Җиңү эзләреннән

 

Тиздән 9 Май – Җиңү Көне! Шул уңайдан Татарстан дәүләт музее туристлар өчен «Җиңү эзләре» дип аталган ике маршрут әзерләгән. Бу маршрутның берсеннән – Казан урамнары буйлап без дә сәфәр кузгалдык.

Маршрутыбызның беренче тукталышы – Муса Җәлил һәйкәле. Бу һәйкәлне Казанда яшәүчеләрнең генә түгел, башкалабыз кунакларының да күргәне бардыр. Ә аның турында ниләр беләбез соң?

Әлеге һәйкәл 1966 елның 3 ноябрендә – шагыйрьнең тууына 60 ел тулган көнне ачыла. Авторлары – Ленин һәм Сталин премияләре иясе, атаклы сынчы, педагог Владимир Цигаль һәм архитектор Лев Голубовский. Чәнечкеле тимерчыбыкларны өзеп, яуга күтәрелүче шагыйрь сыны – 8 метрлы һәйкәл ул.

Ә аның артындагы мәрмәр диварда – Җәлилнең көрәштәшләре барельефы. Ул исә 1994 елның 25 августында – Кормашлар төркемен җәзалап үтергәннән соң 50 ел узгач ачыла. Ун барельеф – Плетцензее төрмәсендә һәлак булган ун татар портреты.

Маршруттагы икенче тукталыш – Бөек Ватан сугышы музей-мемориалы. Бу музей Казанның Кремль музей-тыюлыгы территориясендә 2005 елда ачылган иде. 491 экспонат арасында Советлар Союзы Геройлары Михаил Девятаев, Мәгубә Сыртланова, генераллар Якуб Чанышев, Гани Сафиуллин һәм Фатыйх Булатовның шәхси әйберләре, совет һәм немец солдатларының хәрби киемнәре, сугыш кораллары саклана. Уникаль экспонатлар араыснда 1989 елда эзтабарлар Волхов урманнарында тапкан немец пушкасы, Икенче удар армиядә нәшер ителгән «Отвага» гәҗите редакциясенең язу машинкасы, телефоны һәм сейфы (бу редакциядә Муса Җәлил дә эшли), Рейхстагның бронза барельефы кыйпылчыгы, уникаль фотолар һәм хатлар да бар.

 

Маршрутның өченче тукталышы – Муса Җәлил музее. Казанның Горький урамындагы 17 йортның 27 нче фатирыннан шагыйрь ике тапкыр фронтка китә. Хатыны Әминә белән кызы Чулпан әтиләрен шушыннан мәңгелеккә озата. Монда аның китаплары, Мәскәүдән үк алып кайткан язу өстәле, юл чемоданы, каләм савыты, мандолинасы саклана. Ә зур бүлмәдә (Җәлиловлар гаиләсе ул чакта өч бүлмәле фатирның ике бүлмәсендә яши) аның Нәҗип Җиһановка бүләк итеп биргән бил каешы эленеп тора. Әйтерсең, шагыйрь аны әле кичә генә салган да, элгечкә элеп калдырган. Монда бәләкәй Мусаның Хөсәения мәдрәсәсендә укыган вакытта төшкән фотосы, әнисенең һәм апаларының фотолары да күрсәтелгән.

 

Дүртенче тукталыш – Арча зиратының Дан аллеясы. Сугыш елларында Казанда хәрби госпиталь эшләгәне, авыр яралыларны дәвалаганнары мәгълүм. Кызганыч, барлык яралыларга да терелү насыйп булмый шул... 3 меңнән артык яралы Арча зиратына җирләнгән. Арча зиратында Михаил Дяватаев кабере, Гани Сафиуллинның гүре... Шушында ук хәбәрсез югалган солдатларга атап куелган һәйкәл дә... Кып-кызыл канәферләр мәрмәр ташка тамган канлы яшьләр кебек күренә. Бер минут тынлык белән батырларыбызны яд итәбез.

 

Алда – бишенче, соңгы тукталыш. Татарстан дәүләт музееның ишегалдында безне кыр кухнясында әзерләнгән итле тары боткасы һәм баллы чәй көтә. Сугышның бер мизгеленнән реконструкция – экскурциянең иң мавыктыргыч өлеше. Монда сугыш вакытында солдатлар кигән киемнәрне киеп, сугыш кораллары белән танышу мөмкинлеге бар. Совет солдатлары кулларына нинди корал тотып сугышкан, немецларныкыннан алар ничек аерылган – музейга килүчеләр боларның барысын да күреп, белеп кайтып китәчәк.

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • 7648
    1
    66
  • «Насыйбың булыр әле!» Әдибә эштән кайтып керде дә, бермәлгә ишек төбендә тукталып, йорт эченә күз салды. Их, күңелгә рәхәт тә соң нур бөркеп торган өеңә кайтып керүләре! Бар җирдә дә тәртип,
    5471
    2
    52
  • Балан ачылары Әйдәгез, без бу хатынның исемен күрсәтмибез. Шулай исемсез генә булсын ул. Аның ни атлы булуы мөһим дә түгел бит. Ул – шушы көндәлекләрнең хуҗасы.  Теләсәгез, бастырыгыз, гыйбрәт булсын дип, егерме ел элек язылган дәфтәрләрне, миңа биргән иде.
    7520
    1
    51
  • Югалткан мәхәббәт Фәридә Казандагы сәүдә йортында йөргәндә үзенең яшьлек мәхәбәтен очратып, имәнеп китте. «Айрат!» – дигән cүз әйтерсең хатынның теленнән кош кебек чыгып атылды.
    3809
    1
    44
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 12 май 2021 - 11:54
    Без имени
    Дура - бердэнбер туры килгэн суз. Ничек шулкадэр узенне яратмаска була ул,анламыйм
    Сабыр төбе – кара упкын
  • 11 май 2021 - 13:31
    Без имени
    Нигэ мэктэпкэ кереп балаларны.атып ктергэч кенэкуркыныч чаралары курелэ?Кая булган охрана?
    «Әни, аталар, без парта астында....»
  • 11 май 2021 - 14:59
    Без имени
    Аллаһы тзгалә сабырлыклар юирсен. Сабыйларга шифа бирсен Раббыбыз.
    Террорист кулыннан зыян күрүчеләр арасында хәзрәт балалары да бар
  • 11 май 2021 - 23:40
    Без имени
    Аллаһ ярдәменнән , рәхмәтеннән бер мизгелгә дә калдырмасын! Балалар исән - сау терелеп чыксыннар! Бик авыр кайгыгыз белән уртаклашам..Аллаһ Раббым сабырлык, түземлек бирсен. Әмин!
    Террорист кулыннан зыян күрүчеләр арасында хәзрәт балалары да бар
  • 12 май 2021 - 11:24
    Без имени
    Бик кызганыч.Яшь кыз баланың гомере өзелде.Ата- анасы,туганнары өчен бик зур кайгы. Хезмәт юлын күптән түгел генә башлаган укытучы,мәктәпне,балаларны яратып эшләгән бит ул. Авторга әйтәсе сүзем шул- Эльвира чын укытучы,шуның өчен үзенә авыр булса да мәктәбен,укучыларын калдырып китә алмаган.Мәктәп тормышы белән яшәгән,укучылары ,аның өчен,иң кадерле кешеләр булганнар.Ул җаны,тәне,йөрәге белән тырышып эшләгән.Эх,Эльвира кебек укытучылар күбрәк булсын иде.
    Эльвира Игнатьева: «Май аеннан яши башлармын...»
Реклама
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»