Ир-атның күзе иң элек кая төшә: күзгә, билгә, әллә аякларгамы?

Яныннан чибәр хатын-кыз узып киткәндә аңа борылып карамаган ир-ат юк инде ул. Эчендә җаны булганы барыбер борылып карый. Гаиләле булса да, буйдак булса да... Бай булса да, бигүк бай булмаса да... 
Ир-ат үзенә ошаган хатын-кызның беренче чиратта нәрсәсен хәтерләп кала, иң элек гәүдәсенең кайсы урынына күз төшерә – төрле илләрнең галимнәре шушыны ачыкларга тырышып караган. 

Нечкә бил
Буй-сыны матур, чибәр хатын-кыз теләсә кайсы ир-атны үзенә тартып тора инде.  Йөзе матур, чәч-башы ясалган, кул-аяк тырнаклары каралган булса – бигрәк тә. Ир-атлар үзләре шулай диләр. Чынлап та шулаймы икән соң бу: ир-ат хатын-кызның иң элек чәченә, күкрәгенә, тырнакларына гына күз төшерәме?  Американың берничә тикшеренү үзәге шушы темага сораштыру үткәреп караган. «Хатын-кыз үзегезгә ошаган очракта, сез иң элек аның нәрсәсен хәтерләп каласыз?» – дигән сорауга аларның җавап бирүләрен үтенгән. Нәтиҗә алу өчен фотосурәтләр файдаланылган, бу сораштыруда катнашырга – ир-атлар алдына чыгып үзләрен күрсәтергә ризалашкан хатын-кызлар чакырылган. Барлык күрсәткечләр теркәлеп барган. 
Берүк елда берничә университет галимнәре үткәргән тикшерүләр берүк нәтиҗәне күрсәткән. Америкада яшәүче, 16 яшьтән алып 60 яшькәчә булган барлык ир-атлар беренче чиратта хатын-кызның биле нечкәме-түгелме икәнгә игътибар итәләр икән. Хатын-кызның йөзе дә, муены да, күкрәкләре дә – берсе дә аларны моның кадәр кызыксындырмаган. Бил нечкә, ә күкрәкләр, ботлар зуррак, киңрәк булсын. Элеккеге заманнарда аларда шундый хатын-кызлар бала табу – нәсел калдыру өчен әйбәтрәк саналган. Бүгенге ир-атлар моны исә үзләре дә белмичә – аңасты белән сайлый, күрәсең. 

Ботлар һәм эч
Бөекбританиядә, Манчестер университетында да шундый ук тикшеренүләр уздырганнар. Европа ир-атлары исә хатын-кыз матурлыгын бөтенләй башкада күрә булып чыккан. Алар бер күз төшерүгә хатын-кызның бот башларын хәтерләп кала икән: зурмы-кечкенәме, тыгызмы, түгелме... Аннан эчләрен: май җыелмаганмы, асылынып тормыймы... Иң соңыннан гына күзләре билгә төшә.   
Нәтиҗәләр ни дәрәҗәдә дөрестер, анысын әйтү авыррак. Барысы да бу тикшеренүдә катнашырга теләк белдергән ир-атларның үзләре әйткәннәр  буенча гына ясалган. Аларның җавабы уйлары, кабул итүләре белән ни дәрәҗәдә тәңгәл килгәне бер прибор белән дә тикшерелмәгән, расланмаган. 

Йөзләр һәм күзләр
Кызык, ә безнең ир-атлар безгә карап иң элек гәүдәбезнең кайсы төшен хәтерләп кала икән дип уйлыйсызмы? Россиядә мондый тикшеренү-сораштыруны ир-атлар өчен чыга торган интернет-журналларның берсе үткәргән. Язылучылар үз күзәтүләре белән уртаклашканнар. Безнең илдә ир-атлар иң беренче чиратта хатын-кызның йөзенә игътибар итәләр, шуны хәтерләп калалар икән. Аннан – күзләренә. Ни өчен күзләргә икәнен аңлатып та биргәннәр: «Күзләр – кеше күңеленең көзгесе», – дигәннәр.  
Бу нәтиҗә ни дәрәҗәдә хактыр – әйтүе авыр. 

«Сөембикә»не даими укып баручыларга һәр саныбызда диярлек чыгып килүче «Без һәм алар» дигән рубрика таныш инде. Безнең дә әңгәмәдәшләребезгә биргән иң беренче соравыбыз – шушы хакта. «Иң элек хатын-кызның сез нәрсәсенә игътибар итәсез: киеменә, буй-сынына, күзләренә, чәченә...» – дип сорыйбыз.
Кайбер җавапларны сезгә дә тәкъдим итәбез.
Вахит ИМАМОВ, язучы, Г. Тукай премиясе лауреаты:
– Ир-ат, гадәттә, боларның бөтенесен дә күрә... Кадыйр Сибгатуллин бер шигырендә «тормышта ике мәхәббәтем бар: берсе – чыны, икенчесе – идеалы» дигән иде. Идеал бөтен кешедә дә бардыр анысы. Әмма тормыш хыялдан күпкә аерыла... Башта, яшьрәк чакта, безгә хатын-кызның йөз матурлыгы күбрәк кирәк. Чибәрлеккә алданасың... Аннары үзгәрәсең, юк, хатын-кызның акылы да кирәк икән дисең. Ходай Тәгалә аңлата бугай монысын.

Инсаф АБДУЛЛА, Татарстанның атказанган артисты, диктор, Казан театр училищесы укытучысы: 
– Ир-атны башта аның тулаем тышкы кыяфәте җәлеп итәдер дип уйлыйм. Башын-чәчен җыя алмаган хатын-кыз – хатын-кызмыни ул дигән сүз бар: мин үзем чәчләргә бик игътибарлы. Без әби белән үстек, бу аңардан сеңгәндер. Чәчен җыя белмәгән хатын-кыз үзен дә, гаиләсен дә карый белми кебек тоела. Бүгенге яшьләр арасында озын чәч үстерүчеләр байтак, әмма нигәдер аны гел туздырып йөриләр.

Салават МИҢНЕХАНОВ, җырчы:
– Кеше 95 процент мәгълүматны күзе белән кабул итә. Аннары колак белән, борын белән... Әлбәттә, башта тышкы кыяфәткә игътибар итәсең. Нәрсә генә дисәк тә, башта киемгә карап каршы алалар.

Равил ШӘРӘФИЕВ, Россиянең һәм Татарстанның халык артисты, Г. Тукай исемендәге дәүләт премиясе лауреаты:
– Иң беренче – күзләренә. Хатын-кызның, гомумән, кыяфәтенә карыйсың әле. Ә күзләр – бөтенесен сөйли... Тышкы кыяфәте белән чибәр генә ханымнар... Күзләренә карасаң, кем икәнен шундук аңлыйсың инде: чөнки эчке дөньялары чагыла анда. Шулай ук сәхнәдә уйнаганда да артистларның кем икәнен күреп торам... Тормышта да беренче карашка әллә ни тоелмаган хатын-кызлар, синең белән сөйләшә-сөйләшә, башкача ачыла: күңеле чиста, уйлары матурларның бай эчке дөньясы күзләрендә чагыла.

Зөлфәт ЗИННУРОВ, шоумен:
– Нигәдер күзләренә. Һәм нигәдер күбрәк яшел күзлеләргә. Алар серлерәк кебек тоела иде миңа. Шуларга гашыйк чаклар да булды. Ә үзем зәңгәр күзлегә өйләндем. Аның каравы, кызымның күзләре яшькелт. «Мин элек куркып йөргән күзләр синдә хәзер», – дим аңа... Күзләрдән соң иренгә игътибар итәм. Ирене нәзек икән, ул миңа усал кебек тоела. Нигә шулай уйлыйм, анысын белмим. 

Айдар ГАЛИМОВ, Татарстанның һәм Башкортстанның халык артисты:
– Боларның барысына да һәм тагын әле тавышына да игътибар итәмдер. Анысы да минем өчен мөһим. Тик шунысы кызганыч, соңгы вакытта хатын-кызлар барысы да бер-берсенә охшый башлады. Бигрәк тә – яшьләр. Аларның һәммәсендә дә эшләнгән керфекләр, кашлар, тырнакны әйтмим дә инде... Хәтта эшләнгән иреннәр! Кайда табигый чын матурлык, кайда ясалма – аеру да авыр хәзер. Дөресен әйткәндә, бу күренеш куркыта.

Илдус ГАБДРАХМАНОВ, Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры артисты; Татарстанның халык артисты:
– Миңа калса, барлык ир-атлар да иң элек хатын-кызга: «О-о, моның фигурасы шәп!» – дип карый. Үзем дә башта күбрәк буй-сынына игътибар итәм. Аннан соң гына күзләрен, чәчләрен күрәм.Ир-атның күзе иң элек кая төшә: күзгә, билгә, әллә аякларгамы? 

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Син минем балам! – Нихәл, улым! – Айдар Фидаилевич ак биләүдәге бәбине күтәреп, битенә үк терәде. Үз гомерендәге иң шатлыклы көне бүген аның! – Рәхмәт сезгә, Ләйлә! Бу бәхетне бүләк иткәнегез өчен. – Ир баланы күтәргән килеш Ләйләгә борылды. Хатын елый иде. Башта яшерен генә тамган күз яшьләре тора-бара тоташ үксүгә әверелде.  – Ай-дар... Фи-даи-левич... ба-ла-ны бир-мим... Бирә... ал-мыйм... – Ләйләнең бу сүзләре иңрәү булып чыкты. 
    10010
    5
    126
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    5836
    1
    79
  • 6987
    2
    49
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    8063
    1
    44
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 18 сентябрь 2020 - 10:15
    Без имени
    Бик матур хикэя !!! Укыйсы да бик кунелле булды !!! Эйдэ бергэлэшеп устерсеннэр инде сабыйларын .... Лэйлэ узе дэ югалтуны кичергэн бит !!!Бэхет елмайган димэк .... Бэхетлэре булсын барча балаларнын да .... Кеше бэхет очен туа,бэхетле булсын hэркем ....
    Син минем балам!
  • 18 сентябрь 2020 - 14:00
    Без имени
    Бик яхшы эсэр,бик азлар гына анлый шул язмышнын кисэтуен.Яшь чагымда ирем бн ачуланышкач,сойлэшмим дип уземэ-узем суз биреп,ярты кон сойлэшмэсэм,ике улымнын берсе нык итеп авырый башлый иделэр,температуралар бн.Шуннан сойлэшэ башлыйсын инде,уртак борчу килгэч.Купме сынадым,гел шулай була иде,аннары тэкэбберлегемне читкэ куеп,элэгешсэк тэ,сойлэшмичэ йормэдем,мин хаклы булсам,ярар,Аннан минем Бер жирем жэ кимеми дип,уземне тынычландыра идем.Бер тирэ,аерылыйм микэн эллэ дигэн уйлар да кергэлэде,аннары уйладым,этилэре балаларга минем шикелле ук якын,бигрэк тэ ир балага,этилэреннэн аерып алсам,барыбер мине гаеплэрлэр,алар да бит ир кешелэр,алга таба узем генэ доес тэрбия бирэ алырмынмы дип,барысын уйлап торып калдым.Аллага шокер,хэзер шуна соенеп бетэ алмыйм,инде 45-ел яшибез.Балалар да гаилэле,аларга гел тигезлектэ уз балаларын узлэренэ устерулэрен телим.Балалар бэхете эти-энидэн тора.
    Бала хакы
  • 18 сентябрь 2020 - 14:47
    Без имени
    Шуннан ни булды?
    Яңгыр 
  • 18 сентябрь 2020 - 15:05
    Без имени
    Фото, фото, купме хатирэ саклый. Ойгэ кайткач, экрен генэ фотоальбом алып, карап утырырга яратам. Менэ балачак, менэ усмер чак, менэ мин инде усеп житкэнмен. Бу ваеыт аралыгында ни генэ булмады, ни генэ тормышта алышынмады. Сагынып искэ аласын. Тагын бер кайтыр идем дип эченнэн генэ хыялланасын.
    Фотолар дәвалый? 
  • 17 сентябрь 2020 - 09:00
    Без имени
    БИК шэп кинэшлэр.Истэ калдырырга кирэк эле.
    Әни кешенең өйләнгән улына киңәшләре
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...