Сез беләсезме? Казан – җиңүгә канатлар биргән шәһәр! 

Бөек Ватан сугышы елларында Казан илнең әһәмиятле тыл үзәге санала. Аны сәнәгать үзәге, фән үзәге, медицина үзәге дип тә йөртәләр. Шәһәрнең 139 предприятиесе хәрби продукция җитештерүгә көйләнә. Казан үзәктән һәм илнең көнбатышыннан эвакуацияләнгән 70 предприятиене кабул итә. 

С. П. Горбунов исемендәге Казан авиация заводы, сугыш елларында 387 нче завод дип йөртелгән Вертолет берләшмәсе, оптика-механика заводы, мех комбинаты, дары заводы... фронтны 600 төрдәге корал,  хәрби техника белән тәэмин итә. Кызыл Армия сугышчылары өчен 200 төрдәге хәрби кием тегелә: 822 мең шинель, 2,3 миллион шаровар һәм гимнастерка, 6 миллион пар киез итек, 5 миллион пар күн итек, 4,4 миллион бүрек һ.б. Илдә бердәнбер булган Казан кетгут заводы хирургиядә кулланыла торган кетгут җепләре чыгара. В.В.Куйбышев исемендәге Казан кинопленкалар фабрикасында фронт өчен авиапленкалар, аэрофото кәгазьләр, рентген пленкалары җитештерелә.   

Казан дары заводы сугышның дүрт елында 103 мең тонна дары җитештерә. Ул атаклы «Катюша»ларны корырга тотыла. 

Казан авиация заводы 10 меңнән артык «Пе-2» самолет-бомбардировщигы чыгара. Һәр алтынчы хәрби самолет Казанда җыела.    

Казан СССРның фәнни үзәгенә әйләнә. СССР Фәннәр Академиясенең 33 учреждениесе Татарстан башкаласына эвакуацияләнә. Арада 1884 фәнни хезмәткәр, 39 академик, 44 член-корреспондент була. 1941 елның августыннан СССР Фәннәр Академиясе Президиумы Казанда урнаша. СССР Наркомфины, Госбанк, илнең Һава флоты баш идарәсе, РВ-84 Үзәк радиостанциясе, Конструкторлык бюросы Казанга күчә. Сугыш чоры Казаны атаклы Королев, Глушко, Туполев, Завойскийларны хәтерли. 

Казанның 45 госпиталендә 334 сугышчы һәм командир дәвалана, шуларның 62% ы фронтка озатыла. Сугыш елларында Казанда 11 донорлык пункты эшли. Көн саен фронтларга һәм эвакогоспитальләргә 60 литрга якын кан җибәрелә. СССРның йөзләрчә врачы Казан ГИДУВы базасында фронтта эшли торган врачлар буларак әзерлек үтә. 

Шәһәр халкы инициативасы белән фронт өчен җылы киемнәр җыела, халыктан җыелган акчага «Советская Татария», «Колхозник Татарии» танк колоннасы, «Совет Татарстаны» авиаэскадрильясы төзелеп фронтка озатыла. 

Бөек Ватан сугышында Чиләбе – танклар, Горький (Түбән Новгорд) – минометлар, Казан хәрби самолетлар җитештергән, дип әйтәләр. 

 Әйе, Казан – Җиңүгә канатлар биргән шәһәр ул! 

 Бөек Ватан сугышы елларында Казан предприятиеләрендә эшләгән тыл хезмәтчәннәренең фидакарьлеге Россия Федерациясенең «Хезмәт батырлыгы шәһәре» дигән мактаулы исем белән бәяләнде. 


      

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    8575
    10
    103
  • Егетемне кыйнадым – Ышанмыйсызмы? Чынлап әйтәм! Ул бу хакта хәтта полициягә хәбәр иткән.
    8851
    2
    71
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    8672
    8
    68
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4272
    4
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 23 июль 2021 - 18:22
    Без имени
    Мене шулай кысылып купме бала бехетсез шул.Узебезнен баштан утте
    Кемнәрдән бәйләтим яраны?
  • 25 июль 2021 - 19:20
    Без имени
    Ай, рәхмәт яугырлары!!!!! бик тә нык сөендем бала өчен! Нянечкага рәхмәт!!! Йөрәкләренә, бәгырьләренә үтә торган итеп аңлатып әйтә белгәне өчен! Аллаһы Тәгалә аның аша, ир белән хатынга туры юл күрсәткән, гомерлек үкенечкә юл куймаган.
    Өч кенә көнгә...
  • 24 июль 2021 - 15:57
    Без имени
    Уф.... Йорэккэемне....
    Өч кенә көнгә...
  • 26 июль 2021 - 14:07
    Без имени
    Нәкъ шулай . Тик партнер бер генә булырга тиеш , югыйсә , хатын - кыз үзенең тәнендәге җепселләрен башкаларга таратып , үзе авыру булып калачак .
    ​Назлану өчен алты медицина сәбәбе
  • 22 июль 2021 - 16:52
    Без имени
    Мондый язмаларны еламыйча укый алмыйм,чонки минем бабамда узган ул концлагерларны,9май житсэ бакча артына чыгып жылый иде, соныннан Аны оправдали, ещё орден бирделэр,Бер солдаты коткарган очен,рэхмэт Ана,онытмаган...
    Ева-Мөслимә
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан