Кәрәкә күлендә

Төш вакыты иде.
Рәсүл янына сулуы капкан Юныс килеп керде.
– Әй малай, Рәсүл, кичә түбән оч Каюмнар Кәрәкә күленә балыкка барганнар. Ике чиләк балык тотканнар. Әле генә мин шуннан туры сиңа чаптым.
– Кит аннан! Ялганлыйсыңмы?
– Ялганлады ди! Ышанмасаң барып кара.
– Ышандым да ди...
– Без Каюмнан кимме әллә? – диде Юныс. – Икебезнең дә җәтмә бар. Бүген үк барабыз, хәзер үк.
– Бүген соң инде, – диде Рәсүл, – җитешмәбез. Минем җәтмә көянтәсенә беркетелмәгән, сабы да юк.
– Миндә сап бар, хәзер беркетәбез, – диде Юныс.

Рәсүл риза булды. Малайлар шундук эшкә керештеләр. Бер-ике сәгатьтән бөтенесе дә әзер иде инде.
Кичке сәгать бишләрдә малайлар юлга чыктылар. Күңелләре шат, йөзләре көләч иде аларның.
Инде көн кичкә дә авышты, ләкин малайлар пошынмыйлар. Кичен балыклар ярга якын ук киләләр, аларны яр читендә торган килеш тә тотып булачак. Каюмнар шулай иткән бит!
Күп тә үтмәде, тәбәнәк калкулык астына төшкәч, тирән сулы Кәрәкә күле күренде. Кичке эңгер-меңгердә ул урман кебек булып үскән камышлар арасында көзгедәй ялтырап ята иде.
– Әнә балыклар уйный! – диде Юныс, су өстендәге боҗра дулкыннарга күрсәтеп.
– Әйе шул, – диде Рәсүл.
Алар, тавышланмаска тырышып, күлгә якынлаштылар. Җәтмәләрен ипләп кенә суга салдылар да ярга таба сөйри башладылар. Беренче салуда ук берничә кәрәкә балыгы эләкте.
Ә бераздан аларның чиләкләренең төбе дә күмелде.
– Бер табалык булыр, – диде Юныс.

Куе камышлык арасында әледән-әле балыклар сикерешә иде. Рәсүл, җәтмәсен күтәреп, шунда кереп китте. Күл өсте мүк белән капланган һәм баскан саен тирбәлеп торган сазлык җирдән барды.
Көтмәгәндә җир убылып китте. Рәсүлнең уң аягы суга батты. Малай каушап калды һәм, кире чигенәсе урында, алга ташланды. Аның хәзер ике аягы да батты. Ул бары җәтмә сабына гына тотынып тора иде.
«Төпсез коега туры килдем!» – дип уйлады ул. Картлар авызыннан аның бу күл турында төрле шомлы сүзләр ишеткәне бар. Бу күлдә, имеш, төпсез коелар бар икән. Ул коелар, имеш, гаять зур аждаһаларның авызы икән. Элек аждаһалар авылга да килеп йөргәннәр, имеш. Хайваннарны, яшь кызларны алып киткәннәр. Хәзер алар картайганнар, хәлсезләнгәннәр, имеш. Шуңа күрә күл төбеннән чыгарга куркалар икән. Ләкин үз аягы белән авызларына килеп кергән кешеләрне алар кире җибәрмиләр икән...
– Юныс, Юныс! – дип кычкырып җибәрде Рәсүл бар көченә. – Батам, тизрәк кил!
Ләкин аңа җавап бирүче булмады. Рәсүл эсселе-суыклы булып китте:
– Бата-ам! Коткарыгы-ыз!.. Юны-ыс!..

Иптәшенең батуын күреп, Юнысның коты алынды. Ул авылга таба йөгерә башлады. Шулай да ул балыклы чиләкне эләктерергә онытмады.
Менә ул тыны бетеп, көч-хәл белән авылга да кайтып җитте. Рәсүлләр турысыннан узганда, капкадан Рәсүлнең әтисе Габдулла абзый килеп чыкты. Ул Юныс кулындагы авыр чиләкне күреп алды:
– У-у, сезнең монда! Каяле, кая... әһә! – дип сөйләнде. – Ә Рәсүл кайда соң?..
Юныс ык-мык итте. Телен көчкә әйләндереп:
– Ул әле... ни... э-э... арттарак калды. Хәзер бата... кайта...– диде ул һәм тизрәк китәргә ашыкты.

...Янында гына су чыпырдавын ишетеп, Рәсүл сискәнеп китте. Ул, башын борып, артка карады. Яр буенда зур гәүдәле бер кеше басып тора иде. Башта ул аны таный алмаган иде дә, бераздан таныды. Бу кеше Юнысның әтисе Кәримулла абзый иде. Рәсүл шатланып куйды.
– Рәсүл?! Нишлисең монда? – диде Кәримулла абзый.
Рәсүл дер-дер калтырана иде. Кәримулла абзыйга ул җавап та кайтара алмады. Кәримулла абзый аңа дилбегә ташлады һәм шул дилбегә очына тотынырга кушты.
Беркадәр азапланганнан соң, ул Рәсүлне «төпсез кое»дан тартып чыгарды. Куркудан һәм суда озак торудан Рәсүл дер-дер калтырый иде. Кәримулла абзый аның тәнен кызарганчы уды. Шуннан соң ул Рәсүлне, күтәреп, арбага илтеп утыртты.

Бераздан алар кузгалып киттеләр. Рәсүл үзенең ничек батуы турында сөйләп бирде.
– Мине иптәшем ташлап китте... Ул ташламаса...– диде Рәсүл, дер-дер калтыранып.
– Кем иде соң ул? – дип сорады Кәримулла абзый.
– Юныс...
– Юныс?!
– Әйе, – диде Рәсүл әкрен генә.

Авылга кайтып җитәрәк караңгыда алар юл читендә басып торган бер шәүлә күрделәр. Якынрак килгәч, Рәсүл аның Юныс икәнлеген танып алды. Кәримулла абзый Юныс ягына ачу белән карап алды һәм теш арасыннан гына:
– Куркак! – дип куйды һәм дилбегәсе белән атын куалый төште. Юл буенда Юныс берүзе басып калды.

1964 ел.
 
 
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Реклама
Хәзер укыйлар
  • «Таккан белән теккән кебек без...» – Кайнана белән ничек торасың син? Минем сыман гомер буе бием белән яшәгән, башкалар кайнаналарын сөйләгәндә сүзгә кушылмаган кешегә бу сорауны бик еш бирәләр. Җавабым гел бер була минем: – И-и, рәхәт бит аның белән! – дим. Чын күңелдән әйтәм! Бер риясыз...
    4621
    11
    115
  • Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 8   Рәфис тә, кайнатам да туасы баланың малай булуын  бик тели иделәр.  Ирем: «Малай тусын, Алладан сорап дога кыл әле», – дип, авылдагы сукыр Фәния карчыкка сәдака да илтеп бирде. Ул заманда туасы баланың кызмы, малаймы икәнен алдан белеп булмый иде шул...
    13231
    2
    90
  • «Ирең яратсын дисәң, кайнанаңны ярат» – Бу – төп нигез. Ишле гаилә! Эшле гаилә! Монда килгән-киткән кеше дә бик күп булыр. Ә син шушы йортның хуҗабикәсе булырсың! Әнинең – кайнанамның туйда әйткән бу сүзләре бүгенгедәй колагымда яңгырап тора. Ул көнне ишеткән теләкләрнең бик күбесе күптән онытылды, ә әнинекеләрне гомерлеккә хәтерләп калганмын. Матур тормышның башы шушы сүздән үк башлангандыр.
    2868
    9
    88
  • Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 11 Көн артыннан көн, ай артыннан ай узды. Икенче балама көмәнле вакытымда без, кайнана белән кайната яшәгән йорттан башка чыгып, үз йортыбыз белән яши башлаган идек...
    11454
    13
    76
  •  Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 10  Мин, иремне уятмаска тырышып, куенымда мыш-мыш килеп йоклаган баламны саклык белән агач караватка китереп салдым. Өстемдәге пальтомның төймәләрен чишеп, чөйгә өлдем. Урамда апрель башы булуга карамастан бик суык иде шул, кар да эреп бетмәгән. Салкын төндә печән өстендә баламны кысып кочаклаган килеш төн кундым бит.
    13878
    4
    73
Реклама
Соңгы комментарийлар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда