“Чыпчыклар”
(Балачак хатирәсе)
Безнең урам Кәримәнең кушаматы – “чыпчык”, үртәвече: “Чыпчык, чыпчык, Кәримә чырк-чырк”. Кушаматы “чыркылдык” булганга кушылса, үртәвечен урысча әйткәндә, “сама заработала”. Бервакыт, качышлы уйнаганда, “чәүкә, чыпчык, син кал, бу – чык!” дигән санамышны: “Чәүкә, чыпчык, син кал, бу – чыпчык!” – дип әйтүе харап итте. Үртәгәнне кем яратсын? Кәримә дә яратмый. Әлбәттә, без аның белән саграк “кыланабыз”. Ни дисәң дә, әтисе – мәктәп директоры, җитмәсә, бездән олырак ике абыйсы бар. Уку вакытында, төрле сыйныфта булуыбыз сәбәпле, дус һәм тату мөгамәлләдәбез болай без – бер урам балалары. Ә менә җәйге озын ялларга чыксак, йөз тапкыр үпкәләшеп, йөз тапкыр дуслашырга өлгерәбез. Әле менә дүртебезнең – мин, Лүзә, Фәйрүзә, Маратның “аерылмас дуслар” чагы. “Чыпчык” Кәримә – оппозициядә, заманча әйтсәк.
Гәдәттә, без “вак-төяк”ләрне йорт тирәсендәге эшләрдә артыгын кулланмыйлар. Иртәнге якта бигрәк тә. Чөнки без йокыдан торуга көтү киткән, кош-кортларга ризык салынган, кыскасы, төшкә кадәр рәхәтләнеп уйнап алырга менә дигән форсат бар. Иртәнге чәйдән калган каймак, бал, вәринҗә ягылган ипиләребезне капка төбендә “ялт иттергәч”, план корып алабыз. Нәрсә уйныйбыз – “өйле”ме, “кибетле”ме йә булмаса, “сугышлы”мы? Тик бүген “командирыбыз”– дүртенче сыйныфны тәмамлаган Лүзәнең башына плакатларда язылган лозунгларны укырга дигән фикер килгән булып чыкты. Теләр-теләмәс кенә аның артыннан иярдек. “Урысчага өйрәнерсез, ичмасам”, – дип юатты безне Лүзә, – калада бер адым да атлап булмый ансыз. Ленин бабайның “Мы придем к победе коммунистического труда!”, “Победа коммунизма неизбежна” дигәннәрен укып, урысчага өйрәнеп була икән, чурт с ним, ризалаштык. Лүзә белми сөйләмәс, ни дисәң дә – “командир”. Беренчесенә якынрак килсәк, плакат беркетеп куелган торба эченнән “чырк-чырк” килгән тавышлар ишетелгәндәй булды. “Монда чыпчык оялаган булырга тиеш”, – диде Марат бераз тыңлап торганнан соң. Әниләренең ашарга алып кайтканын көтәләр иде бугай, бахырлар. Чыпчык балаларын күрәсе килү теләге шулкадәр көчле булды ки, ничек итеп аларны ояларыннан чыгару турында баш вата башладык. Тик беребезнең дә кулны ояга тыгып, кош балаларын тартып алырга батырчылыгы җитмәде. “Син тык та, мин тык” дия торгач, әни-чыпчык та кайтып җитте. Лүзә: “Малай башың белән чыпчык баласыннан да куркып торасың”, – дип беренчене тәмамлаган Маратны оялтмакчы булган иде дә, теге эре генә: “Кош балаларына, гомумән, тияргә ярамый”, – дип куйды. Лүзә дә бирешә торганнардан түгел: “Бик укымышлы булгач, әйт әле, сан буенча иң күп таралганы нинди кошлар?” – дип сорады Маратка очып кунардай булып. Үзе уйларга да ирек бирми: “Чыпчыклар, белмәсәң бел”, – дип җавабын әйтеп тә бирде. Өченчегә күчкән Фәйрүзә дә үзенең зерә дә күп белгәнен күрсәтергә теләп: “Ә безнең класста быел кошлар бәйрәме үтте. Мин чыпчыклар турында сөйләдем. Аларның оялары – йорт кыегында, ташландык сыерчык оясында, агач куышында. Ул җәенә өч тапкыр бала чыгара”, – дип белемнәребезне “күтәреп” алды. Шул вакытта юлның теге ягыннан үтә дә таныш чыркылдык тавыш ишетелде: “Нәрсә эшлисез анда?” Һи, “чыпчык” Кәримә уянып чыккан! Аның белән “дуслык” өзелгән чак, чөнки яңа курчагы белән уйнатмады. Без,ишетмәмешкә салышып, “важный” кыяфәт белән сөйләшүебезне дәвам иттек. Кәримә капка төпләрендәге эскәмияләренә барып утырды. Шул вакытта Лүзә ике учын йомды да: “Чыпчык карыйсың киләме?” – дип кычкырды. Тегеңә шул җитә калды, ике абыйсын ияртеп, безнең янга килеп тә җитте. Чистый “чыпчык” булып чыкты бу Кәримә, алар гына шулай тиз очып үтәдер бу ике араны! “Кайсыгыз Кәримәне “чыпчык” дип үртәде?”. Күзләребезне мелт-мелт китереп торган арада, Кәримә Лүзәгә бармак белән төртеп күрсәтте. “Бетте, болай булгач, Лүзәбез, прощай!” Торабыз, җиргә сеңәрдәй булып. Лүзә үзенә куркыныч янаганын сизгәч, “оборонага” күчте. “Беркем дә “чыпчык”ны “чыпчык” дип үртәмәде, без чыпчык баласы күрсәтмәкче булган идек! Ышанмасагыз, әнә, үзегез карагыз!” – дип, торба эченә ишарәләде. Арада тынлык урнашты. Чыпчык балаларының “чырк-чырк” килгән тавышлары аерымачык ишетелә башлады. Кәримәнең абыйлары, бер-берсенә карашып алдылар да, торбага якынрак килделәр. Без, сүз куешкан кебек, Кәримә ишетелерлек итеп: “Чыпчык”, – дидек тә, йортлары иң якын булган Фәйрүзәләргә чаптык. “Чебиле” табаннар гына ялтырап калды. Ышаныч юк боларга, ипи шүрлегеңә менеп төшәргә дә күп сорамаслар!
Шул көннән алып болай да иң кү санлы чыпчыклар отрядына тагын дүрт “чыпчык” өстәлде – мин, Лүзә, Фәйрүзә, Марат. Ну шул “чыпчык” Кәримәнең абыйларының эше инде, башка кем булсын!
Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз
-
Син генә кирәк Гади ситса күлмәкле кызның ишек төбендә арзанлы гына туфлиләрен салуын күреп, йөзен чытты булачак кайнана. «Авыл гыйбады!» – башына килгән беренче уе шул булды. Алай да улы хакына күңелдәгесен сиздермәде. Әле өйләнеп, түргә алып кайтып утыртмаган, йөреп туяр да, ташлар...
-
«Бу сезнең кызыгыз...» Бала таба алмаячагы хакында Кәдрия Азатка туйга кадәр үк әйтте. Егет булачак хатынына шуның кадәр гашыйк иде, кул гына селтәде. – Аптырама, – дип кочаклап алды ул сөеклесен. – Елак балаларсыз икебезгә генә бик рәхәт булачак. Бик теләсәк, табиблар могҗиза ясамый калмас. Аннан соң гаилә баласыз да була ала бит.
-
Авыл малае Бәкер шифаханәсенә юллама бирделәр Нәфисәгә. Эш урыныннан. Аны, инде унбиш елга якын шул бер урында эшләүче сазаган кызны, кемдер исенә төшерер, «аңа да ял кирәк, аңа бирик...» дип искәртер дип башына да китермәгән иде. Иң кирәк җирдә иң кирәкле сүзне кем кемгә әйткәнен төпченеп тормыйча гына юлга кузгалды ул
-
Өч монолог Нурания конвертны ачты, Илдарына хатны тиз генә укып бирергә иде исәбе, тик әллә кайдан ниндидер кайнар агым, кинәт тынын буып, бөтен күкрәген умырып тотты...
-
Бала – 50 яшеңдә бала җитәкләп йөрерсеңме? Мин әйткән хәбәрдән соң бар якыннарым чигә тирәсендә бармагын уйнатты. Имеш, башың киттеме әллә?!
-
1 июнь 2023 - 11:43Без имениНия бестолковый килен булсын, анлавымча килен белэн кайнана Алама яшэмэгэн.Әйтелми калган рәхмәт
-
1 июнь 2023 - 11:18Без имениСабабызнын горурлыгы, йозек кашы ул Голсинэ ханым♥️ Исэн-сау булсын, йоргэн юллары ун булсын🙏Китап акылны тәрбияли
-
31 май 2023 - 15:07Без имениТочно шундый эчтэлекле кино караган идем,исемен хэтерлэмим,бер нэрсэ дэ узгэрмэгэн.Бәхетле очрак-3
-
22 май 2023 - 10:24Без имениПервый раз попробовала такое блюдо у подруги, она татарочка. Правда, она мешала гороховую муку пополам с пшеничной.Так понравилось, что теперь сама его готовлю. Проблема только в том, что гороховую муку не везде продают. Но я ее теперь в интернет- магазине заказываю.Суп с чумаром из гороховой муки (клецки по-татарски)
-
Ханбикәләребез Кем ул ханбикә? Дөресен әйтик, бәгъзеләребез аны көнгә биш-алты күлмәк алыштыручы көяз хатын, ефәк тотканнан да кулы кабаручы назлы җан итеп күз алдына китерә. Әлбәттә инде, иркә, тәкәббер вә кыланчык..
-
Кадерле Мәрьям апа Шундый язмышлы кешеләр була, күзгә-башка әллә ни чалынмыйча, тыйнак, гади генә яшиләр дә тыныч кына китеп тә баралар.
-
Сугыш өзгән хыял Сәхнәдә В. Асафьевның «Бахчасарай фонтаны» балеты бара. Уланованың Мариясе шулкадәр табигый, чын, ышандырырлык итеп үлә – ирексездән күзләргә яшь тула.
-
Шәфкать иясе Шәфика Сәнгать күгендә кыска гына вакыт балкып янган Шәфика Котдусованы атылган йолдызга тиңлиләр.