Кәрим Тинчуринның моңарчы беркайчан да сәхнәләштермәгән пьесасын Минзәлә театры куя

Алтын Урда чорындагы сыйнфый көрәш һәм мәхәббәт турындагы "Каракүз" әсәре 17 ноябрьдә Тинчурин театрында куелачак.

17 ноябрьдә Минзәлә татар драма театры Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театрында Кәрим Тинчуринның моңарчы беркайчан да куелмаган “Каракүз” әсәрен сәхнәгә чыгара. Бу хакта “Татар-информ” агентлыгына театрның директоры Роберт Шәймәрданов хәбәр итте.



“Каракүз” пьесасының кулъязмасы Татарстан Республикасы Милли китапханәсендә саклана. 2015 елда Милли китапханә Кәрим Тинчуринның ике әсәрен – “Каракүз” һәм “Нәни абый” әсәрләрен аерым китап итеп бастырып чыгарды. Әсәрләрнең кулъязмаларын өйрәнүче, гарәп язуыннан гамәлдәге татар язуына күчерүче, җентекле фәнни мәкалә, аңлатмалар һәм искәрмәләр белән нәшриятка әзерләүче – Милли китапханәнең гыйльми хезмәткәре, филология фәннәре кандидаты, археограф һәм текстолог Раиф Мәрданов.

Минзәлә театры директоры бу әсәр китап булып чыккан дигән хәбәр чыгуга ук сәхнәләштерергә алынулары хакында әйтте.

“Бу – бик күләмле, бик четерекле әсәр. Кайбер урыннары Тинчурин каләменә охшамаган да кебек. Без инде Кәрим абыйның әсәрләренә күнеккән – драма булсын, комедия булсын, каләме икенчерәк. Бәлки, темасы бик катлаулы булганга, хөкүмәт турында тәнкыйди сүзләр әйтелгәч, бастырып чыгарырга курыккандыр”, - дип сөйләде Роберт Шәймәрдәнов әсәр турында.



“Борынгы тормыштан музыкалы мелодрама” дип аталган “Каракүз” 4 пәрдә, 5 күренештә. Китапта аның күләме 107 бит. Театр директоры әйтүенчә, тулысы белән куйганда бу 4 сәгатьлек спектакль дигән сүз. Пьесаны спектакль 2,5 сәгать барырлык итеп кыскартканнар. Андагы төп геройлар – биюче кыз Каракүз, кол егет Иделбай, Алтын Урда ханлыгының Бәрләс олысы бәге Җанбәк.

“Вакыйгаларның төгәл вакыты һәм урыны ачыкланмый, - дип аңлатты Роберт Шәймәрданов. – Анда гади халыктан чыккан кыю биюче кызның падишаһ тарафыннан куелган җитәкчене кулга төшерүе сурәтләнә. Мондагы төп каршылык – ул вакыттагы сыйнфый көрәш”.

Спектакльнең режиссеры – Әтнә театрының баш режиссеры Рамил Фазлыев, композиторы – Эльмира Галимова, баш рольне Татарстанның халык артисты Рөстәм Муллин башкара, Каракүз ролендә – Минзәлә театры артисткасы Динара Акматова.

“Безнең максат Кәрим абыйның иҗатын ачу, моңарчы билгесез әсәрләрен калкытып чыгару иде. Ул бу темага бик күп язмаганга күрә, аны икенче яктан ачарга теләдек”, - дип сөйләде театр директоры. Ул бу спектакльне тамашачы яратыр дигән өметләрен белдерде.

“Әле моны беркем сәхнәләштермәде. Без үзебезчә, кыюланып, бу эшкә алындык. Өмет һәрвакыт зурдан, әмма бәяне тамашачы бирер”, - диде ул.




Минзәлә татар драма театры директоры Роберт Шәймәрдәнов

Күренекле татар драматургы, артист һәм режиссёр Кәрим Тинчуринның (1887–1938) иҗатын, тормыш юлын өйрәнүгә, саклауга һәм танытуга Татарстанның Халык язучысы Рабит Батулла зур өлеш кертә. Ул Кәрим Тинчуринның гарәп язуындагы биш кулъязмасын 2014 елның 9 октябрендә Татарстан Милли китапханәсенә бүләк итеп бирә.



Рабит Батулла үзенең истәлекләрендә бу әсәрнең ни рәвешчә исән калуы хакында яза. “1937 елның 17 сентябрендә Кәрим Тинчуринны кулга алырга килүчеләр фатирда тентү үткәрәләр. Драматургның хатыны Заһидә Тинчурина бер кара чемоданны, башкаларга сиздермичә генә, үкчәсе белән карават астына этеп кертә һәм ятак өстендәге пәрдәне шудырып, каплатыбрак куя. Шулай итеп ул Кәрим Тинчурин архивының бер өлешен яшереп-саклап кала. НКВДчылар капчыкларга төяп алып киткән башка кулъязмалар һәм барлык кәгазьләр мәңгелеккә югала”.

Рабит Батулла Кәрим Тинчурин архивының сакланып калган әсәрләрнең тарихы турында да яза. «Зәңгәр палас» исемле тәрҗемә әсәре 2011 елда китап итеп басыла. «Хан кызы Турандык» исемлесе – итальян драматургы иҗат иткән «Принцесса Турандот» әсәренең ирекле тәрҗемәсе – Казан курчак театрында һәм Г.Камал театрында куелды. «Кызык повар» пьесасы Кәрим Тинчурин театры китапханәсендә саклана. Кулъязмалар арасында «Стан» исемле пьесасы да була, әмма, Рабит Батулла язуынча, ул бик буталчык, нөсхәләре, төзәтмәләре күп. Бу әсәр турында язучыга Заһидә Тинчурина: “Стан” – социаль заказ белән языла башлаган әсәр, Кәрим аны теләр-теләмәс кенә яза башлаган иде, шуңа күрә аның очына да чыга алмады”, – ди.

“Кәрим Тинчуринның «Каракүз; Нәни абый» исемле китабы да дөнья күрде. Бу эштә аеруча көч сарыф иткән Татарстан Милли китапханәсе хезмәткәрләренә, бигрәк тә Раиф Мәрданов белән Ирек Һадиевка чиксез рәхмәтләр юллыйм”, - дип яза Рабит Батулла.

сылтама: http://tatar-inform.tatar/news/2016/11/10/129361/

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Оясында ни күрсә... Оясында ни күрсә ...Очканында шул булыр. Халкыбызның буыннан-буынга күчеп килгән әлеге мәкале бүген дә үзенең актуальлеген югалтмый. Ә очар өчен һәр кешегә ныклы канатлар, кайтырын сагынып көтә торган нигез кирәк. Бала өчен ул башта ата-ана йорты булса, үсә төшеп насыйбын очраткач, үз өенә әверелә. Бүгенге геройларыбыз Земфира һәм Рамил Әхмәтшиннарның йорты да хәзер туганнарны гына түгел, балаларны, оныкларны бергә туплый торган җылы учак булып тора.
    2458
    28
    242
  • Үгиләр... Илзирә бүген әбисенә төшеп китте. Әнисенә үпкәләде. Үз әтисе үлеп, икенче иргә кияүгә чыкканнан соң әнисе ике арада өзгәләнә: бер яктан балалары, икенче яктан яңа ире. Ир – ир инде ул. Ничек Илзирәгә ышанмый әнисе?! Ана кеше иренә түгел, кызына ышансын өчен нәрсә эшләргә кирәк бу Хариска? Башка чыдар хәле калмады бугай кызның...
    6313
    2
    93
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 22 октябрь 2021 - 17:51
    Без имени
    Сезгэ айлык ашарга, тулэугэ булышырга гына кирэк. Акчагызны снимать итмэгез. 1 ай шулай итеп карагыз. Тавыш чыгарса аерым торырга китэ без диегез. Бигерэк кайнанага ярыйм диеп узегезне онытасыз. Яшьлэр бит эле.
    Хезмәт хакын кайнанама бирергә тиешме без, юкмы?
  • 22 октябрь 2021 - 16:00
    Без имени
    Минем яшь вакытта кияугэ чкеач шундый ук хэл булды,акча кирэк булган саен кул сузып баш иеп ,узен эшлэп алган акчаны сорап уземне кимсетэ идем,э кайнана квзынын балаларына кием салым жыя иде,минем ирем тиз генэ бу хэлне узгерттэ ,без аерым башка тора башладык,э мин кайнана очен враг номер 1 булып калдым,алла бабай судья
    Хезмәт хакын кайнанама бирергә тиешме без, юкмы?
  • 22 октябрь 2021 - 11:16
    Без имени
    Талашып нервыларын, ны бетермэ.бераз узен, дэ калдыра бир акчан, ны. Бэлки сезнен, очен сезнен, килэчэк очен ж,ыядыр эниегез. Туз, кот, сабыр бул. Сынау бу. Аллаhы Тэгалэ белуче, хэерле гэ булсын.
    Хезмәт хакын кайнанама бирергә тиешме без, юкмы?
  • 22 октябрь 2021 - 07:13
    Без имени
    Әниләрнең 5нче майда бер хатынның буранда адашып үлгәне хакында сөйләгәннәрен хәтерлим.
    Язмышның салкын кары
  • 22 октябрь 2021 - 19:39
    Без имени
    Купме кешенен тормышын жимерде сугыш.
    «Яратудан туган бала түгел мин...»
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан