Бездә - шулай, ә Италиядә?

Язмыш шулай теләде, кечкенә кызым белән Италиягә яшәргә китеп бардым. Ул вакытта кызыма ике генә яшь тулган иде. Бару белән үк бер нәрсәгә игътибар иттем: Италиядә балаларга мөнәсәбәт тә, медицина да, балалар бакчасының эше дә үзгә – барысына да күнегергә кирәк.

Күпләрнең ишеткәне бардыр – Италиядә балалар культы киң колач алган. Ял көннәрендә гаилә белән өстәл артында җыелышу, җомгаларын гаилә белән ресторанга чыгу – Италия гаиләләре өчен гадәти күренеш.

Италия гаиләсе – ул әти-әни һәм балалар дигән сүз түгел әле. Гаилә кимендә өч буынны үз эченә ала. Бәбәйләрдән алып, туксан яшьлек әби-бабайлар – менә ул Италия гаиләсе! Ягъни, итальяннар гаиләсенә кичке ашка барсагыз, өстәл артында 10-15 кеше күрергә әзер булыгыз.

Әлбәттә, һәр гаиләнең йолдызлары – балалар. Аларга табыналар дисәм дә, ялгышмам. Бала тууга, аны әти-әнисе генә түгел, ә бәлки бөтен якын туганнары кайгыртып торачак (минимум ун кеше). Балага бөтен үсеш чорында (ә бу илле яшенә кадәр сузыларга мөмкин!) гаиләсе булышып торачак – ашатып-киендереп дигәндәй, киңәш, акча белән ярдәм итеп, бүләкләр биреп...

Балалар ярату һәм кайгырту эчендә үсә. Итальяннар шулай уйлый: балалар сүгү һәм кыйнау өчен түгел, ярату өчен яралган. Ничә мәртәбә күрдем: сабый үзен бик начар тотса да, аны ачуланмыйлар, ә киресенчә, үбәләр, аның никадәр дә татлы итеп киреләнүенә сокланалар.

Шуны әйтергә тиешмен, Италиядә ташландык балалар йортлары юк Бөтенләй. Балаларны ташлап китмиләр монда. Ә инде ятим балалар шулай да була калса, аларны үзләренә алырга теләгән гаиләләрдән берничә еллык бик озын чират монда.

«Күк телефон» дигән гыйбарә бар. Әлеге хезмәткә теләсә нинди бала әти-әнисеннән зарланып шалтарата ала. Әлеге хезмәт бик яхшы эшли. Әти-әниләр белеп тора – балалары аларга үпкә белдереп шалтыратса, тикшерегә дип шундук килеп җитәчәкләр.

Италиягә килүгә балаларның тәрбиясезлеген күреп, исем китте. Аннары күнегелде. Гаҗәп, әмма почмакка бастырылмаган, ачуланылмаган балалардан тәрбияле, гаиләсен, аеруча әниләрен, үлеп яратучы кешеләр үсеп җитә.

Шулай булып чыга - башта балага табыналар, ә аннары ул үзенең гаиләсенә табына. Нәкъ шул сәбәпледер инде, алар бик тату да.

Медицина һәм мәгариф системасында да безнекеләр белән нык аермалар бар. Италия медицинасы эффективлыгы буенча дөньяда өченче урында тора (АКШ – 44 нче, Россия – соңгы урында).

Табибларның төп принцибы – артык дәваламаска. Монда алар табигый процесс яклы.

Мисал өчен, баланы ярдырып алу – гайре табигый нәрсә, аны бик катлаулы очракларда гына кулланалар. Балаларга прививкаларны да бик аз ясыйлар. Италиядә беренче тапкыр педиатрга килгәндә, безнең прививкалар кәгазен күргәч,ул: «Сез нинди коточкыч зонадан килдегез соң?!» – дип аптырап куйды.

Аптекада парацетамолдан һәм үлән төнәтмәләреннән дә җитдирәк дарулар юк. Калганын рецепт белән генә алып була. Баштарак Казаннан алган дарулар эчтек – тамчы, шәм, сироплар... Ә аннары... аннары аңладык, температура менгәндә парацетамол да бик җиткән икән. Чынында вирус саф һавада үзеннән-үзе бетә.

Мәгариф системасы да Россиянекеннән нык аерыла. Бала тугач та, декрет өч ай гына түләнә, аннары йә акчасыз өйдә утырасың, йә бала караучы яллап, эшкә чыгасың. Яследә тәрбиячеләр сабыйларны шешәдән дә ашаталар, күтәреп тә йөриләр, кирәксә, дәвалыйлар да. Биредә төркемнәр кече, урта, олы яшьтәге балаларга бүленми. Барысы да бергә әвәрә килеп үсә: кечеләре – олыларга карап тәрбияләнә, олылары тәрбиячеләргә кечеләрне карарга ярдәм итеп, җаваплылыкка өйрәнә.

Италиядәге балалар бакчасында иҗатка безнекенә караганда урын күбрәк дип әйтер идем. Мәктәпкә дә монда 5 яшьтә баралар. Беренче сыйныф укучылары укырга-язырга тиеш дигән шарт юк, балалар уйнап укыйлар.

Белем бирү программасы Россиядәгедән җиңелрәк. Безнең әти-әниләр моңа канәгать булмыйча, атнага бер мәртәбә Россия консуллыгы хезмәттәшлеге ярдәмендә ачылган рус мәктәпләренә дә йөртәләр – анда рус программасына нигезләнеп укыталар.

Биредә берничә ел торуга, туган телең, хәтта рус теле дә, онытыла бара. Кемдер бу телләрдә сөйләшергә хәтта ояла ук! Кемдер киресенчә, балаларын рус театрларына йөртергә тырыша. Без исә өйдә русча да, татарча да сөйләшәбез.

Италиядә татарлар бик аз. Без 1,3 миллион кешелек шәһәрдә яшибез. Рус теллеләрнең барысын да беләм. Татарлар исә 10 гына кеше. Шул ун бөртек кеше үзара араларны өзмибез – җыелышып, татар милли ризыклары пешерәбез, туган телебездә сөйләшәбез.

Иң мөһиме, үзеңнең каян килгәнеңне, кем булганыңны онытмыйча, яңа илнең мөмкинлекләреннән файдалана белү. 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7081
    7
    65
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4429
    0
    43
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2896
    4
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9532
    6
    35
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4587
    0
    33
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда