​Үпкәләдем генә...



Күп еллар үтеп китте бу хәлләргә. Бу хакта бик язасы килеп йөрсәм дә, яза алмадым. Кыенсындым, уңайсызландым... Яраткан укытучың турында бары мактап кына сөйләргә була. Башкача булдыра алмаганга менә шулай дистәләгән еллар узып киткәндер. Ә ул вакыйга, хәер, вакыйга түгел, язмышымны тамырдан үзгәртергә мәҗбүр иткән бер көн хәтеремнән һич китми. Үпкә-рәнҗү шулай көчле булдымы икән?  

Әнием мине гел: «Кешегә рәнҗергә ярамый, беркемгә дә үпкәләмә. Шундук оныт!» – дип өйрәтә иде. Юк, рәнҗедем дип әйтә алмыйм. Мәктәпне тәмамлап кына килгән 16-17 яшьлек бала рәнҗүнең ни икәнен белми дә бит ул. Тик ул сине гомерең буе озата бара икән, димәк, телисеңме син шуны, юкмы, рәнҗү буладыр инде ул. 

Мин мәктәптә әйбәт укыдым. Шуңа имтиханнарымны да яхшы билгеләренә генә бирәчәгемә иманым камил иде. Бигрәк тә математика, геометрия фәннәрен яхшы белә идем. Хәтеремдә: өчәр-дүртәр бит мәсьәләләрне алдан эшләп куям да, дәрестә эшсез утырам. Математика укытучыбыз кайчак: «Бар, йөреп кер, башкаларга комачаулыйсың», – дип, дәрестән чыгарып җибәрә. Шулай итеп, имтиханнар килеп җитте. Геометрия фәне булдымы инде ул, алгебрамы, хәзер хәтерләмим дә, имтихан башланды. Укытучыбыз: «Йә, кайсыгыз әзерлексез генә сөйли?» – дип сорады. «Мин», – дидем. Чыктым да, 10 минут эчендә катлаулы гына күренгән мәсьәләне чишеп тә күрсәттем. Укытучы миңа карап торды-торды да, кулымнан җавапны тартып алып, андагы өчпочмаклы фигурага карандашын төртә-төртә: «Монда аерым сызык кирәк иде», – дип, бары шуны өчен, аңарчы да фәннәрен гел «бишле»гә укып барган укучысына «дүртле» куеп чыгарды. Мин моны һич көтмәгән идем. Ул хәтта аттестатка да шул билгене куйды. Ни сәбәптән икәнен һич аңламадым. Еллар үткәч, бер сорармын әле дидем, тик менә соңга калдым. 

Ул бик усал иде. Әмма минем бик яраткан укытучым иде. Чыгарылыш кичәсендә сыйныфташларыма: «Борчылмасын, ул кайсы уку йортына да керәчәк», – дип әйтергә кушкан. Миңа барыбер иде инде. Ун ел буена «математик булам, университетның мехматына барам», дип хыялланган идем. Тоттым да, университетның башка бүлегенә укырга кердем. Белмим, кемгә үч иткәнмендер инде. Һәм үкенмәдем. Хәзер мин аңа шушы үчлеге өчен мең рәхмәтләр әйтәм. Язмышымны бөтенләй икенче якка борып җибәрде ич ул. 

Туган ягыма кайткан саен мәктәпкә кереп, шул хакта аңа әйтәсем килеп йөрде. Йөрәк җитмәде. Ни дисәң дә, укытучың бит. Ә шулай да, читтән генә аның язмышы белән кызысынып тордым: пенсиягә чыкканын да, малае өйләнгәнен дә, килененең мин укыган мәктәптә укытуын да... Иренең шул килен белән чуалуын да, бөтен мал-мөлкәтне шул киленгә яздыруын да, укытучымның улы белән өйдән чыгып китүен дә... Белеп тордым, кызгандым һәм уйлап куйдым: чыннан да, әллә кешене тикмәгә кыерсытулар үзеңә бер әйләнеп кайтамы икән? Алай дисәң, әйтәм ич, рәнҗемәдем дә. Үпкәләдем генә. 

Бәлкем, озак вакытлар язарга кул күтәрелмәгән шушы гыйбрәт хакында сөйләргә мине Арчадагы Өлкәннәр йортындагы бер очрашу этәргәндер. Аның хуҗасы Гөлназ ханым Төхвәтуллина белән коридор буенча барабыз. Ул чәчләренә чал йөгергән шактый өлкән яшьтәге бер әби янына туктала, исеме һәм әтисенең исеме белән эндәшеп, хәлен сораштыра. 

– Нигә башкаларга әйткән сыман «әби» генә түгел ул? 

– Атказанган укытучыбыз ул безнең, – ди Гөлназ ханым. – Аның тарихын сөйләсәңме?! 

Диванга сыенып, телевизор экранына баккан әбиебез дә заманында «усал» дип даны чыккан укытучы булган. «Балаларны бик рәнҗеткән ул, – ди таныштырып йөрүчем. – Син булдыксыз, син аңгыра, синнән берни чыкмый», – дип кенә сөйләшә торган булган. Хәзер әнә өч кызының өчесе дә аның белән яшәргә теләми. «Ул безнең өчен күптән үлгән инде», – диләр. 

Моңа ни дип әйтәсең? Кылган һәр гамәлең әйләнеп кайтучан. Бер елданмы ул, ун елданмы... әйләнеп кайтучан. Шулдыр инде ул рәнҗеш дигәнең...      

     

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (2)
Cимвол калды:
  • 17 март 2021 - 12:04
    Без имени
    Дөнья куласа,әйләнә дә бер баса...
  • 27 ноябрь 2019 - 11:37
    Без имени
    Искиткеч дорес язылган.
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    8477
    10
    103
  • Егетемне кыйнадым – Ышанмыйсызмы? Чынлап әйтәм! Ул бу хакта хәтта полициягә хәбәр иткән.
    8751
    2
    71
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    8512
    8
    68
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4119
    2
    48
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 22 июль 2021 - 16:52
    Без имени
    Мондый язмаларны еламыйча укый алмыйм,чонки минем бабамда узган ул концлагерларны,9май житсэ бакча артына чыгып жылый иде, соныннан Аны оправдали, ещё орден бирделэр,Бер солдаты коткарган очен,рэхмэт Ана,онытмаган...
    Ева-Мөслимә
  • 22 июль 2021 - 11:16
    Без имени
    берниге дэ борчылма. ускенем. Вакытында. белгенсен. шунысына. соен. борчвылма. Узеннен чын. тормышын. алда. эле. Андыйларны. Аллахе. тагэлэ. кичерми. жэзасын. алыр. борчылма.
    Егетем... ике бала атасы икән инде
  • 23 июль 2021 - 11:25
    Без имени
    Бик аянычлы,котычкыч хэл.эх өлгермэгэн шул ана.рэхмэт Физэлия,уңышлар сезгэ.
    Киселгән муел  агачы
  • 22 июль 2021 - 20:00
    Без имени
    И это пройдёт.. Дигән бер акыл иясе. Тормыш тәҗрибәсе шулай туплана инде ул. Кешегә ничек ышанмыйсың... Андый подоноклар да бар инде ул. Елама дип әйтү җиңел лә ул. Син ела, ләкин аңардан файда булырмы дип уйла. Шулай булгач, яшеңне әрәм итмә. Ә ул киләчәктә барыбер бер кирәген алачак. Андыйлар гомергә үзгәрми. Бәхет телим сиңа.
    Егетем... ике бала атасы икән инде
  • 19 июль 2021 - 22:04
    Без имени
    Табаң юк мени, әзрәк башын "сафландырып" алырга. Нинди чит хатын белән язышу ул, син дә аның иренең номерын тап та языша башла. Белми дип тыныч кына йөрмәсеннәр. Син әдәп саклаганда алар мәхәббәт уенын башларлар. Котырту түгел, баштан үткәнгә язу. Сөйләшәсе килсә, ире белән сөйләшсен. Чит ир әйбәт инде. Гаилә алып бару түгел бит. Син юганны киеп, ашатып эчертеп чыгарасың,. Тәтиегет тапкан. Үзенекен тәти итеп тотсын да сөйләшсен. Язып җмбәр үзенә, иреңә язам дип.
    Ирем телефоннан башка хатын белән языша
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан