Француз тавы серләре

Самара өлкәсенең Камышлы районы Усман авылы янында Француз тавы дигән бер тау бар. Аның серен — әллә кайдагы ерак Франция белән нинди бәйләнеше барлыгын берәү дә белми инде. Дөресрәге, күпләр аны хәзер Әүлия тавы дип кенә йөртәләр. Усман авылында яшәп фани дөньядан китүчеләрнең бик күпләренә үз гомерләрендә ул таудагы серле күренешкә шаһит булырга туры килгән. Ахырзаман килде дип уйларлык, аңнарны югалтырлык бер күренеш икән ул. Югарыда, күктә, таң алдының кара пәрдәсен элеп, ак киемнәрдән ирләр бара. Кулларына исә кәфенгә төрелгән мәет күтәргәннәр. Бераздан алар Француз тавына менеп юкка чыгалар...

Картлар моны үзенчә аңлаталар:
— Тауда изгеләр зираты бар. Аллаһы Тәгалә бу урынны үзенең якыннары өчен сайлап алган. Изге кеше кайда гына яшәсә дә, вафат булганнан соң, аның мәете беренче төнне фәрештәләр тарафыннан Әүлия тау башына күчерелә.

...Шушы Усман авылының Арыслан исемле карты белән була бу хәл. Беркөнне ул төнлә ниндидер төш күреп уянып китә. Тик күпме генә уйласа да, төшенең нәрсә турында булганлыгын искә төшерә алмый. Онытылган төш, күңелнең бер почмагында ниндидер якты, җылы, рәхәт хис кенә уелып калган.

— Хәерлегә булсын, — дип юрый да Арыслан карт, әкрен генә ишегалдына чыга. Чыкса, урамда инде таң ата башлаган, иртәнге чык аның киндер ыштанының балакларын чылата, карт, моңа игътибар да итмичә, сандугачларның моңлы сайрауларын ләззәтләнеп тыңлый-тыңлый, тауга таба атлый. Изгеләр зиратының уртасына, үлән өстенә утырып,дөньялыктан узган туганнарының һәркайсына аерым атап аларга дога укый (биредә, изге урында укылган догаларның кабул булачагына ихлас ышана. Арыслан карт, аннан, якындагы чишмәгә барып, аның шифалы суы белән юынып, тәхәтләнеп су эчкәч, яланаяк кына тау түбәсенә күтәрелә. Кулларын артка куеп, догаларын укый-укый, иртәнге намазга басарга урын сайлап, каберләр арасыннан атлый ул. Һәм шул вакыт караеп торган туфрак өемен күреп ала. Якыннан килеп карагач, карт моның яңа кабер икәнен һәм аның этенә куелган ак ташка гарәп хәрефләре белән сүзләр язылганын да күрә. Картның маңгаена салкын тир бәреп чыга, аягының җегәре китә. "Шәмсеямал Мәҗит кызы” дигән язманы инде ул кабер янына тезләнеп укый. Авылдашы Сәдретдиннең үткән көнне өйлә намазыннан соң авыл зиратына күмелгән хатынының исеме ләбаса бу!

Инде каушап калган Арыслан бабайның күзеннән яшьләр ага башлый. Күмелгән изгеләрнең исемнәрен аерым көннәрдә каберләр өстенә язылуы турында балачагында мәхәллә картларының сөйләве исенә төшә аның, ишетү бернәрсә, ә үз күзең белән күрү...

Намаз укыганнан соң, күкрәгенә тулган шатлыгын чәчми-түкми хәбәр итү өчен, карт авылга ашыга.

— Менә сиңа мә, — дип бертуктаусыз сөйләнә үзе. Авылыбыз кешесе — изгеләр исәбендә! Кемнең күргәне бар мондый хәлне!
Арыслан карт кабердәге изгенең авылдашы Шәмсеямал булуына чын күңелдән ышанса да, аның әтисенең исемен төгәл генә белми. Чөнки Бәдретдин аны күршедәге Балыклы авылыннан килен итеп төшергән иде. Шуңа күрә карт Шәмсеямалның әтисенең исемен тизрәк ишетү, белү өчен, кичә мәет чыккан йортка ашыкты.
Көтелмәгән кунакка каршы чыккан Бәдретдингә һәм аның килене Әминәгә күргәннәрен дулкынлана-дулкынлана сөйләде ул. Бераз аптырап калган, ләкин сөекле хатыны, тугыз баласының анасы өчен күңеле горурлану белән тулган ир, Арыслан карт белән кире Әүлия тауга атлады. Аның барсын да үз күзләре белән күрәсе, карчыгы янәшәсендә буласы килә иде...
Шәмсеямал исә, чынлап та, Мәҗит кызы иде. Өйдә калган Әминә исә каенанасының иске штапель күлмәген тезләренә җәеп салып, аның белән бергә үткәргән елларын исенә төшереп утырды. Бөтен кешегә карата мәрхәмәтле, шәфкатьле булуы белән беррәттән, алдан белеп тору сәләте дә бар иде мәрхүмәнең. Үзе исән чакта моңа игътибар гына ителмәде. Киресенчә, кызык тоела иде. Берсендә ул аш урынын җыеп та өлгермәгән килененә:
— Әминә, кызым, самовар куй! — диде.
— Инәй, син нәрсә, ашъяулыкны селкергә дә өлгермәдем бит әле?!
— Начармы, яхшымы, без ашадык. Төш җитеп килә, ә Гыйльменур белән иренең иртәдән бирле авызларына валчык та капканнары юк. Хәзер алар килеп җитәләр. Саклап торган өч йомырканы да пешер. Кызганма, Ходай Тәгалә ярдәменнән ташламас әле. Икесен алар ашар, өченчесен күршебезгә кертермен, авырып киткән әле ул. Юк, үзен күрмәдем... Ашык, ашык, акыллым! Туңганнардыр, тышта бик салкын бит.
Самовар кайнап чыккан җиргә өйгә салкыннан өшеп беткән кунаклар килеп керә...

Кулы “җиңел” дигән, даны да бар иде каенанасының. Бик күпләргә кендек әбисе дә булды ул. Шәмсеямал бәбәйләүче хатынның эченә кулын куюга, тулгак ачысы каядыр юкка чыга, ә бәби үз җае белән тууын дәвам итә иде. Аңа, килене Әминәгә дә шулай булышты ул.

Яңа хәбәр авылга бик тиз таралды. Хатын-кызлар мәрхүмәнең кылган изгелекләрен бер-берсенең сүзен бүлә-бүлә кабат искә төшерделәр. Ир-атның артык кызыксынучаннары тауга ук менеп киттеләр, ә кайткач, хәйран калып башларын чайкадылар...

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (2)
Cимвол калды:
  • 28 октябрь 2019 - 21:25
    Без имени
    Мондый тарихларны ишеткәнем бар. Аллаһ Тәгаләнең рәхмәтенә ирешкән бәхетле инсаннар инде алар. СубхәәнАллаһ!
  • 23 октябрь 2019 - 07:38
    Без имени
    СубхаанАллаh!
Хәзер укыйлар
  • Кар патшабикәсе Билгеләнгән вакытта кафеда иде инде кыз. Ишекне ачып керде дә, ярым буш залга күз йөртеп, үзенә кирәкле кешене эзләде. Гомерендә беренче күрүе булса да, ул аны әллә каян таныды. «Снежная королева!» – дигән уй сызылып үтте кабат. Ханбикәләрдәй затлы иде ханым.
    7311
    1
    104
  • Хәшәрәт – Әни, без Фәридә белән өйләнешергә булдык. Син каршы түгелсең бит, әйеме? Зөлфия, улының бу хәбәренә күптән әзер булса да, каушап калды. Бу минутта теленнән нинди генә сүз төшсә дә, ничектер урынсыз, ялгыш булыр кебек тоелды.
    5251
    1
    86
  • Тапшырылмаган имтихан Без еш кына: «Күргәннәрдән китап язырлык, кино төшерерлек», – дибез. Беркемнең дә язмышы ал да гөл түгел. Тик кайберәүләр, аның кире якларын оста итеп яшерә,
    4602
    4
    74
  • Салават Илсөянең гомерен коткарып калган Җырчы Илсөя Бәдретдинова Салаватка: «Минем гомеремне коткарып калучым», – ди. Болай әйтүенең сәбәбе белән кызыксындык. 
    12806
    4
    65
  • Вәсилә Фәттахованың ире Илгиз: «Минем иң якын кешем... Мәңгелеккә!» Вәсилә Фәттахова арабыздан киткәнгә бүген 5 ел. «Әнисез 5 ел. (31.12.1979-26.01.2016)» дип язган бүген төнлә ире Илгиз үзенең инстаграмдагы битенә. Без яраткан җырчысыз калсак, ире Илгиз сөекле хатынсыз, балалары Кәрим белән Камилә әнисез калды. Вәсиләсез тормыш, җырчыга багышланган китап, тормыш турында уйнанулар Илгиз Әбдрәкыйпов белән әңгәмәдә. 
    23238
    2
    48
Реклама
Соңгы комментарийлар
Реклама
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...