«Яктылык – Шәрыктән...»

«Әл-Мәрҗани» җәмигъ мәчете бинасында күренекле шәрыкъчы, дөньяда Коръәнне шигъри юлларга салып тәрҗемә иткән бердәнбер шәхес –  Шумовский Теодор Адамовичның якты истәлегенә багышланган «Шәрыкъ яктылыгы» дигән кичә узды.  Аны оештыручылар  – Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге ислам мәдәни үзәге, «Әл-Мәрҗани» җәмигъ мәчете». Идея авторлары – Мансур хәзрәт Җәләлетдин («Әл-Мәрҗани» мәчетенең имам-мөхтәсибе), Әлфия Рәхмәтуллина (Татарстанның атказанган мәдәният хезмәткәре, Санкт-Петербург шәһәре).

28 февраль – Теодор Шумовскийның вафат булган көне. Аның гомерендә, гомумән, бик күп даталар елның нәкъ менә шушы ае белән бәйле. Ул 1913 елның 2 февралендә дөньяга килә. Әти-әнисе – поляклар. Беренче Бөтендөнья сугышы аркасында алар гаиләсе Әзербайҗанда төпләнә. Шәрыкка тартылу – шул вакыттан, балачактан ук башлана.
Язмыш аны Петербург университетының шәрык факультетына алып килә. Остазларының берсе академик И. Ю. Крачковский була. Коръән белән кызыксына башлавы да шушы галим исеме белән бәйле.

...Студент вакытта китапханәдә эшләгән Теодор Шумовскийның күзе  чүпкә ташларга әзерләнгән  кәгазьләр арасындагы кулъязмаларга төшә. «Рим. 1592. Николай Панецкий» дип язылган була анда. Коръәннең беренче егерме сүрәсенең тәрҗемәсе язылган әлеге битләрне тотып ул И. Ю. Крачковский янына килә. «Бу – язмыш...» – ди аңа остазы.

Соңгы курста укыган елны, 1938 елның 10 февралендә аның ишеген НКВД вәкилләре шакый: «Киенегез, безнең белән китәсез!» – диләр. Тоткынлыкта узган озын-озак  еллар башлана... «Иң мөһиме – бу мәхшәрдән исән-имин чыгарга! Мин үземне сакларга тиеш. Белемемне», – ди ул. Юлында кайсы милләт вәкиле очрый, Шумовскийның шул яңа танышының телен өйрәнә. Иреккә ул 22 (!) тел өйрәнеп чыга. Һәрберсендә иркен аралаша. «Нинди генә шартларда да кеше булып калырга!» – үз-үзенә куйган бу махсатка ирешә ул. 
Аннан – тагын ун ел төрмә...

Язмыш аны шактый сыный. Якыннарын югалтулар белән дә.
Коръәнне тәрҗемә итәргә 80 (!) яшендә генә утыра ул. Һәм менә дигән итеп башкарып чыга.
Кичәгә килүчеләр галимнең тормыш юлы белән таныштылар, аның турындагы документаль фильмнардан өзекләр карадылар. Мәчет диварларында беренче тапкыр Татарстан Республикасының камера хоры чыгышы яңгырады.    
Кичәне Әлфия ханым Рәхмәтуллина алып барды. «Миңа аның белән танышу бәхете тиде, – диде ул. – Берәр мәчеттә Теодор Шумовскийга багышлап шушындый кичә үткәрү күптәнге хыялым иде». 

Теодор Адамович үткәннәр, андагы үзе булган урыннар, вакыйгалар турында сөйләгәндә һәрвакыт сүзне: «Искиткеч кояшлы матур көн иде...» – дип башлый торган булган. Ул кешеләрне, дөньяны, яшәүне яраткан, күңелендә якты, матур уйлар гына йөрткән.
Февраль башында дөньяга килеп, бер гасырга якын гомер яшәп, шул ул февраль аенда мәңгелеккә күчә ул. Санкт-Петербург шәһәрендә җирләнә.  Каберенә Татарстан Республикасы куйган ташка аның гомер буе үзе кабатлаган сүзләре язылган: «Яктылык – Шәрыктән...»

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Гафу итә алмыйм сине, әни! – Апа, әни акылдан шашкан! Көзнең яңгырлы салкын бер көне иде ул. Мәктәптән туңып кайтып кына кердем, каршыма башлангыч сыйныфта укучы сеңлем Айзилә йөгереп килеп чыкты да, колагыма әнә шулай дип пышылдады.
    13631
    3
    171
  • Әллә?! Завод капкасы төбендә сезне бер карчык көтә дигән хәбәрне ишетүгә, Фәрһадның йөрәге чәнчеп алды, зиһене чуалды, күз аллары караңгыланды.
    11098
    2
    115
  • Үкенечле үткәннәр... Якшәмбе булса да, иртәдән телефон шалтырады. Башкаларның иртәнге йокысы бүленмәсен дип, атлас халатын тәненә элеп кенә җибәрде дә, телефонын алып балконга йөгерде. Телефонның теге ягында карлыккан ир кеше тавышы ишетелде:
    8309
    2
    87
  • Балагызны үзем карап торам! - 1 Кызлары туганнан бирле Аида белән Тимурның иртәсе гел бертөрле башлана хәзер. Тимур иң беренче булып уяна да, нәни кызы белән төне буе бала караваты яныннан китмәгән хатынын уятмаска тырышып, аш бүлмәсенә чыга. Иртәнге ашны ашагач, кереп битләреннән генә пәп итеп ала да эшкә китә.  Подъез ишегеннән чыгуга телефоны пипылдаганына да ияләште ир. Ул беренче  катка төшеп җиткәнче, хатыныннан уңышлы көннәр теләп смс килеп җитә. Ә ул телефонын алып «Рәхмәт!» яза. Бүгенге иртә дә нәкъ шулай башланды.
    3900
    7
    77
  • Гафу итә алмыйм сине, әни! 2 Шулай да ул ЗАГСка килгән иде. Без машинадан төшүгә яныма килде. – Син ... монда? – гаҗәпләнүемне яшерергә дә теләмәдем.
    4487
    4
    71
Реклама
Реклама
Соңгы комментарийлар
Реклама
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...