Бездә - шулай, ә Италиядә?

Язмыш шулай теләде, кечкенә кызым белән Италиягә яшәргә китеп бардым. Ул вакытта кызыма ике генә яшь тулган иде. Бару белән үк бер нәрсәгә игътибар иттем: Италиядә балаларга мөнәсәбәт тә, медицина да, балалар бакчасының эше дә үзгә – барысына да күнегергә кирәк.

Күпләрнең ишеткәне бардыр – Италиядә балалар культы киң колач алган. Ял көннәрендә гаилә белән өстәл артында җыелышу, җомгаларын гаилә белән ресторанга чыгу – Италия гаиләләре өчен гадәти күренеш.

Италия гаиләсе – ул әти-әни һәм балалар дигән сүз түгел әле. Гаилә кимендә өч буынны үз эченә ала. Бәбәйләрдән алып, туксан яшьлек әби-бабайлар – менә ул Италия гаиләсе! Ягъни, итальяннар гаиләсенә кичке ашка барсагыз, өстәл артында 10-15 кеше күрергә әзер булыгыз.

Әлбәттә, һәр гаиләнең йолдызлары – балалар. Аларга табыналар дисәм дә, ялгышмам. Бала тууга, аны әти-әнисе генә түгел, ә бәлки бөтен якын туганнары кайгыртып торачак (минимум ун кеше). Балага бөтен үсеш чорында (ә бу илле яшенә кадәр сузыларга мөмкин!) гаиләсе булышып торачак – ашатып-киендереп дигәндәй, киңәш, акча белән ярдәм итеп, бүләкләр биреп...

Балалар ярату һәм кайгырту эчендә үсә. Итальяннар шулай уйлый: балалар сүгү һәм кыйнау өчен түгел, ярату өчен яралган. Ничә мәртәбә күрдем: сабый үзен бик начар тотса да, аны ачуланмыйлар, ә киресенчә, үбәләр, аның никадәр дә татлы итеп киреләнүенә сокланалар.

Шуны әйтергә тиешмен, Италиядә ташландык балалар йортлары юк Бөтенләй. Балаларны ташлап китмиләр монда. Ә инде ятим балалар шулай да була калса, аларны үзләренә алырга теләгән гаиләләрдән берничә еллык бик озын чират монда.

«Күк телефон» дигән гыйбарә бар. Әлеге хезмәткә теләсә нинди бала әти-әнисеннән зарланып шалтарата ала. Әлеге хезмәт бик яхшы эшли. Әти-әниләр белеп тора – балалары аларга үпкә белдереп шалтыратса, тикшерегә дип шундук килеп җитәчәкләр.

Италиягә килүгә балаларның тәрбиясезлеген күреп, исем китте. Аннары күнегелде. Гаҗәп, әмма почмакка бастырылмаган, ачуланылмаган балалардан тәрбияле, гаиләсен, аеруча әниләрен, үлеп яратучы кешеләр үсеп җитә.

Шулай булып чыга - башта балага табыналар, ә аннары ул үзенең гаиләсенә табына. Нәкъ шул сәбәпледер инде, алар бик тату да.

Медицина һәм мәгариф системасында да безнекеләр белән нык аермалар бар. Италия медицинасы эффективлыгы буенча дөньяда өченче урында тора (АКШ – 44 нче, Россия – соңгы урында).

Табибларның төп принцибы – артык дәваламаска. Монда алар табигый процесс яклы.

Мисал өчен, баланы ярдырып алу – гайре табигый нәрсә, аны бик катлаулы очракларда гына кулланалар. Балаларга прививкаларны да бик аз ясыйлар. Италиядә беренче тапкыр педиатрга килгәндә, безнең прививкалар кәгазен күргәч,ул: «Сез нинди коточкыч зонадан килдегез соң?!» – дип аптырап куйды.

Аптекада парацетамолдан һәм үлән төнәтмәләреннән дә җитдирәк дарулар юк. Калганын рецепт белән генә алып була. Баштарак Казаннан алган дарулар эчтек – тамчы, шәм, сироплар... Ә аннары... аннары аңладык, температура менгәндә парацетамол да бик җиткән икән. Чынында вирус саф һавада үзеннән-үзе бетә.

Мәгариф системасы да Россиянекеннән нык аерыла. Бала тугач та, декрет өч ай гына түләнә, аннары йә акчасыз өйдә утырасың, йә бала караучы яллап, эшкә чыгасың. Яследә тәрбиячеләр сабыйларны шешәдән дә ашаталар, күтәреп тә йөриләр, кирәксә, дәвалыйлар да. Биредә төркемнәр кече, урта, олы яшьтәге балаларга бүленми. Барысы да бергә әвәрә килеп үсә: кечеләре – олыларга карап тәрбияләнә, олылары тәрбиячеләргә кечеләрне карарга ярдәм итеп, җаваплылыкка өйрәнә.

Италиядәге балалар бакчасында иҗатка безнекенә караганда урын күбрәк дип әйтер идем. Мәктәпкә дә монда 5 яшьтә баралар. Беренче сыйныф укучылары укырга-язырга тиеш дигән шарт юк, балалар уйнап укыйлар.

Белем бирү программасы Россиядәгедән җиңелрәк. Безнең әти-әниләр моңа канәгать булмыйча, атнага бер мәртәбә Россия консуллыгы хезмәттәшлеге ярдәмендә ачылган рус мәктәпләренә дә йөртәләр – анда рус программасына нигезләнеп укыталар.

Биредә берничә ел торуга, туган телең, хәтта рус теле дә, онытыла бара. Кемдер бу телләрдә сөйләшергә хәтта ояла ук! Кемдер киресенчә, балаларын рус театрларына йөртергә тырыша. Без исә өйдә русча да, татарча да сөйләшәбез.

Италиядә татарлар бик аз. Без 1,3 миллион кешелек шәһәрдә яшибез. Рус теллеләрнең барысын да беләм. Татарлар исә 10 гына кеше. Шул ун бөртек кеше үзара араларны өзмибез – җыелышып, татар милли ризыклары пешерәбез, туган телебездә сөйләшәбез.

Иң мөһиме, үзеңнең каян килгәнеңне, кем булганыңны онытмыйча, яңа илнең мөмкинлекләреннән файдалана белү. 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Юлдаш Бүген – 2 гыйнвар. Алиянең генә туган шәһәрен инде өч ел күргәне юк. Күңел ярасы өч ел буе төзәлмәде... Төне буе елап чыкканнан соң кисәк кенә җыенды да, өч ел элек Мәскәүгә чыгып китте ул...
    7473
    1
    71
  • Яңа ел төне сере – Сәлам! Тагын бер ел үтеп китте. Очрашу төне җитте...  Телефон экранында көтелгән һәм таныш сүзләрне күрүгә Ләйлә  елмаеп куйды. Онытмаган! Быел да үзе беренче яза... Яңа ел төнен каршы алганда нәкъ төнге өчтә... Менә инде унынчы ел шулай...
    8571
    2
    62
  • Тапкыр малай Әнисе тиз генә кайтмады. Ул, гомумән, кайтмады. Хәбәре дә юк, үзе дә. «Суга төшкәндәй югалды», – дип пошынып, елап-сыктап йөрде Фатиха апа. Әтисен госпитальдән кабат фронтка җибәргәннәр. «Хәдичә килеп җитә алмады», – дигән ул хатында. Ризык төягән Хәдичә, мөгаен, ач гидайлар кулыннан кичкәндер дигән уйда тукталдылар. 
    5704
    3
    55
  • Хат язучы Көтелмәгән хат Айдарның бөтен күңелен актарып ташлады. Кайтасы көнен минутлап санап көтә солдат. 
    4224
    0
    47
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 24 гыйнвар 2022 - 09:59
    Без имени
    Эйе, балалар бер дэ дорес эшлэмилэр, акыллы ир булса, яратсан, бер нигэ дэ карамыйча кушылыгыз. Килешерлэр тора-бара, минем бер танышым 70яшендэ чыкты бер бабайка, бик матур, тату яшилэр, соенеп бетэлми, балалары да йорешэлэр, ризалаштылар.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
  • 24 гыйнвар 2022 - 09:31
    Без имени
    Исэнмесез,тормыштан алынган эсэр ,куп мени шундый вакыйгалар. Рэхмэт сезгэ ,ошады
    Колынлы бия
  • 24 гыйнвар 2022 - 12:09
    Без имени
    Андый белемнәрне гаиләдә, мәктәптә бирү яхшы булыр иде!
    Акыллы хатын – хәзинә
  • 24 гыйнвар 2022 - 20:35
    Без имени
    Без сонгы поколение эти- энине дэ,балаларны да рэнжетудэн куркучылар. Балалар хэзер эгоистлар аларны тынларга тугел,узенэ ничек унайлы ,ничек рэхэт шулай яшэргэ вакыт житкэн. Хэзер бары тик узегез турында гына уйлагыз.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
  • 24 гыйнвар 2022 - 21:29
    Без имени
    Шулай шул, яндагы бәхетнең күпләр кадерен белми. Не было бы счастья, да помогло несчастье подружек)
    Яратып кочаклау
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда