Әнкәйнең утыз өч гәрәбәсе. № 2.

("Минем беренче гомерем" әсәреннән)

Әле дә тамак төбендә...
Тамчылы гөлләрне күчереп, тәрәзәне ике якка ачып җибәрде әнкәй, челтәр пәрдәне сөзеп өйгә дип керде – рәхәт булып китте. Мондый чакта әнкәй ягына күз кысып, көйләп куя: 
Әнә килә бер күмәле
Өсте яшел түмәле;
Сөйләшәсе сүз күп әле,
Сөйләшкәнче үп әле...


Кабык күмә тартып тузанлы юлдан атлаган яшь хатынны күргәндәй булам, килә торгач, әнкәй булып чыга ул, чиккән алъяпкычтан, җиңсә кигән, иңендә урагы:
Кызлар, дигәч, кызамын
Уң кулымны сузамын;
Кыз дигәнем хатын булгач,
Кырын карап узамын.


Пумала белән битенә сабын күбеге сылый, ак сакаллы бабай кебек әткәй – шундый булыр микән ул бер заман? Алдындагы көзгене уйнатып ала да, кырына, үзе кизләүгә үткән кызларны шаярткан була: 
Татар әйтә “тары ярма”,
Урыс әйтә “пышана”;
Кызлар дигән кызыл алма
“Алам” дигәнгә ышана.


Кызлар ишетми дә инде, әнкәй барыбер чынга ала, шуңадыр әткәй тагын өстәп куя: 
Теге, теге, тегендә,
Теге капка төбендә;
Тегенең белән сөйләшкәннәр 
Әле дә тамак төбендә.


Әнкәй кырт кына тамак кырып куя – ошатмады. Тәрәзә яныннан ук үтеп-сүтеп йөргәннәргә эче поша аның. Ахырда әткәй, күңеле булсын диптер, җырның мондыен да өсти:
Кызыл-мызыл күренә - 
Кызлар мәллә абзарда,
Кызлар диеп барып керсәм - 
Кызыл сыер абзарда.


Ахырдан, битенә хушбуй бөркеп, әнкәйне дә хушландырып куя: 
Үпкәләмәче, җаный,
Уйнамагач та көлмәгәч,
Бу дөнья нигә ярый.


Җырның ертыгы юк, дигәнне бик белә, тик Галиулласы килештереп кылангач, ышанмас җирдән ышанадыр. Берсе шаярта, берсе үртәлә – алар шундук аңлаша. Әмма көнләшү галәмәтен сизенеп, ирештерүчеләр дә була. Татулыкны күпсенүчеләр дә бар – төшенеп җитмәсәм дә, ишетеп торам.

Ир бирмәк — җан бирмәк, — диюе шундыйрак уңайдан булгандыр.  Утызы да тулмаган, иркәләнеп, үпкәләшеп тә, үбешеп, рәхәтләнеп яшәр чаклары да бит.
Әнкәй сүзе дә үткәндер, кызлар сукмагын инешкәрәк кысып, өй каршына кечкенә генә бакча ясады әткәй, рәшәткә тезде. Авылда күрелмәгән корыч агачы алып кайтты, каен утыртты. Каен — кайгы китерә, диләр... — Ак каен — шатлыкка ул, сиңайтәм! — диде әткәй сөенеп.

Арага дошман керә алмады, дияр идең дә, булган шул, ир-җанны тартып алган кара көндәш — миллионнарны аерырга зәһәр-зәхмәте җиткән сугыш көткән алда. Чытлыкланып кызлар юргалаган чишмә юлларыннан козгын тавышы булып кара хәбәр узар көн килде. Шуңа да кадерледер әткәйнең ул чагы, тәрәзә ачып көзге уйнатулары... Үзе дә сагынгандыр ул чакларны. Җитүле сакал-мыегын окопта көзге кыйпылчыгында күргәндә, тамак төбендә сагыш төере, югалтулар ачысы тойгандыр. Минем ул әле дә тамак төбендә...

... Авылга кайткач, элек безнең йорт булган Ситдыйк абый нигезендә теге кадерле агачларның киселеп-туралып җирдә ятканын күреп сыкрандым, абынгандай туктап калдым. Үпкәләп булмый, агач гомере дә чикле, сугыштан соң да күпме еллар үтте. Барыбер читен — мине авылга, бала чагыма ялгап-тоташтырып торган тамырлар иде ул, әткәй кулыннан яшәү алган тере тамырлар иде, әткәй җырын тыңлап бергә үскән якыннарым иде, “Әткәйгә хат” поэмасына кергән истәлек иде, «Әткәйгә хат» поэмасына кергән истәлек иде.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Балан ачылары Әйдәгез, без бу хатынның исемен күрсәтмибез. Шулай исемсез генә булсын ул. Аның ни атлы булуы мөһим дә түгел бит. Ул – шушы көндәлекләрнең хуҗасы.  Теләсәгез, бастырыгыз, гыйбрәт булсын дип, егерме ел элек язылган дәфтәрләрне, миңа биргән иде.
    8435
    1
    56
  • «Насыйбың булыр әле!» Әдибә эштән кайтып керде дә, бермәлгә ишек төбендә тукталып, йорт эченә күз салды. Их, күңелгә рәхәт тә соң нур бөркеп торган өеңә кайтып керүләре! Бар җирдә дә тәртип,
    6134
    3
    55
  • Югалткан мәхәббәт Фәридә Казандагы сәүдә йортында йөргәндә үзенең яшьлек мәхәбәтен очратып, имәнеп китте. «Айрат!» – дигән cүз әйтерсең хатынның теленнән кош кебек чыгып атылды.
    4520
    1
    48
  • SOS! Җанымны коткарыгыз! Бу язма – Бөек Ватан сугышы фронтларының алгы сызыгында көн саен үлем белән очрашып та исән-сау әйләнеп кайткан, ләкин гаиләдә икенче сугышка, ир тарафыннан җәбер-золымга эләгеп, дөньядан вакытсыз китеп барган хатын-кыз язмышы турында...
    5010
    1
    39
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 8 май 2021 - 11:40
    Без имени
    Аллам сакласын инде,якыннарына сабырлыклар бирсен, Аллахы тагалэ ярдэменнэн ташламасын.
    Илсөя Бәдретдинова авыр кайгы кичерә
  • 13 май 2021 - 05:26
    Без имени
    энисе бер кабатта охотага бармаган малайны нинди охотага бара ник кызыксынмаган.
    Илназ Галәвиевнең әнисе: «Берни белмәдем...»
  • 12 май 2021 - 23:16
    Без имени
    Мәктаптан ерак булмаган фатирда үзе генә яшәгән дип язылган бит. Төрле җирдә төрлечә.
    Илназ Галәвиевнең әнисе: «Берни белмәдем...»
  • 12 май 2021 - 21:39
    Без имени
    Барысыда тормыштан алып язылган хикэя
    «Насыйбың булыр әле!»
  • 13 май 2021 - 07:38
    Без имени
    Бу ханым без әйткәннәрне ишетми дә, аңламый да. Теләмәгәннән түгел, аның акылы томаланган әле. Йөргән кешеләр алар менә ул мине генә ярата, хатынын яратмый, без бәхетле булабыз, сез ул яратуны төшегездә дә күргәнегез юк, вәт мине сөяләр дип уйлый. Ә бер көнне теге ир(күбрәк алалр әйтә) бу вакытлыча гчына иде, әйдә туктыйк ди икән, бу ханым ярык тагарак янында калачак. Менә шунда гына иренең кадерле булганын аңлыячак, ну эш үткән. Ә ватык тәлинкә яңа булмый бит инде. Гаилә тормышы чатнаган. Бу ханым шуны үтмичә анламый. Кешенең табигате шулайдыр инде. Югалтмыйча булмыйдыр..
    Хисләремне ничек йөгәнлим? 
Реклама
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»