“Кеше күңеле – кара урман”

 

Рәгинә иртән эшкә барганда да, кичтән кайтканда да ике тукталыш арасын, гадәттә җәяүләп үтә. Кышын буранга, язын челләгә, язлы-көзле коеп яуган яңгырларга карамый, җәяүләп атлый. Бүген дә шулай итмәкче иде. Төнлә явып үткән яңгырдан соң сафланып, төсләре ачыкланып калган иртәнге кала урамнарына хозурланып баруга ни җитә! Күңеле белән күптән урамда булган Рәгинә тукталышка килеп җитәрәк урыныннан кузгалды. Тик башы әйләнеп китеп, яңадан урынына утырырга мәҗбүр булды.

Бер ел чамасы элек шушы халәт җәфалый башлады аны – кинәт кенә башы әйләнеп китә, йә булмаса, кан басымы төшә. Тикшеренеп тә алды, андый-мондый шикләнерлек әйбер тапмадылар. Бер курс дәвалану үткәч, әйбәтләнеп тә кебек булды. Тик менә бүген тагын кабатланды. Рәгинә эш урыны урнашкан йорт янындагы тукталышта гына төште. Баш әйләнүе бетсә дә, хәле шәптән түгел иде. Аның агарынып киткән йөзенә хезмәттәшләре дә игътибар итми калмады. Кабинетка килеп керүгә, уйлап бетермичә, сүзен әйтә торган Ленизаның чәркелдек тавышы колакларны ярып үтте: “Рәгинә Мөдәрисовна, нәрсә булды, төсегез калмаган?!” Ике атна элек кенә эшкә урнашкан Светлана стаканга су агызып, Рәгинәгә сузды.

- Ашыгыч ярдәм чакырыйкмы?

- Рәхмәт, Светлана, үтеп китте кебек.

Бүлек башлыгы килеп кергәндә, Рәгинәнең йөзенә алсулык йөгергән, киеренкелек беткән иде. Гадәттәгечә, Венера Харисовна хезмәттәшләренә ачык итеп сәлам биргәннән соң, кемгә дә булса мактау сүзләре әйтеп ала. Бу юлы аның күзләре Рәгинәнең алкаларына төште. “Яратам шушы алкаларыгызны, үзләре гади, үзләре затлы! Миндә булсалар, салмас та идем, ә сез сирәк-мирәк кенә киясез”, – дип елмайды. “Әйе, шул, мин дә шулай дип гел әйтәм үзенә”, – дип Лениза, бүлек башлыгының сүзен җөпләп куйды. “Әллә инде, минем өчен алар гадәти алкалар. Артык зур да түгел, кечкенә дә. Күптән шундый җиңел алкаларга кызышып йөри идем”.

Көндәлек эшкә кереп киткәч, Рәгинә үзендә тагын хәлсезлек сизсә дә, хезмәттәшләренә белдермәскә тырышты. Төш вакыты җитәрәк, нигәдер, һава җитмәгәндәй тоелды. Үзе дә сизмәстән куллары алкаларына үрелделәр. “Әни гомер буе алтын алкалар такмады, тыным кысыла дия иде, әллә миңа да ярамый микән? Алай дисәң, алтын алкаларны күптән киям, ары-бире моңа кадәр андый хәл күзәтелмәде”. Шулай да Рәгинә алкаларын салып, сумкасына күчереп куйды.

Ике атна чамасы алкасыз йөргәннән соң, утыз яшенә ире котлап бүләк иткән зөбәрҗәт кашлы алкаларын алып киде. Баш әйләнүе дә, кан басымы да аны борчымады. Рәгинә: “Димәк, алтын алкаларда сәбәбе булмаган” , – дип нәтиҗә ясап куйды. Сентябрь аенда чираттагы ялын алгач, беренче атнасын алар бакчаларында уздырдылар. Рәгинә, эш эшләгәндә җиңелрәк булсын дип, алкаларын алыштырып киде. Шушы ук кичне аны тагын хәлсезлек биләп алды. Ярый әле күршедә генә шәфкатъ туташы булып эшләгән ханымның да килгән чагы иде. Кан басымын үлчәп, беренче

ярдәмне күрсәтте. Рәгинә башка рубин кашлы алкаларны кимәскә сүз бирде. Тик кая куярга, чыгарып атып булмый ич? Берәрсенә бүләк итеп бирергәме? Сатып алуы да сәеррәк булды шул. Әлеге дә-баягы җәяүләп йөрергә яратуы аркасында килеп чыкты. Үткән кыш автобустан төшеп, бераз атлау белән белән күзләре аяк астында җемелдәп яткан әйбергә төште. Пар алкалар! Баганалардан төшкән ут яктысы булмаса, кышның караңгы иртәсендә аларны күрмәс иде дә. Җитмәсә, әкрен генә кар да явып торган чак. Рәгинә иелеп алкаларны алды да, шул урында басып калды. Эшкә ашыккан кала кешеләрендә әле генә кар өстеннән иелеп алынган табылдык алкалар кайгысы юк иде. Халык агымы: “Юл уртасында комаучаулап басып торасың”, – дигән кебек, алар Рәгинәне күзгә күренмәс дулкын белән әле бер якка, әле икенче якка чыгарга мәҗбүр итте. Ниһаятъ, Рәгинә, ушына килеп, алга атлады.

“Әллә алтын, әллә түгел”, – дип уйлап, алкалар табуы турында ул беркемгә дә сөйләнмәде. Югалткан хуҗасын бәлки табырмын дип, ай буе алкалар табылган тукталыш янындагы белдерүләргә күз салып йөрде. Тик андый белдерүләр күренмәгәч: “Алтын булмагандыр дип, чүп савытына ыргытмакчы булды. Тик тагын тукталып калды. Бик тә зурлар, авыр иделәр бу алкалар. Шулай беркөнне зәркән кибете яныннан үтеп барганда келт итеп, теге табылдык алкалар искә төште. Кереп, тикшертеп караса, чынлап та алтын булып чыктылар. Зәркән эшләнмәләрен кайсы йолдызлык астында тууыңа карап сайларга кушканның маркетинг алымы икәнен белсә дә, күптән аның күңеленә үзенең йолдызлыгына туры килгән рубин кашлы алкалар ошый иде. Рәгинә алкаларны кибеттә тапшыргач, бераз үзененең акчасын да кушып, артык купшы да, гади дә булмаган пөхтә генә рубин кашлы алкалар сатып алды.

Бүлек башлыгы Венера Харисовнаны лаеклы ялга озатканнан соң, аның урынына Рәгинәне билгеләүләре оешмада эшләүчеләр өчен дә, бүлек хезмәткәрләре өчен дә ачыш булмады. Чөнки Рәгинәнең белеме дә, тәҗрибәсе дә бу эшкә алынырлык иде. Хуҗа: “Үзеңнең урыныңа кемне тәкъдим итәсең?” – дигәч, аптырап калды. Чынлап та, кемне? Хезмәт стаҗы буенча исәпләсәң, Лениза тиеш кебек. Ләкин бер елдан артык кына эшләгән Светлана да үзен белемле белгеч итеп танытып өлгерде. Лениза – үзенә тиешле эштән башканы белми торган белгеч. Ә Светлана бүлектә килеп чыккан сорау-проблемаларның эченә кереп, ерып чыгарга куркып тормый, кыю тотына. Рәгинәнең озын ялларында да, авырып торган чакларында да, аның эшен Светлана алып барды. Венера Харисовнаның да аңа ышанычын ныграк белдергәне көн кебек ачык күренеп торды. Кайчан карама, Светлана бүлек башлыгы бүлмәсендә булды. Кызлар холыклары буенча да кап-каршы кешеләр иде. Лениза артыгы белән һавалы, күп вакытта авызы нәрсә сөйләгәнне колагы ишетми. Җитешсезлеген күрсәткәнне дә һич яратмый, үпкәләп, көннәр буе сөйләшми утырырга мөмкин. Светлана бөтенләе белән икенче, гади гаиләдән булса да, әдәпле, игътибарлы!

Ринат Халитович Рәгинәдән шушы минутта җавап алмаячагын аңлады бугай.

– Ярый, уйлагыз. Атна азагына кадәр хәл итәргә кирәк булыр.

Хуҗадан чыккач, Рәгинә хезмәттәшләренең икесен дә беръюлы чакырып сөйләшергә булды. Ләкин Лениза буфетка киткән иде. Бүлмәдә икәү генә булудан файдаланып, Светлана сүз башлады.

– Рәгинә Мөдәрисовна, рубин кашлы алкаларыгызны хәзер бер дә курыкмыйча кия аласыз.

– Ник алай дисез Светлана, берни аңламыйм.

– Венера Харисовнаның гына күзе тиде, шундый сокланып карый иде алкаларыгызга. Гел искә алып тордым, сез шушы алкаларыгызны кисәгез, гел чирләдегез.

– Юкны сөйлисез кебек, мин хорафатларга ышанмыйм.

– Рәгинә Мөдәрисовна, әгәр сез үзегез урынына мине билгеләсәгез, сез белмәгән әллә күпме серләрне ачырмын. Беләсезме, Лениза...

Ләкин ул сүзен тәмамлый алмады, ишектән Лениза килеп керде. Рәгинәнең тәне эсселе-суыклы булып китте. Башында яшен тизлеге белән кабул ителгән карары сызылып үтте: “Буш урынга яңа кеше эзләргә кирәк!”.

Халыкның зирәклегенә шаклар катырсың. Җәмгыятътә, тормышта булган һәр очракка ул җавапны табышмак, әйтем, мәкалъ, ишарә белән әйтеп бирер. Кеше күңеле – кара урман дип, Светлана кебекләр турында әйткәндер ул. Рәгинә бүгенге сөйләшүне уйлый-уйлый, тукталышка якынлашты. Бүлек башлыгы булгач, вакытында кайтулар да сирәгәйде. Менә бүген дә, эштән чыгып киткәндә, кичке сигез җитеп килә иде. Тик урамга чыгу белән, бөтен арыганнары кире чыга башлаганын тойды. Яз һавасы да моңа булыша, ахры. Кала эчендә бертуктаусыз йөргән машиналар да саф һаваны җиңә алмый кебек, сулыш алулары икенче! Рәгинә таблодан автобус киләргә ун минутлап вакыт барлыгын күргәч, тагын бер тукталыш җәяү үтәргә булды. Аның белән янәшә рәхәтләнеп татарча сөйләшеп килгән ике кыз да атлый иде. “Студентлар бугай”, – дип уйлап куйды Рәгинә.

– Шушы тукталышны яратмыйм, үтеп киткән саен кәефем төшә.

– Фәридә, беренче курста югалткан алкаларың өчен һаман җаның әрнегәнеңне чамалыйм.

– Әрнемәс иде дә бит, әнинекеләр булмаса. Колакны тиштергәч, алтын алка тиз үк кисәң, бозылмый дип, көчләп биреп җибәрде бит, ә мин... Ну, тапкан кешесе дә инде, белдерү-фәлән дә куймады тукталышта, ярты еллап карап-күзәтеп йөрдем. Хәзер үкенәм дә бит, үзем шунда язып куймаганмын дип, белдерү. Тапканның кадере булмый аның, үзе дә югалту кичерә дип әйтә әбием.

– Ярый, дускаем, бер атнадан диплом алабыз, эшкә урнашырбыз. Ә син иң беренче акчаңа әниеңә алтын алкалар алып бирерсең.

– И-и, аның эше тиз генә табылыр дисеңме әле, безгә калгач.

– Сиңамы соң борчылырга? Дипломыңда “дүртле” билгеләрең бармак белән генә санарлык ич, гел “биш”ле.

Рәгинә колак очларының кызарганын сизде. Әйтерсең кызлар: “Син бит алкаларны табучы, нигә эндәшмисең?” – дип бармак белән төртеп

күрсәткән кебек тоелды. Ул арттарак калды. Аннан бер фикергә килеп, кызларны яңадан куып җитте.

– Кызлар!

Кызлар икесе беръюлы туктап калдылар.

– Гафу итегез, сез эш эзлисезме? Нинди уку йорты бетердегез?

Аптырап калган кызлар башта Рәгинәгә сәерсенеп карап тордылар. Аннан сүз артыннан сүз ялганып китте. Нәкъ Рәгинәләр бүлегенә кирәк белгечлеккә укыганнар икән кызлар. “Иртәгә шушы адрес белән килегез, берегезгә буш эш урыны бар, икенчегезгә тагын берәр җае чыгар, бәлки”, - дигәнгә, Фәния исемлесе: “Рәхмәт, апа, мин үзебезнең районга кайтып китәм, Фәридәгә генә кирәк”, – дип җаваплады.

Рәгинә өйгә кайту белән, бер эшкә карамыйча, рубин кашлы алкаларны сумкасына салып куйды. Кич буе аның йөзеннән елмаю китмәде. Йокларга ятканда аның башында: “Алкаларны Фәридәгә ай-ваена карамыйча бүләк итәчәкмен, барысын да аңлатып, гафу үтенәчәкмен. Әгәр оешмага эшкә урнашса, өйрәтермен, киңәшләрем белән ярдәм итәрмен”, – дигән уйлар бөтерелде.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (2)
Cимвол калды:
  • 8 май 2020 - 15:06
    Без имени
    Рэхмэт эчтәлекле хикәягез өчен.Яңадан яңа әсәрләрегезне көтеп калабыз.
  • 7 май 2020 - 09:39
    Без имени
    Ошады . Люция ханымнын, иж,аты бит . Бик яхшы хикэя булган !!! Саф кун,елле инде , Сезнен, геройларыгыз !!!! Рэхмэт , !!!!!!! Нэфисэ Чилэбе шэhэре .
Хәзер укыйлар
  • Балан ачылары Әйдәгез, без бу хатынның исемен күрсәтмибез. Шулай исемсез генә булсын ул. Аның ни атлы булуы мөһим дә түгел бит. Ул – шушы көндәлекләрнең хуҗасы.  Теләсәгез, бастырыгыз, гыйбрәт булсын дип, егерме ел элек язылган дәфтәрләрне, миңа биргән иде.
    8787
    1
    58
  • «Насыйбың булыр әле!» Әдибә эштән кайтып керде дә, бермәлгә ишек төбендә тукталып, йорт эченә күз салды. Их, күңелгә рәхәт тә соң нур бөркеп торган өеңә кайтып керүләре! Бар җирдә дә тәртип,
    6354
    3
    55
  • Югалткан мәхәббәт Фәридә Казандагы сәүдә йортында йөргәндә үзенең яшьлек мәхәбәтен очратып, имәнеп китте. «Айрат!» – дигән cүз әйтерсең хатынның теленнән кош кебек чыгып атылды.
    4779
    1
    48
  • SOS! Җанымны коткарыгыз! Бу язма – Бөек Ватан сугышы фронтларының алгы сызыгында көн саен үлем белән очрашып та исән-сау әйләнеп кайткан, ләкин гаиләдә икенче сугышка, ир тарафыннан җәбер-золымга эләгеп, дөньядан вакытсыз китеп барган хатын-кыз язмышы турында...
    5175
    1
    40
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 17 май 2021 - 10:17
    Без имени
    Авыр кайгыгызны уртаклашам Илсия усканем. Сезнен барыгызга да Аллах тагалэ сабырлык бирсен.
    Илсөя Бәдретдинова авыр кайгы кичерә
  • 17 май 2021 - 11:08
    Без имени
    Ускэнем, романтиканы уз семьянда да ясарга була. Иренэ карата рахмэтле булырга ойрэн. Узенэ карата кызыксындыру чаралары уйлап тап. Ял кеннэрендэ семья белэн бергэлэп паркка бару,урманга чыгу. Табигаттэ бик матур урыннар бар бит.Балалар да шат булыр,ирен дэ ,узен дэ.Кичен гади булса да матур итеп стэл эзерлэп, шэм яндырып, тыныч музыка куеп,матур итеп киенеп ирен белэн матур кичлэр ясагыз.Иренэ ни телэгэненне кайбер вакытта булса да анлатырга кирэк,такдим итэргэ. Кешенен кадерен бар вакытта белергэ кирэк.Ирегез дэ, узегез дэ ихтирамга лаек кешелэр бит сез. Ихтирамга лаек кешелэр яратуга да лаек.Сез хатын кыз да ,эни кеше дэ. Бер дигэн матур гаилэ.Бер берегезне куандырып матур итеп яшэу чарасын уйлагыз ускэнем.
    Хисләремне ничек йөгәнлим? 
  • 17 май 2021 - 13:42
    Без имени
    Минем кызым да шулай яшәде. 6 елдан соң бала белән ире кышкы салкында куып чыгарды. Соңыннан бик кайтарасы килде җибәрмәдем. Кабат кияүгә чыкты. Бусы кояшым дип кенә тора .3 кызлары бар хәзер.Ә теге ире өйләнсә дә бер хатын белән дә тора алмады. Кызыгыз бәхетен табар. Чир китә гадәт китми ул. Кире кайта күрмәсен.
    Дөньям җимерек 
  • 17 май 2021 - 15:09
    Без имени
    Их, кешегә киңәш бирүе җайлы да ул.... Притчасы да бик акыллы. Ә менә башка төшсә, акыллы сүз киңәшне үтәве кыен шул
    Син кем: кишер, йомырка яки кәһвә?
  • 17 май 2021 - 15:14
    Без имени
    Гаилэ тормышы таркалуда,хэрбер гыйбрэтне курсэткэндэ,рэхэт яшэгэн хатыннарыбыз хавалана,мактана."Ирлэрне ир иткэн дэ,хур иткэн дэ хатын.Койгэ килми торган ир булмый,акыл белэн ,койлэп яшэргэ кирэк",дип акыл сатарга ярата.Сезгэ Аллахе Тэгалэ тарафыннан бирелгэн язмыш булэген узегезнен тэрбия дип уйлыйсыз,сез акыллы булгач,тормыш майлаган кебек бара,дип хаваланасыз.Юк,мен тапкыр юк!!!Сезнен ирегезне бала вакыттан ук,акыллы эти-эни ,узлэре урнэгендэ дорес итеп тэрбиялэгэннэр.Бу сезнен заслуга тугел,кайната-кайнанагызга рэхмэт укып яшэгез,алар заслугасы,алар тэрбиясе.Сезгэ отышлы лотерея билеты элэккэн,авызыгызны йомыгыз.Менэ сез шушы язмадагы иргэ барыгыз да,акыл белэн,зирэклек белэн кеше ясагыз,шул вакытта,мин сезнен дорес кеше булып,матур сузлэр сойлэп утыруыгызга бэя бирер идем.
    Дөньям җимерек 
Реклама
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»