Беренче апрель

 

Туфан Миңнулинның әлеге шаян хикәясе «Азат хатын» журналының 1976 елгы апрель санында басылган. Без аны укучыларыбызга архив фондыннан тәкъдим итәбез. 

(ХИКӘЯ)

Беренче апрель көнне кешеләр бер-берсен алдыйлар һәм алданалар. Искергән гадәт, әллә кайчан гамәлдән чыгарып ташларга кирәктер, бәлки. Ләкин, ни генә булмасын, алдау һәм алдану дәвам итә. Бу көнне хәтта укымышлы, акыллы кешеләр дә берәүгә бәләкәй генә «этлек» эшләүдән тайчанмыйлар. «Этлек»ләре барып чыкса, сабыйларча куанган булалар. Ни куанычы бардыр. Шайтан белә. Хәер, бактың исә, шул шайтан вәсвәсәседер әле ул: беренче апрель көнне алдашулар шул явызньщ котыртуыдыр.

Бухгалтериядә утыручы хатын-кызлар да шушы шайтан уенын уйнарга яраталар. Әмма, кызганычка каршы, алдарга теләүчеләр күп, алданучылар юк. Чөнки әлләмә ничәшәр еллар буе бер бүлмәдә утырып эшләп, алар бер-берсен шундый шәп беләләр, алдашу түгел, бер-берсенең дөрес сүзенә дә шикләнебрәк карыйлар.

Бүген дә алар, эшкә килгәч, бер-берсенә тегене-моны әйтеп караганнар иде, сынатучы табылмады. Ахырда, Сафия өстәле янына җыйналып, Шәмсетдиновны ничегрәк алдау турында план корырга керештеләр.

Шәмсетдинов – бухгалтериядә эшләүче бердәнбер ир кеше. Ваш бухгалтер да ир затыннан, әлбәттә, ләкин ул, ни әйтсәң дә, аерылыбрак тора. Аның үз кабинеты, үзенә аерым телефон һәм башкалар. Ә Шәмсетдинов хатын-кызлар белән бер бүлмәдә, телефон да уртак. Тик сүзләр генә уртак түгел. Юк, хатыннар белән талашмый ул, үз өстәле артында тыныч кына, сабыр гына эшләп утыруын белә. Хатыннар аны санга ук сугып бетермиләр: җае килгәндә, чеметтереп көлеп тә алалар. Үзегез беләсез, хатын-кызлар усал ирләреннән зарлансалар да, юаш ирләрне өнәмиләр, аларга пешмәгән диебрәк карыйлар.

Бухгалтериядәге хатыннар, менә ничәнче ел инде, ел саен беренче апрель көнне Шәмсетдиновны алдыйлар. Ходаем, нишләтеп кенә бетермиләр аны. Хәтта бервакыт министрның үзе янына җибәрделәр, чакырды, диделәр. Барды Шәмсетдинов. Көлделәр хатыннар. Баштарак үпкәли иде Шәмсетдинов, бара-тора ияләште тагын – чираттагы алданудан соң моңсу гына итеп булса да елмаеп куя. Ә хатыннарга рәхәт, теләсә нинди ялганга ышанучы Шәмсетдиновны ничек алдаулары турында беренче апрель үткәннән соң да берничә көн сөйләп көләләр.

Бүген алар планның кәттәләрен кордылар. Шәмсетдинов ишектән кергәндә, бөтенесе дә әзер иде инде. Иң әүвәлгесе – Шәмсетдинов исәнләшкәч, берәүсе дә сәламне алмады. Шәмсетдинов икенче тапкыр исәнләште – җавап кайтаручы булмады.

Ни булды, кызлар? – дип сорады Шәмсетдинов.

Тиешле паузаны ясаганнан соң, Сафия әйтеп салды:

Сез безнең турыда төрле сүзләр сөйләп йөрисез икән, иптәш Шәмсетдинов, гайбәтебезне сатасыз икән, – диде.

Ни сөйлисез сез? – диде Шәмсетдинов.

Белгәнебезне сөйлибез, – дип кушылды Хәмидә, – сезгә ни начарлык эшләгәнебез бар? План бүлегенә кереп, безне сөйләүдән ни тәм таптыгыз?

Сөйләмәдем, кызлар, берни дә сөйләмәдем.

План бүлегендәге Вәсимә әйтте.

Туктале, сорыйм әле мин аңардан, ни сөйләдем икән үзенә, – дип, Шәмсетдинов чыгып киткәч, хатыннар дәррәү көлеп җибәрделәр. Шәмсетдинов әйләнеп кергәч тә көлделәр. Шәмсетдинов гадәттәгечә елмаеп куйды да өстәле артына утырды. Бераз эшләп алдылар. Тавыш-тын чыкмады. Арифмометрларның шытырдавы гына ишетелеп торды.

Луизаның кинәт кычкырып җибәрүеннән Шәмсетдинов куркып китте:

Ай, иптәш Шәмсетдинов, гафу итегез, онытканмын, сезне баш бухгалтер чакырган иде, килүе белән минем янга керсен дигән иде, – дип «өзгәләнергә» тотынды ул.

Шәмсетдинов әкрен генә урыныннан торды да баш бухгалтер бүлмәсенә кереп китте.

Сез, иптәш Шәмсетдинов, бераз ниерәк булыгыз инде. Сез артык җитди... һәрбер сүзгә ышаныр алдыннан аны бераз нитебрәк-анализлап карагыз инде. Бүген беренче апрель. Хатын- кызлар шаярталар, сез һәрбер сүзгә ышанасыз, – дип шелтәләгән сыман итеп озатты Шәмсетдиновны баш бухгалтер.

Аның каравы, хатыннар ике минут буе урыннарында утыра алмадылар. Башлары белән өстәлгә капланып та көлделәр, аягүрә басып та, бүлмә буйлап йөреп тә көлделәр.

Төшке аш вакыты җиткәнче, дүрт тапкыр алданды Шәмсетдинов. Дүрт тапкыр көлделәр хатыннар. Ниһаять, арыдылар. Арада усал, үткен телле саналган Сафия түзмәде, күрше өстәл хуҗасы Розага шыпыртын гына болай диде:

Мондый ир белән яшәмәс идем мия. Мәхлук, һәрбер җүләр сүзгә ышана.

Сафиянең ни әйткәнен Шәмсетдинов ишетте. Ишетелерлек итеп әйтте дә ул сүзләрне Сафия.

Ләкин Шәмсетдинов аңа ачуланмады, үпкәләмәде. Чөнки ул алдаганнарын белеп алдана. Ничә еллар буе өстәл артында утырып юаная башлаган хатыннарның күңелләрен күрер өчен шулай эшли. Рәхәтләнеп көлсеннәр, кечкенә генә булса да шатлык бүләк итим үзләренә, дип уйлый Шәмсетдинов. Ә көлү бу хатыннарга бик тә кирәк. Белә бит ул Шәмсетдинов бу хатыннарның шыпырт кына, берәү дә ишетмәслек итеп мышкылдаш алганнарын сизә. Сафиясе ирдән уңмаган, Хәмидәсе – кырыкка җиткән карт кыз, кияү таба алмый интегә, Луиза бер ел эчендә әтисе белән әнисен җирләде, Роза...

Көлсеннәр, рәхәтләнеп көлсеннәр. Тагын алданырга әзер ул, төштән соң да, киләсе елда да. Шәмсетдиновка шуннан ни зыян?

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • 8040
    4
    110
  • Яңа йорт Әлфия йокысыннан уянуга, янында яткан иренең чигә чәчләренә саклык белән генә кагылды да, аны уятудан куркып, иреннәре
    9569
    5
    71
  • Син мине гафу ит Экраннарга «Зөләйха күзләрен ача» фильмы чыккач, күпләр андагы кайнана образын кабул итә алмады. Татар карчыклары андый усал булмаган, дигән фикерләр дә ишетелде. Бүген язарга теләгән вакыйгам – геройларымның исемнәре үзгәртелсә дә, тормыштан алынган чын хәл. Арабызда Галимҗан Ибраһимовның Сабирасыдай («Татар хатыны ниләр күрми») усал кайнаналар әле дә бармы дигән сорауга җавап табарсыз сез анда.
    9297
    2
    61
  • Дәва Авылына кайтты. Авыл үзгәрмәгән, ул – үзгәргән. Хәтта исәнләшеп үткән авылдашлары да, танымыйча, артыннан карап калды. Нәфис гәүдәле, сара чәчле хатын ят иде аларга. Ә ул бер ел элек кенә дегет кебек кара чәчле, интегеп яшәгәне йөзенә чыккан Мәрсилә иде бит. Тик аның тормышындагы авырлыклар узды. Ак полосадан бара ул. Чәчен дә шуңа буятты...
    4683
    4
    45
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 6 август 2020 - 11:58
    Без имени
    Бик матур язгансыз Венера !Э чынлыкта бу булган хэл !Фэридэ ул чыннан да бик лаеклы ,хормэтле ,бик чибэр дэ унган да хатын -кыз !Исеме генэ узгэртелгэн .
    Күз яшьләрең булып мин тамам...
  • 6 август 2020 - 15:36
    Без имени
    Сабак алмаган бу хатын
    «Тасма теленә ышанып, аферистка 400 мең акча бирдем»
  • 6 август 2020 - 19:21
    Без имени
    Йозлэтэ чыгар ул аферисттан-узе генж тугел-7 буынына кадэр тошэр лэгьнэте!
    «Тасма теленә ышанып, аферистка 400 мең акча бирдем»
  • 6 август 2020 - 00:58
    Без имени
    Исән - сау Илдар! Тырыша- тырмаша Рузалиясе белән яшәп ята. Сәламәтлеге алга таба түгел, алай да бирешми. Һәр көнгә сөенеп, Аллага шөкер дип яшиләр. Юмористик хикәяләре һәрдаим "Татарстан яшьләре" битендә дөнья күрә. Биш китабы чыкты, алтынчысының табадан төшкәнен көтәләр.
    Мәхәббәт сурәте
  • 5 август 2020 - 20:19
    Без имени
    Ачыктан ачык ирегезгэ эйтегез, без кем сон сина дип. Нармальный хатын яшь баласы булган килененэ булышыр иде, сездэ узем эзерлэп идем дип. Юбилей бит диеп. Э малае аркылы эш йортмэс иде. Или узегез кайнана бн ачыктан ачык сойлэшегез. Акылы булса анлар. Э болай тавыш тын булмагач, сезгэ ошый дип уйлый. Ир кеше ойдэ нэрсэ бар нэрсэ югын белми ул. Тавыш чыга дип тэ курыкмагыз, бер чыгада бетэ ул. Э бала бн берни эйтмичэ, ачуыгвзны эчкэ йотып кайтып китеп, доресен эйтергэ кирэк. Алар ял итэсе килгэндер дип кенэ уйларга может.
    Көйсез кайнана хикмәтләре
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...