Йомырка кабыгын ашлама буларак ничек кулланырга?

Тавык йомыркасы, һичшиксез, файдалы, туклыклы һәм тәмле ризык. Һәрбер гаиләнең дә диярлек көндәлек рационында бар ул. Йомырканың тагын бер яхшы ягы – ул бик шәп ашлама. Ул грунтның уңдырышлылыгын арттыра дип санала. Көнбатыш илләренең күбесендә бу практика күптән бар.


Йомырка кабыгы төрле файдалы микроэлементларга, ә иң мөһиме – кальцийга бик бай. Үсемлекләр аны тиз һәм җиңел үзләштерә, бу тавык организмында барган синтезга бәйле. Бакчачыларның күбесе аны түтәлләрнең туфрагын яхшырту өчен файдалана. Кабыкны өй алдында урнашкан клумбаларга сибәргә дә мөмкин, моның өчен,  рәхмәт йөзеннән, алар шаулап-гөрләп чәчәктә утырыр.


Йомырка кабыгының составы


Йомырка кабыгындагы матдәләрнең күбесе – үсемлекләр әйбәт үссен өчен бик әһәмиятле роль үти. Шулай ук грунтның уңдырышлылыгын гына арттырып калмыйча, аның структурасын да яхшырта, кислоталылыгын киметә. Йомырка кабыгындагы кальций карбонаты – бакча өчен иң файдалы ашлама. Шулай итеп, тавык йомыркасы составының 95% кальций алып тора. Бүдәнә йомыркасында ул 92%. Калган органик микроэлементлар: магний (0,65%), калий (0,11%), фосфор (0,13%), тагын күкерт, алюминий, тимер. Кабыкның составы тавыкның нинди сорттан булуы һәм нәрсә белән туклануына да карый. Сүз уңаеннан, галимнәр дәлилләвенчә, йомырка кабыгының көрән төстәгесе агына караганда калынрак, шуңа күрә аңарда кальций да күбрәк икән.


Гөлләргә дә файдалы


Яз килүгә кешеләрнең организмында авитаминоз – ягъни витамин җитми башлый. Өйдә үсүче гөлләрдә дә шундый ук хәл. Шуңа аларның күбесен, бигрәк тә язгы чорда, ашламалар белән тукланлыру кирәк. Чәчәк һәм гөл үстерүчеләрнең күбесе, аларны туклыклы грунтка утырттым да – эш бетте, дип уйлый. Бу алай түгел. Андый гөлләр дә, инде ике айдан ук, өстәмә тукландыруга мохтаҗ. Югыйсә, үсемлекләрнең яфраклары саргая, алар үсми, кайвакытта хәтта очлары бөгәрләнеп килергә дә мөмкин.

Кальций җитмәү билгеләре:


- Үсемлекнең тамыры үсми, формалашмый;
- Яфраклары бөгәрләнеп килә;
- Яфракларда көрән таплар бар.


Әлбәттә, үсемлекләргә ашламаны махсуслашкан кибетләрдән дә сатып алырга мөмкин. Әмма чәчәк үстерүчеләрнең күбесе халык арасында киң таралган методларны, бу очракта, йомырка кабыгын куллана.


Кабыклы төнәтмәне ясау өчен 5 йомырка кабыгына (пешкән түгел, нәкъ менә чи йомырка кабыгы кирәк) 3 литр кайнар су кушасы, өстен каплап, өч көнгә караңгы урынга куярга кирәк. Мондый төнәтмәне ясау бер дә авыр түгел, ә пальма, петуния кебек чәчәкләр сезгә рәхмәт кенә әйтәчәк.

Ашлама булудан тыш, йомырка кабыгын дренаж итеп тә кулланып була. Ул суны да яхшы үткәрә, үз чиратында гөлне файдалы матдәләре белән дә тукландырып торачак. Моның өчен гөл савыты төбенә ике сантиметр биеклектә изелгән йомырка кабыгы салып калдырырга кирәк.


Үсентеләр өчен контейнер-ашлама


Йомырка кабыгын хәтта үсентеләр тартмасы итеп тә кулланып була. Аны утырту процессыннан алып, үсентене туфракка күчергәнче файдаланырга ярый. Моның өчен йомырканың бер башын бераз гына ватып, кабыкка энә яки кечкенә кадак белән тишекләр тишәргә кирәк (бу һава йөрсен өчен), шуннан соң әлеге мини-тартмаларга туфрак тутырып, орлыкны утыртасы гына кала. Мондый нәни контейнерлар кыяр, помидор, борыч һәм башка үсентеләр өчен менә дигән!


Шулай ук йомырка кабыгын үсентеләрдә еш кына була торган “кара тәпи” (“черная ножка”) дип аталучы биктерияле чирдән саклану өчен дә кулланалар. Моның өчен кабыкны итттарткыч яисә кофетарткыч ярдәмендә ваклап, үсентеләр утыртылган туфрак өстенә сибәргә кирәк.

Үсентеләрне утырткач йомырка кабыгын ашлама итеп тә кулланырга мөмкин. Ул үсемлекнең формалашуына ярдәм итә, тамыр системасы үсешендә матдәләр алмашын яхшырта. Мисал өчен, кальций җитми торган томатларның яфраклары коела башлый, җимешләре кара таплар белән каплана. Бу очракта, һичшиксез, йомырка кабыгын ашлама итеп кулланырга кирәк.


Кайсы яшелчәләр йомырка кабыгын яратмый?


Фасоль, борчак, яфраклы кәбестә, шпинат, ташкабак, бакча җиләгенә исә йомырка кабыгын ашлама итеп куллануыгыз  бер дә ошамаячак.


Туфракның кислоталылыгын ничек тикшерергә һәм аны киметеп буламы?


Җирнең кислоталылыгын, әлбәттә, төрле агрохимик лабораторияләрдә тикшереп була, тик бу мәшәкатьле һәм чыгымлы эш. Туфракның серкәлелеген үзлектән дә тикшерергә мөмкин. Моның өчен гап-гади шешә генә кирәк. Шешәнең биштән ике өлешенә туфрак тутырырга, ярты бал кашыгы порошоксыман акбур һәм биштән өч өлешенә су салырга. Шуннан соң шешәнең башына резин имезлек (соска-пустышка) киертеп куярга да өч минут дәвамында яхшылап болгатырга кирәк. Акбур белән туфрак реакциягә кереп, нәтиҗәдә, шешәдә углекислоталы газ барлыкка киләчәк. Шул рәвешле шешә эчендәге басым өскә менә башлый, имезлек зуррак булып тулган саен – туфрак шулкадәр кислоталы дигән сүз.


Җирнең серкәлелеген киметү өчен бер метр квадрат грунтка ярты кило кальций карбонаты кирәк. Туфрак бик тә кислоталы икән, шул ук үлчәмдәге грунт бер килограмм кальций карбонатына мохтаҗ. Менә сезгә йомырка кабыгының тагын бер файдасы.


Бакчадагы корткычлардан котылу


Йомырка кабыгын аю чикерткәсе (медведка) һәм кәбестә күбәләгенә (капустница) каршы көрәш чарасы итеп тә файдаланалар. Бәрәңге, лалә, нәркиз һәм башка суганчалы һәм бүлбеле үсемлекләрнең арасына сыек май белән изелгән кабыктан торган катнашма казып салсагыз, аю чикерткәсе уңышыгызны юкка чыгарудан туктар.


Кәбестә күбәләгенә дә, кабык сибелгән түтәлләрдә, йомырка салып, үрчүдән баш тартырга туры киләчәк. Бу очракта ул кабыкны – башка ишләренең нәсел дәвамчылары дип уйлаячак.


Шулай итеп, әлеге гап-гади, әмма файдалы һәм, иң мөһиме, арзан ашламаны курыкмыйча яшелчә һәм чәчәк бакчаларында кулланырга мөмкин. Тагын бер уңай ягы – аның тирә-юньгә бернинди зыяны да юк.

чыганак: http://intertat.ru/tt

Теги: Бакча

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7165
    7
    65
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4462
    0
    43
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2938
    4
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9613
    6
    35
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4786
    0
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда