Партизаннар

 

Җәйге каникуллар башланды исә, “Сугышлы” уйный башлыйбыз. И күрсәгез дә, белсәгез иде безнең аңа ничек әзерләнгәнне. Кинода күргән, китаптан укыган бөтен белгәннәребезне җигәбез. Иң чикалаштыра-талаштыра торганы “безнекеләр” белән “нимысларга” бүленү. Кемнең фашист буласы килсен, уенның бит аларның җиңелүе белән тәмамланырга тиеш икәне башта ук барысына да мәгълүм. Шахматтагы: аклар башлый һәм җиңә, дигән кебек инде бу. Шуңа күрә җирәбәгә тотышканда ук бәргәләшеп алабыз. Олыраклар аннан үзара ничектер килешеп, җайга салалар салуын, әлбәттә. Ну шуннан башлана инде “сугышка” әзерләнү. Малай-шалай автомат-мылтык ясарга керешә. Кыз-кыркын санитаркалар өчен сумкалар кайгырта, дарулар “җитештерә”. “Командир”, “майор”, “капитаннар” мөһим кәгазъләрне тутыра. Монысына инде безнең кебек ачык авызларны якын җибәрү юк. “Сугыш сере”н ачырлар дип куркалар, белеп торабыз. Чыш-пыш килгән булалар инде, эчебезне пошырып. Каршы әйтеп, хокук та даулап булмый, уеннан чыгарып атулары бар. Штаб дигәннәрен дә без “рядовой”лардан качып җиһазлыйлар. И-и-и, без дә төшеп калганнардан түгел, апаем, беләбез инде, ялгыз әбиләрнең келәтләрен “штаб” иткәннәрен. Алар безнең авылда бармак белән генә санарлык. Йә Рәкыяттәй, йә Вәрәкыяттәй, йә Әминәттәй, инде алар да булмаса, Нәгыймәттәй. Кайсы як кем белән сөйләшеп өлгерә инде. Келәт бер команда белән “занят” булса, әбиең, икенчесенә: “Келәтем буш түгел, кичә генә бер машина бодай кайтардылар” – дигән була. Ике кәзәсенә, кәнишне, бер машина бодай, ышандылар ди! Әйдә, сез чутлагыз безне маңка борыннарга, белмиләр ди бугай. Иң кыены, бер гаиләдәге балаларның бер-берсенә каршы командаларда уйнавы. Кичләрен олыракларның юхайлап, хаттә куркытып, “данный”ларны әйттерергә тырышулары үзе бер тарих. “Данный”лар дигәннән, монда: кем командир, кем санитар, штаб кайда урнашкан, ничә “автомат” бар дигән кебек, үтә дә “сикритный” әйберләр керә. Менә шуларны кулга төшерер өчен көрәшәбез инде. “Ары-бире пленга төшсәгез, әйтмәскә!” – дип кат-кат колакларны кисәтә “командир”. ”Сатлыкҗаннар”дан сакланып, ялган штаблар, ялган командирлар булдырганнарын да онытып торам икән әле әйтергә. Кыскасы, үзебезчә бөтенесен дөреслеккә якын китереп бетерәбез. Йокларга яткач та, бертуган “дошманнар” белән юрган астында аяклар белән типкәләшеп ятабыз. Кайчагында әнкәйләрдән “өлеш” төшмичә, тиз генә тынычланып та булмый.

Тик шулай да без, бала-чага капка төбендә җыелышып сөйләшеп утырганда, еш кына: “Эх, нигә без фашистлар безнең илебезгә сугыш башлаганда, зур булмаганбыз да, чик буенда тумаганбыз”, – дип кайгырышабыз. Ни дисәң дә, уен - уен инде ул! Берсеннән-берсе бәләкәйрәк йодрыкларыбызны төйнәп: “Вәт, күрсәтер идек без аларга күрмәгәннәрен, вәт болай итәр идек тә, тегеләй итәр идек”, – дип хыялланабыз. Күбебезнең әтиләре дә эләкмәгән бу каһәрле сугышка икәнен гүпчи онытып җибәрәбез мондый чакларда. Күңелнең бер почмагында, ниндидер геройлык эшләү теләге посып ята, малай, ник бер форсаты чыксын! Чү,чү, чәперенмә, әнә ич җае килеп чыгып тора!

“Сугышлы”ны уйнап туеп, “коралларны” каядыр тумырып, штабларны хуҗасына тапшырып беткән көннәрнең берсендә, безгә атылып Наилә килеп керде.

– Тизрәк, тизрәк, авылга нимыслар килеп ята!

Күптән көтеп йөргән кешеләребез булса да, Наиләнең бу сүзләреннән соң тезләр үзеннән-үзе дерелди башлады. Иң беренче башка килгән уй: “Кар базына төшеп качаргамы, әллә өй базы яхшырак булырмы?” Түр якта өй җыештырып йөргән апам: “Шулайдыр шул, кичә хәбәр иткәннәр иде, немецлар килеп җитәргә тиеш дип ”, – куйды. Энекәшем Җәүдәт, ни дисәң дә, булачак солдат, шул арада уенчык мылтыгын тартып чыгарды. “Әйдәгез, минем арттан хәзер кирәкләрен бирәбез без аларның!” Апа: “Барыгыз, бар, җиңеп кайтыгыз!” – дип үсендереп тә җибәргәч, без өчәүләшеп, чыгып йөгердек. Ә урам... шыр чит машиналар белән туп-тулы. Берәү, икәү, өчәү... егерме... Гомергә дә мондый күп машина күргән кешеләр түгел без. “Күрдегезме, нәкъ кинодагы кебек”, – ди Наилә, – ятыгыз!” Без юл кырыендагы канауга тәгәрибез. Анда озак ничек чыдап ятмак кирәк, авыл тулы “дошман” булганда. Әкрен генә башыбызны күтәреп, тегеләрне күзәтәбез. Җәүдәт: “Атакага күтәрелик!” – дип кыбырсый. Бәй, нимыслар янында безнең әтиебез рәхәтләнеп йөреп ята түгелме соң? Әллә шул арада пленга–мазар алып өлгерделәрме үзен? Әтине ничек тә коткарырга кирәк!

Август башының яңгырсыз көннәре тузанны шактый яхшы гына түшәгән иде тирә-якка. Шуыша торгач, шайтаннар кебек кап-кара булдык. Ул шайтан дигәне, безнечә шулай булырга тиеш кебек иде, кем күргән дә, кем белгән инде аны. Җәүдәт агач мылтыгыннан бертуктаусыз “аттыра”: тыч та тыч тыч, та тыч. Карале, бу нимыслар чистый оятсыз икән, бездән кычкырып көлеп торалар. Әти генә көлми.

Ну, бераз эләкте инде, кайткач. Күлмәк-ыштаннарны үзебездән юдырдылар. Каян белик, колхозга урып-җыю чорында Мәскәү өлкәсеннән ярдәмгә шулкадәр машина килер дип. Иң кызыгы, алар белән күрше генә яшәргә туры килде соңыннан, чөнки колхозның кунакхәнәсе безгә каршы гына урнашкан. Капка төбендә уйнаган чакны туры китерсәләр, машина тәрәзәләрен ачып: “Нихәл, партизаннар!” – дип, сәлам дә биреп киткәлиләр, җитмәсә!

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Балан ачылары Әйдәгез, без бу хатынның исемен күрсәтмибез. Шулай исемсез генә булсын ул. Аның ни атлы булуы мөһим дә түгел бит. Ул – шушы көндәлекләрнең хуҗасы.  Теләсәгез, бастырыгыз, гыйбрәт булсын дип, егерме ел элек язылган дәфтәрләрне, миңа биргән иде.
    8778
    1
    58
  • «Насыйбың булыр әле!» Әдибә эштән кайтып керде дә, бермәлгә ишек төбендә тукталып, йорт эченә күз салды. Их, күңелгә рәхәт тә соң нур бөркеп торган өеңә кайтып керүләре! Бар җирдә дә тәртип,
    6350
    3
    55
  • Югалткан мәхәббәт Фәридә Казандагы сәүдә йортында йөргәндә үзенең яшьлек мәхәбәтен очратып, имәнеп китте. «Айрат!» – дигән cүз әйтерсең хатынның теленнән кош кебек чыгып атылды.
    4772
    1
    48
  • SOS! Җанымны коткарыгыз! Бу язма – Бөек Ватан сугышы фронтларының алгы сызыгында көн саен үлем белән очрашып та исән-сау әйләнеп кайткан, ләкин гаиләдә икенче сугышка, ир тарафыннан җәбер-золымга эләгеп, дөньядан вакытсыз китеп барган хатын-кыз язмышы турында...
    5172
    1
    40
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 17 май 2021 - 10:17
    Без имени
    Авыр кайгыгызны уртаклашам Илсия усканем. Сезнен барыгызга да Аллах тагалэ сабырлык бирсен.
    Илсөя Бәдретдинова авыр кайгы кичерә
  • 17 май 2021 - 11:08
    Без имени
    Ускэнем, романтиканы уз семьянда да ясарга була. Иренэ карата рахмэтле булырга ойрэн. Узенэ карата кызыксындыру чаралары уйлап тап. Ял кеннэрендэ семья белэн бергэлэп паркка бару,урманга чыгу. Табигаттэ бик матур урыннар бар бит.Балалар да шат булыр,ирен дэ ,узен дэ.Кичен гади булса да матур итеп стэл эзерлэп, шэм яндырып, тыныч музыка куеп,матур итеп киенеп ирен белэн матур кичлэр ясагыз.Иренэ ни телэгэненне кайбер вакытта булса да анлатырга кирэк,такдим итэргэ. Кешенен кадерен бар вакытта белергэ кирэк.Ирегез дэ, узегез дэ ихтирамга лаек кешелэр бит сез. Ихтирамга лаек кешелэр яратуга да лаек.Сез хатын кыз да ,эни кеше дэ. Бер дигэн матур гаилэ.Бер берегезне куандырып матур итеп яшэу чарасын уйлагыз ускэнем.
    Хисләремне ничек йөгәнлим? 
  • 17 май 2021 - 13:42
    Без имени
    Минем кызым да шулай яшәде. 6 елдан соң бала белән ире кышкы салкында куып чыгарды. Соңыннан бик кайтарасы килде җибәрмәдем. Кабат кияүгә чыкты. Бусы кояшым дип кенә тора .3 кызлары бар хәзер.Ә теге ире өйләнсә дә бер хатын белән дә тора алмады. Кызыгыз бәхетен табар. Чир китә гадәт китми ул. Кире кайта күрмәсен.
    Дөньям җимерек 
  • 17 май 2021 - 15:09
    Без имени
    Их, кешегә киңәш бирүе җайлы да ул.... Притчасы да бик акыллы. Ә менә башка төшсә, акыллы сүз киңәшне үтәве кыен шул
    Син кем: кишер, йомырка яки кәһвә?
  • 17 май 2021 - 15:14
    Без имени
    Гаилэ тормышы таркалуда,хэрбер гыйбрэтне курсэткэндэ,рэхэт яшэгэн хатыннарыбыз хавалана,мактана."Ирлэрне ир иткэн дэ,хур иткэн дэ хатын.Койгэ килми торган ир булмый,акыл белэн ,койлэп яшэргэ кирэк",дип акыл сатарга ярата.Сезгэ Аллахе Тэгалэ тарафыннан бирелгэн язмыш булэген узегезнен тэрбия дип уйлыйсыз,сез акыллы булгач,тормыш майлаган кебек бара,дип хаваланасыз.Юк,мен тапкыр юк!!!Сезнен ирегезне бала вакыттан ук,акыллы эти-эни ,узлэре урнэгендэ дорес итеп тэрбиялэгэннэр.Бу сезнен заслуга тугел,кайната-кайнанагызга рэхмэт укып яшэгез,алар заслугасы,алар тэрбиясе.Сезгэ отышлы лотерея билеты элэккэн,авызыгызны йомыгыз.Менэ сез шушы язмадагы иргэ барыгыз да,акыл белэн,зирэклек белэн кеше ясагыз,шул вакытта,мин сезнен дорес кеше булып,матур сузлэр сойлэп утыруыгызга бэя бирер идем.
    Дөньям җимерек 
Реклама
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»