарафыннан бирелгэн язмыш булэген узегезнен тэрбия дип уйлыйсыз,сез акыллы булгач,тормыш майлаган кебек бара,дип хаваланасыз.Юк,мен тапкыр юк!!!Сезнен ирегезне бала вакыттан ук,акыллы эти-эни ,узлэре урнэгендэ дорес итеп тэрбиялэгэннэр.Бу сезнен заслуга тугел,кайната-кайнанагызга рэхмэт укып яшэгез,алар заслугасы,алар тэрбиясе.Сезгэ отышлы лотерея билеты элэккэн,авызыгызны йомыгыз.Менэ сез шушы язмадагы иргэ барыгыз да,акыл белэн,зирэклек белэн кеше ясагыз,шул вакытта,мин сезнен дорес кеше булып,матур сузлэр сойлэп утыруыгызга бэя бирер идем.
    Дөньям җимерек 
Реклама
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»