Камал театрының «энесенә» 100 яшь

Моннан 100 ел элек – 1918 елның декабрендә – җомга көн була ул, Әтнәнең данлыклы Фазылҗан бай йортында авыл яшьләре беренче тапкыр спектакль куя. Казан артисты Фәхриевның «Бәхет кошы» дип аталган ике пәрдәлек комедиясе була ул. Халык та бик ярата, «әртист» булу яшьләрнең үзләренә дә ошый. Ужыштан канатланып, алар Г.Камалның «Беренче театр»ын сәхнәләштерергә алына. Бер айдан «Эш» газетасында спектакльне бетереп аткан тәнкыйть мәкаләсе басыла: «Әтнәләр шулкадәр алама спектакль куйдылар...» (Боларын Әтнә дәүләт театрының ветеран артисты Марат Хәбибуллин сөйләвеннән ишетеп беләбез).

1925 елда үзешчәннәр театрын җитәкләргә профессиональ артист Җәлил Камалов килә. Спектакльләрдән кергән акчага клубка җиһазлар алына. Үзешчән артитсларның даны башкалага ук ишетелгәндер, мөгаен, театр белән танышырга Казаннан Галиәсгар Камал, Кәрим Тинчуриннар кайта.

1932 елда Әтнәгә Казаннан академия театры килә. Аларның уеннарын карау, аралашу, һәвәскәр артистлар өчен зур мәктәп була. Татарстанның атказанган артисты Мәҗит Илдар Әтнәдә беразга калып, коллективка яңа эш алымнарын өйрәтә, үзешчән театрны «Колхоз-совхоз күчмә театры» итү өчен зур көч куя. Әнә шулай итеп, Әтнә театры профессиональ коллективка әверелә.

Әтнә театры тарихы Гомәр Мәрданов исемен белән дә бәйле. Театр училищесын тәмамлап, Әтнәгә 1959 елның май аенда кайта ул. Шушы елдан әтнәлеләрнең үз йөзе, үзләренчә генә уйнау алымнары барлыкка килә. Әтнә театрын танытуда, аларның башкалардан аерылып торган сыйфатларын булдыруда Гомәр Мәрдановның өлеше бик зур. Театрны ул 46 ел җитәкли. Шушы еллар эчендә 105 спектакль куела.

1966 елда коллективка «Халык театры» исеме бирелә. Шушы ук елны Бөтенроссия үзешчән сәнгать смотрыннан лауреат исеме яулап кайта алар. Мәскәүнең Вахтангов исемендәге театр режиссеры Александр Габович җиңүчене Г.Камал исемендәге театрның «энесе» дип бәяли.

1976 елның февралендә әтнәләрнең уеыны белән Казан тамашачысы да таныша: 15 февральдә зур сәхнәдән алар башкаруында Сәет Шәкүровның «Уракчы кыз» спектакле уйнала. Шушы кичтән соң Әтнә халык театры куйган иң яхшы спектакльләр Камал сәхнәләрендә дә күрсәтелә башлый. Әтнәлеләр белән камалылларның гомер-гомергә үзгә, җылы мөнәсәбәтләр. Камал театрының баш режиссеры Марсель ага Сәлимҗановның да Әтнә районыннан булу белән дә бәйледер бу. Аннары академия театрының бүгенге баш режиссеры Фәрит Бикчәнтәев, Татарстанның халык артисты Зөлфирә Зарифлар да Әтнә ягыннан бит.

Марсель ага белән дуслыклары 1971 елдан башлана әтнәлеләрнең. Коллектив Сәет Шәкүровның «Туган туфрак» әсәрен сәхнәләштерергә алына. Ниятләре, шушы спектакльне ахырдан Казан тамашачысына да күрсәтү. Театрның режиссеры Гомәр Мәрдановның спектакльне халыкка күрсәткәнче олуг остазның да фикерен беләсе килә. Спектакльнең репетицияләренә Марсель ага Казаннан бирле кайта, аритстларның уенын яхшы бәяли. Шуннан ул һәр елны Әтнәгә кайтып, театрның эшчәнлеге белән танышып бара.

1977 елда Әтнә театры Беренче Бөтенсоюз үзешчән сәнгать иҗаты фестивалендә Мирсәй Әмирнең «Миңлекамал» әсәрен куеп, ил лауреатына әйләнә.

2006 елда Гомәр Мәрдәновтан эстафетаны Илфат Хәкимов кабул итеп ала. Мәдәният институтының актерлык факультетын тәмамлаган белгеч Илшат Юмагуловның «Мәхәббәт кошлары»н һәм Хәй Вахитның «Күк капусы ачылса» спектакльләрен куярга алына. Шул ук вакытта театрга әзерлекле режиссерлар чакыртырга кирәклеген дә күңелендә йөртә. Нәтиҗәдә, театрга 2008 елда әтнәләрнең якташы Рамил Фазлыев кайта. Яңа режиссер тиз арада Зөлфәт Хәкимнең «Мин сине яратам», Хәй Вахитның «Җырым сине табар», Туфан Миңнуллинның «Мулла» пьесасын сәхнәләштерә.

«Мулла»ны карарга автор үзе кайта. «Сез нишләп халык театры исемлегендә генә калырга тиеш әле. Сез дәүләт театры статусына лаек!» Туфан абый әйтеп кенә калмый, ниятен тормышка ашыру чарасына да керешә. 2011 елның 23 мартында Татарстан Президенты фәрманы белән Әтнә халык театрына дәүләт статусы һәм Габдулла Тукай исеме бирелә. Моны игълан итәргә Татарстан Президенты Рөстәм Миңнеханов үзе кайта.

Тамашачыны сокландыра да, гаҗәпләндерә торган артистлары булмаса, театр бернинди дәрәҗәләргә дә ирешә алмас иде. Театрны булдыручылар – режиссер һәм артистлар. Статус үзгәргәч, җитәкчелек алдында яшь профессиональ артистларны җәлеп итү мәсьәләсе дә килеп баса. Бер ел дигәндә театр бинасы янәшәсендә үк 14 фатирлы яңа йорт калкып чыга. Театрның 25 артисты бүген барысы да тораклы. Яшь артистлар, дигәннән, аларның барысы да Әтнәнең үзеннән генә дип уйламагыз. Сиринә Абдуллина – Тәтештән, Айгөл Гыйрфанова – Казаннан, Фаяз Хөсәенов – Кукмарадан, Нияз Заһидуллин – Караганда өлкәсе Шахтинск шәһәреннән, Рәмис Галиев – Биектаудан. Рәзинә Ибраһимова, Гүзәл Гафарова, Зөһрә Галиевалар – Әтнәдән. Коллективта Арча, Мамадыш, Питрәч егет-кызлары да бар.

Быел Г. Тукай исемендәге Әтнә дәүләт драма театры яңа – 100 нче сезонын ача. Юбилей сезоны 12 октябрь көнне Ш.Хөсәеновның «Әниемнең ак күлмәге» спектакле белән ачыла.

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Шушы ук темага
Хәзер укыйлар
  • Син минем балам! – Нихәл, улым! – Айдар Фидаилевич ак биләүдәге бәбине күтәреп, битенә үк терәде. Үз гомерендәге иң шатлыклы көне бүген аның! – Рәхмәт сезгә, Ләйлә! Бу бәхетне бүләк иткәнегез өчен. – Ир баланы күтәргән килеш Ләйләгә борылды. Хатын елый иде. Башта яшерен генә тамган күз яшьләре тора-бара тоташ үксүгә әверелде.  – Ай-дар... Фи-даи-левич... ба-ла-ны бир-мим... Бирә... ал-мыйм... – Ләйләнең бу сүзләре иңрәү булып чыкты. 
    11347
    5
    142
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    6968
    1
    92
  • 7950
    2
    53
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    8986
    1
    50
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 25 сентябрь 2020 - 01:53
    Без имени
    Мин Дэ нэкъ шулай 32 яшемдэ 2 кызым белэн ялгыз калдым,ирем бер хатын бн чыгып китте ,1 елдан кире кайтты, гафу итэ алмадым,шартлатып араны оздем.Ул хатыннан-хатынга йореп,45 яшьтэ асылынып улде,чыгып киткэн хатын 10 еллап, психбольницада яши.Э мин ,Аллага шокер ,ирлэр булдыра алмаган ирлэр эшен эшлэп,кызларымны устереп,эле Дэ исэн- сау эшлэп ятам.Хатын-кыз ялкау булмаса,беркайчан да югалмый,аларга АллахеТэгалэ безгэ коч бирэ.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 25 сентябрь 2020 - 02:10
    Без имени
    Минем кияу Дэ нэкъ шулай качып-посып ,никах укытып,узенен классташы белэн 5 ел инде яшэп ята.10 еллык классташлар очрашуыннан сон айный алмады.Бик тырышып яшерсэ дэ,тэжрибэле кузгэ куренеп тора.Ул да шуннан сон дин юлына кереп китте.Имеш диндэ 4 хатын да рохсэт ителэ.Узлэре бугенге кондэ БИК рэхэт яшэсэлэр дэ,ата-ананын азгынлыгы очен балалар узлэренен авырулары,газаплы тормышлары ,улемнэре белэн жавап бирэ.Чонки рэнжу,куз яшьлэре узенэ тошмэсэ,балаларга тошэ.Хэр кеше шуны онытмасын Иде.Алар бит ойгэ кайтасы акчаны,гаилэнен зур ойлэр салып,иркен тормышта яшисе доходларын илтеп икенче хатынга бирэ.Гаилэдэ беркайчан да артык акча булмый.Ойдэге хатын белэн бергэлэп эшлэп,чит хатынны содержать итэлэр.2 нче хатын булып яшэргэ ризалык бируче хатыннар,акылыгызга килегез,ул ирлэрнен акчасы тозлы куз яшьле,рэнжешле акчалар,беркайчан сезгэ бэхет китермэячэк,авырлык,авырулар белэн корэшу очен тотылып бетэчэк.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 23 сентябрь 2020 - 15:08
    Без имени
    👍👍👍
    ​ Адашкан шәүләләр
  • 23 сентябрь 2020 - 19:18
    Без имени
    Великовозрастный балаларны карарга жигелергэ кем кушты? Узегез гаепле бит!!!
    Ана рәнҗүе төшәргә дә мөмкин
  • 23 сентябрь 2020 - 15:25
    Без имени
    Шундый тәрбияви әсәрләр иҗат итүчеләр бик сирәк шул.Урының җәннәт түрләрендә булсын иде,Туфан абый
    Сиңа дигәне...
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...