​Соңгы хат



Майның җанга рәхәтлек бирә торган шимбә көннәренең берсендә мин авылга кайтып төштем. Үзебезнең урамга борылу белән, Мәфтухә әбиләрнең капка төбендәге кызыл төстәге җиңел машина күзгә ташланды. Димәк, күрше әбиебезне җәйгелеккә кайтарганнар. Гадәттә, ул 8 Март бәйрәме үткәч кайтып төшә. Быел алай булмады. “Хәле яхшы түгел икән. Ялгыша башлаган, карап кына торырга кирәк икән”, дигән хәбәре ишетелде, дип әни дә сөйләнгән иде. Шуларны уйлап, йортлары яныннан узып китеп барганда, кемдер: “Фәйрүзәү-ү!” – дип эндәште. Мәфтуха әбинең урам якка караган тәрәзәләрнең берсеннән хатын-кыз башы күренде.

- Исәнме, Фәйрүзә! Бүген кайтырга тиеш дигәч, тәрәзәдән караштырып тордым. Берара кереп чыгалмассың микән?

- Ярый, Рәзимә апа, керермен. Мәфтухә әби ни хәлдә?

– Бер көе, Фәйрүзә акыллым, бер көе, рәхмәт!

Рәзимә апа – күрше әбинең калада яшәгән олы кызы. Соңгы елларда әниләрен алар кышкылыкка үзләренә алып китә торган булып киттеләр. Аныңча Мәфтухәттәй авылда ел әйләнәсенә үз көнен үзе күреп яшәде. Җыйнак кына абзарында кош-кортын асрарга да иренмәде. Район үзәгендә яшәгән ике улының гаиләсе дә атлаган саен хәл белешеп, кирәк чакта ярдәм итеп торгач, сиксән биштән узса да, бирешеп, күңелсезләнеп яшәмәде. Башка олы кешеләрдән җор сүзе, җиңел гәүдәсе, үтә дә уңганлыгы белән аерылып торды. Тик менә өченче ел утыз биш яше генә тулган Рәзимә апаларның олы кызлары Гүзәлия баш миендәге яман шештән китеп баргач, сиздереп, сүнә башлады. “Кайсы бармакны тешләсәң дә, авырта”, дисәләр дә, башка оныклары арасында иң якыны булды шул анысы. Чөнки Рәзимә апалар фатир алганчы ул картисендә (безнең якта дәү әнине “карти” дип йөртүчеләр дә бар) яшәгән. Башлангыч классларны тәмамлагач кына алып киткәннәр аны калага. Мин белә башлаганда, ул медицина институтында укый, картисенә кайтып йөри иде. Кайбер кала кызлары кебек кыланып урысча сөйләшкәнен дә хәтерләмим. Институттан соң Гүзәлия апаны күрше өлкәгә эшкә җибәрделәр, шунда кияүгә чыкты. Күрше әбием гарәпчә генә укый-яза белгәч, аңардан килгән хатларны укырга да, җавап язарга да мине чакырды. Кайбер хатта язылган әйберләр турында Мәфтухәттәй:

“Кешегә ычкындыра күрмә!” – дип кисәтеп тә куя иде. Шулай итеп, уйламаган җирдән, “сер капчыгы”на әйләнеп киттем. Иң кызыгы: урыс мәктәбе тәмамлаган, шул мохиттә яшәгән Гүзәлия апа хатларын гел татарча язды.

Әнкәйнең тәмле бәлешен ашап, чәй эчкәннән соң, Мәфтухә әбиләргә кереп киттем. “И-и-и, Фәйрүзә балакаем, сине көтәм баядан бирле, Гүзәлиягә хат язасы бар бит, кәнвиртләрем дә әзер”, – дип каршы алды ул мине. Мин Рәзимә апага карадым. Аның күзләрендә: “Менә шулай, нишлисең, язырга туры килә!” дигән караш ятканын абайлап калдым. Ничә еллар буе йөрәк түреннән чыккан сәлам хатларының шаһиты – түр яктагы түгәрәк өстәл артына килеп утырдым. Мәфтухә әби миңа каршы утырды. Бу минутларда, еллар пәрдәсен сыпырып, югалтуларсыз, шатлык ташып торган балачагыма кире әйләнеп кайтасым килеп китте. Тик мондый могҗиза бары әкиятләрдә генә булганлыгын белгәнгә, чынбарлыкны кабул итәргә туры килде.

“Исәнме, Гүзәлиям! Сагынычлы сәламнәр белән хат яза картиең дип, язып куй? балам. Хатыңны алдым, нәрсә язган булсаң, барысын да аңладым, дип өстәрсең инде, үзең белгәнчә. Үзем әйбәт кенә, күрше-тирәләр дә исән-сау. Көннәр бездә бик җылы тора дип тә язfрга онытма. Балам, шул отрабайтың (“отработка” сүзен үзе аңлаганча шулай дип йөртте ул) бетү белән кайтырга тырыш, урыска кияүгә чыгып кала күрмә, кызым, яме”. Шуннан Мәфтухә әби: “Йә, әйдә? үзең дә өстәп язып җибәр шунда авыл яңалыкларын, мин белмәгәннәрне”, – дип, беразга туктап калды. Мин язган арада йортта кабер тынлыгы урнашты. “Тамагың кипмәдеме, чәй эчәсеңме, инәй?” – дип сорады тынлыкны бозып, бераздан Рәзимә апа. “Тәмамлыйк инде”, – дип җаваплады Мәфтухәттәй һәм без хат язуны дәвам иттек. Аның хәтеренә оныкчасының гаилә корып яшәгән еллары килеп төште булса кирәк, сүз шуңа борылды. “Кызым, кияү кыерсытмыймы? Кара аны? ары-бире рәнҗетсә, картигә oләклим дип әйт. Үткән кайтуыгызда бер дә үзен-үзе тотышы ошап бетмәде, бигрәк тупас кылана. Күңелем бер дә тыныч түгел, башым авырта дип тә зарланып алдың... Карале, кызым, хәлеңне белергә барырга уйлап торам әле. “Поезд белән биш сәгатьлек кенә юл”, – дип язасың ич. Иртәгә таң ату белән тәвәrкәлләрмен, ахры!” Рәзимә апа алъяпкыч читенә күз яшьләрен сөртеп алды. Мин дә сыкраган җанымны кая куярга белмичә, кулымдагы ручканы әйләндерергә керештем. Биш намазын, уразасын калдырмаган күрше әбисенә картлык көнендә нигә бу сынаулар?! Аллаһ яратканын сыный дигәннәре, чынлап та дөрес микән әллә?

Икенче көнне, таң алдыннан Мәфтухә әби бакыйлыкка күчте. Озатырга килүчеләр: ”Китәсен сизеп, үз нигезенә ашкынган”, – дип сөйләнделәр. Соңгы хатын язар өчен кайтмады микән?

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (6)
Cимвол калды:
  • 27 декабрь 2019 - 15:14
    Без имени
    Искиткеч язылган Бер сулышта укып чыктым .Люция ханыма ун,ышлар телэп , безне , Ян,а Елда - ян,а эсэрлэре белэн соендеруен телим !!!
  • 27 декабрь 2019 - 14:57
    Без имени
    Иии,ушны алмасын,Аллакаем.Зур сынау,кутэрэ алмаслык кайгылар бирмэсен.
  • 24 июль 2021 - 23:01
    Без имени
    Бик кызганыч хэл.
  • 24 июль 2021 - 23:01
    Без имени
    Ж,анны отеп алгандай булды .Бик яхшы . дорес язылган . Эбилэребезнен. урыннары ожмахта булсын . Ун,ышлар телим Сезгэ . Люция . Бик яратып укыйм сезнен. язмаларны . Хикэялэрегез дэ шигырьлэрегез дэ йорэккэ утеп керэ . Бик тэмен белеп язамыз . Ун.ышлар телим . Иж,ат чишмэгезнен. суы челтерэп аксын !!
  • 24 июль 2021 - 23:01
    Без имени
    Ии безнен сабыр, йрмшак кунелле эни-эбилэребез. Сездэй сабыр була алсак иде. Искиткеч хикэя. Рэхмэт, Люция!
  • 24 июль 2021 - 23:01
    Без имени
    Рәхмәтләр яусын барыгызга да, матур фикерләрегез өчен!
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    8384
    10
    103
  • Егетемне кыйнадым – Ышанмыйсызмы? Чынлап әйтәм! Ул бу хакта хәтта полициягә хәбәр иткән.
    8680
    2
    71
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    8388
    8
    67
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4004
    2
    47
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 22 июль 2021 - 16:52
    Без имени
    Мондый язмаларны еламыйча укый алмыйм,чонки минем бабамда узган ул концлагерларны,9май житсэ бакча артына чыгып жылый иде, соныннан Аны оправдали, ещё орден бирделэр,Бер солдаты коткарган очен,рэхмэт Ана,онытмаган...
    Ева-Мөслимә
  • 22 июль 2021 - 11:16
    Без имени
    берниге дэ борчылма. ускенем. Вакытында. белгенсен. шунысына. соен. борчвылма. Узеннен чын. тормышын. алда. эле. Андыйларны. Аллахе. тагэлэ. кичерми. жэзасын. алыр. борчылма.
    Егетем... ике бала атасы икән инде
  • 23 июль 2021 - 11:25
    Без имени
    Бик аянычлы,котычкыч хэл.эх өлгермэгэн шул ана.рэхмэт Физэлия,уңышлар сезгэ.
    Киселгән муел  агачы
  • 22 июль 2021 - 20:00
    Без имени
    И это пройдёт.. Дигән бер акыл иясе. Тормыш тәҗрибәсе шулай туплана инде ул. Кешегә ничек ышанмыйсың... Андый подоноклар да бар инде ул. Елама дип әйтү җиңел лә ул. Син ела, ләкин аңардан файда булырмы дип уйла. Шулай булгач, яшеңне әрәм итмә. Ә ул киләчәктә барыбер бер кирәген алачак. Андыйлар гомергә үзгәрми. Бәхет телим сиңа.
    Егетем... ике бала атасы икән инде
  • 19 июль 2021 - 22:04
    Без имени
    Табаң юк мени, әзрәк башын "сафландырып" алырга. Нинди чит хатын белән язышу ул, син дә аның иренең номерын тап та языша башла. Белми дип тыныч кына йөрмәсеннәр. Син әдәп саклаганда алар мәхәббәт уенын башларлар. Котырту түгел, баштан үткәнгә язу. Сөйләшәсе килсә, ире белән сөйләшсен. Чит ир әйбәт инде. Гаилә алып бару түгел бит. Син юганны киеп, ашатып эчертеп чыгарасың,. Тәтиегет тапкан. Үзенекен тәти итеп тотсын да сөйләшсен. Язып җмбәр үзенә, иреңә язам дип.
    Ирем телефоннан башка хатын белән языша
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан