И, хатын-кыз! Әгәр син булмасаң, сүнәр иде дөнья!

И, хатын-кыз! Әгәр син булмасаң, сүнәр иде дөнья! Чыннан да, гүзәл затлардан башка яшәешне күз алдына да китереп булмый. Хатын-кыз яңа тормыш бүләк итә. Гаиләдә ул - йортка ямь, нур, җылылык өстәүче хуҗабикә, сабые өчен - назлы әни, ир-ат өчен - сөекле хатын.

Көчле затларыбызның күпчелеге безне үзләре белән тигез дәрәҗәгә куярга ашыкмый, үзләренә тиң итеп күрергә теләми. Хатын-кызның акыл сыйфатлары турындагы мәзәкләрне дә нәкъ менә көчле затларыбыз уйлап таба бит. Әмма ни генә димәсеннәр, дөнья тоткасы - хатын-кызда. “Ирне ир иткән дә, чир иткән дә хатын”, “Ир - баш, хатын-кыз муен, муен кая борылса, баш та шунда борыла” дип юкка гына әйтмиләр бит.

Мөхәммәт Пәйгамбәрнең (с.г.в.с.) “Һәр бөек эшнең артында  хатын-кыз тора. Ул уң кулы белән - бишек, сул кулы белән бөтен дөньяны тибрәтә”, - дигән сүзләре бүгенге көндә бигрәк тә актуаль яңгырый. Гүзәл затлар бала тәрбияләү, гаилә мәшәкатьләреннән тыш, тормыш йөген дә үзенең нәфис иңенә аудара. Хатын-кызлар җәмгыятьнең төрле даирәләрендә үзләрен акыллы белгечләр, яхшы хезмәткәрләр итеп таныта. Иң булдыклылары исә ирләрдән өстен булуга да ирешә әле, җитәкче вазифаларында гына түгел, иң югары урыннарда - ил белән идарә итүдә дә үз-үзен күрсәтә.

Шулай да хатын-кызлар һәм ир-атларның хокуклары бүген дә чын тигезлектән ерак. Ирләр белән бер баскычка күтәрелер өчен, гүзәл затларга өч тапкыр күбрәк көч куярга кирәк. Гендер проблемалары ничек булган, бүген дә шулай кала. Татар халкында исә бигрәк тә эштә үрләр яулаучы ханымнарга кимсетебрәк карыйлар. “Ярар инде, безгә иш булып йөргән булсын», - дигән мыскылы карашлар үзен нык сиздерә. Уңышка ирешкән хатыннар артында, һичшиксез, берәр ир кеше торадыр, дип уйлыйлар, яки зур кешенең кызы,  йә сөяркәсе дип кабул итәләр.

Халыкара хатын-кызлар көне – 8 март алдыннан ир-атлар һәм хатын-кызларның тигезлеге турындагы бәхәсләр яңадан куера. Бу датаның тарихы да шушы тигезлек өчен көрәш белән бәйле бит. 1857 елда Нью-Йорк тегүчеләре аз хезмәт хакына канәгатьсезлек белдергән. Алар эш шартларын яхшырту, эш көнен кыскарту, ирләр белән бертигез хезмәт хакы алу таләбен куялар, нәкъ менә 8 мартта шәһәрдә массакүләм демонстрациягә чыгалар. Әлеге көнне рәсми төстә бәйрәм итүгә исә Германия революционеры Клара Цеткинга рәхмәт әйтергә тиешбез. Бу көн дөньяның барлык хатын-кызларын тигез хокуклары өчен көрәшкә күтәрелергә чакыра сыман.

Дөрес, бүген инде әлеге бәйрәмнең мәгънәсе үзгәрде. Хәзер  ул күбрәк нәфислек, матурлык бәйрәме буларак кабул ителә. Бу көнне күпләребез ир-атлардан назлы караш, ягымлы сүзләр, чәчәк бәйләмнәре һәм мул бүләкләр өмет итә. Шулай гадәткә кергән инде – февраль азагында без яклаучы, саклаучыларыбызны хөрмәтлибез-котлыйбыз, табигатьнең уяна башлаган мәлендә исә хатын-кызларга мәдхия җырлана.

8 март бәйрәменең барлыкка килүе турында тагын бер аңлатма бар. Бүгенге сыйфатында язның бу матур бәйрәме үзенең асылы белән борынгы Рим гореф-гадәтләренә якынрак тора дип уйлау дөресрәктер. Гайрәтле Юпитерның хатыны – зур хакимияткә ия данлы алиһә Юнона элек-электән язгы бәйрәмнәрнең хуҗасы саналган. Римлылар аңа кешеләргә яхшы табигать шартлары, мул иген уңышы, эштә уңыш китерүче алиһә буларак табынганнар, ләкин барыннан да бигрәк борынгы римлылар һәммә хатын-кызларның яклаучысы булган Луцияне хөрмәт иткән. Аңа һәр йортта, гаиләдә хөрмәт зур булган, никахлашканда һәм бала тугач бүләкләр биргәннәр. Борынгы чорда да март якты һәм куанычлы ай булган: шәһәр халкы бизәнгән-ясанган, бәйрәмчә киенгән хатын-кызлар Юнона храмына чәчәк бәйләмнәре алып килгән, дога кылган, алиһәдән үз гаиләләрендә бәхет хөкем сөрүен сораган. Шуны да әйтеп китү мөһим: әлеге заманнардан ук ирләр март аенда хәләл җефетләренә бүләкләр биргән, хәтта кол хатыннарын да игътибардан читтә калдырмаган.

Аллаһы Тәгалә хатын-кызны йомшак табигатьле, нәфис, хисчән итеп яраткан һәм гүзәл затларга гаиләдәге иң җаваплы, иң четерекле вазифаны – бала тәрбияләүне йөкләгән. Ир-атлар белән хатын-кызлар арасындагы тигез хокуклылык турында сөйләсәк тә, һичшиксез, гүзәл затлар иң элек - ана һәм гаилә җылысын саклаучы. Без, хатын-кызлар, үзебезгә хас матурлыкны, тыйнаклыкны, оялчанлыкны, йомшаклыкны югалтырга тиеш түгел. Никадәр генә көчле булып күренергә тырышсак та, ир-атларыбыз өчен без һәрчак күңелне җилкендерүче гүзәл затлар булып калырга тиешбез.

8 март бәйрәмен дә тигезлек өчен көрәш көне буларак түгел, ә яз, яктылык, чәчәкләр, җылылык бәйрәме буларак кабул итү дөресрәктер. Ир-атларыбыз исә безгә үзебезне алиһә итеп тою мөмкинлеге, куанычлар һәм бәхет бүләк итсен. Илебездә бер генә хатын-кыз да бу көнне игътибардан читтә калмасын иде.

Россиядә хатын-кызлар һәрчак ир-атларга караганда күбрәк булган: 1926 елда – 6, 1959 елда – 10, 2001 елда – 6, 2010 елда – 8 процентка.

Шунысын да искәртик: малайлар кызларга караганда күбрәк туа. 5 яшьтә 1000 ир балага 947 кыз туры килә. 25 яшьтә исә хатын-кызларның өстенлеге сизелә башлый – 1000 ир-атка 1023 гүзәл зат, ә инде 50 яшьтә 1000 иргә 1203 хатын-кыз исәпләнә.

Үз гомерендә һәр хатын-кыз уртача ике килограмм помада ашап бетерә

Гүзәл затлар – мех ярата. Әмма урта гасырларда мехтан эшләнгән бизәнү әйберләре борчалардан саклану чарасы булган

Хатын-кыз ир-атка караганда уртача 30 процентка күбрәк сөйләшә

Хатын-кызда аралашу ихтыяҗы көчле затларныкына караганда 1,5 тапкырга югарырак

Гүзәл затлар ир-егетләргә караганда ешрак елмая, әмма алар 4 тапкырга ешрак елый да

Хатын-кызлар мәгълүматны берьюлы берничә чыганактан кабул итә ала, аларның ишетү сәләте дә ир-атларныкына караганда яхшырак

Дөньяда иң югары IQ хатын-кызныкы – 196

Гүзәл затлар табиблар, шәфкать туташлары, укытучылар, китапханәчеләр, радио-телевидение, газета-журнал редакцияләрендә, идарә аппаратында эшләүчеләр, сәнгать әһелләре, клубларда, көнкүреш хезмәтендә, сәүдә тармагында хезмәт куючылар арасында күбрәк очрый. Сәясәттә, социаль тармакларда, эшкуарлыкта, мәдәният-сәнгатьтә хатын-кызның тоткан урыны бик зур.

сылтама: http://intertat.ru

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Юлдаш Бүген – 2 гыйнвар. Алиянең генә туган шәһәрен инде өч ел күргәне юк. Күңел ярасы өч ел буе төзәлмәде... Төне буе елап чыкканнан соң кисәк кенә җыенды да, өч ел элек Мәскәүгә чыгып китте ул...
    7971
    1
    76
  • Яңа ел төне сере – Сәлам! Тагын бер ел үтеп китте. Очрашу төне җитте...  Телефон экранында көтелгән һәм таныш сүзләрне күрүгә Ләйлә  елмаеп куйды. Онытмаган! Быел да үзе беренче яза... Яңа ел төнен каршы алганда нәкъ төнге өчтә... Менә инде унынчы ел шулай...
    9017
    2
    66
  • Тапкыр малай Әнисе тиз генә кайтмады. Ул, гомумән, кайтмады. Хәбәре дә юк, үзе дә. «Суга төшкәндәй югалды», – дип пошынып, елап-сыктап йөрде Фатиха апа. Әтисен госпитальдән кабат фронтка җибәргәннәр. «Хәдичә килеп җитә алмады», – дигән ул хатында. Ризык төягән Хәдичә, мөгаен, ач гидайлар кулыннан кичкәндер дигән уйда тукталдылар. 
    6128
    3
    58
  • Хат язучы Көтелмәгән хат Айдарның бөтен күңелен актарып ташлады. Кайтасы көнен минутлап санап көтә солдат. 
    4394
    0
    50
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 28 гыйнвар 2022 - 07:57
    Без имени
    Русчалап.Безумно люблю дигән шул була инде.Шулай тиеш диеп үскән инде ул эгоист булып.Бүген иртәгә ата анасы булмаса нишләр ул Ринат дигән әфәнде! Бер пример языйм әле.Улыбыз өйләнгәч первый взнос бирдек квартирага.Икенче ел үзебез диңгезгә киттек.Туган тиешле берәү аптырады,түләп тә беттегез мени ипотеканы диеп.Ир әйтте,15 ел мин ялда итмәсәм,ком кебек коелып бетәм бит,ярдәм иттек,хәзер инде үзләре диеп.Аллага шөкер тырышып эшләп улым киленем түләп беттерделәр 7 ел эчендэ.Универда түләп укыттык,әйдә инде дальше сами.....Икенче улыбызга да шулай ук, укыттык,ярдәм иттек квартира алганда...
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 28 гыйнвар 2022 - 07:42
    Без имени
    Чишмә районы Сафар авылына кунакка кайтып йөри идем.Әңкәйнең икетуган апаларына.Шунда улы әйтте,клубка чыгабыз,минем яннан ерак китмә,бездә урлыйлар кызларны диеп.40 ел элек.Әле ничектер белмим.Башка район егетенә кияүгә чыктым.Бер белмәгән кешегә ярәшеп китүләр,ай һай авырдыр.Ә йөрегән егетенә чыкса бу инде урлау түгел,бу алдан уйланган сценарий гына.
    Минем карт әбиемне дә, әбиемне дә, әниемне дә урлаганнар
  • 26 гыйнвар 2022 - 21:41
    Без имени
    Хэзер куп инде андый гаилэлэр,балалар дип яшэуче,куплэре ипотека тули бит,чынлап та берэр башка эйбер алырга уйласалар,эти-эни узлэре ярдэм кулын суза,булыша алганнарына соенэ-соенэ.
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 26 гыйнвар 2022 - 22:00
    Без имени
    Безнен аниебез гел шулай пешерер иде коймакны без торганчы мичка ягып тамле ислар боронны кытыклап уята иде . И гомерлар анида юк хазер андый мичта юк ...без исанбез
    Мич коймагы
  • 26 гыйнвар 2022 - 12:46
    Без имени
    Сез балалар кеше булсын дип яшэгэн очен алар шундый эгоистлар. Нишлэптер эчеп йоручелэрнен эти-энисе кадерле була, алар узлэре турында уйлыйлар. Ризалашыгыз, тик узегезнен кайтып керергэ урыныгыз булсын.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда