«Шәҗәрә төзүне башта өстәмә эш дип кабул иткән идек»

Башкортстанда һәр гаиләнең нәсел шәҗәрәсе бар! Кешеләрнең генәмени, юкка чыккан авылларның, хәтта самавырларның да шәҗәрәсен төзегән ут күршеләребез! «Ак калфак» татар хатын-кызлары иҗтимагый оешмасы башлангычы белән оештырылган шәҗәрә бәйрәменә барып, Башкортстандагы матур үрнәкне без дә үз күзләребез белән күреп кайттык.

«Ак калфак»ның шәҗәрә бәйрәмен оештырганы бар иде инде. Беренчесе узган ел Татарстанның Балтач районында үтте аның. Быел менә нәсел тамырларын барлаучылар Башкортстанга җыелды. Россиянең 11 төбәгеннән, Татарстанның ике дистәгә якын районыннан килгән хатын-кызлар башта Уфа шәһәрендә урнашкан «Вафа» бизнес үзәгендә (сүз уңаеннан, аны төзетүче дә «Ак калфак» кешесе – җирле «Ак калфак»ның җитәкчесе эшмәкәр Люция Вафина) булды, аннары Салават шәһәренә юл тотты. Башкортстан татарларының нәсел шәҗәрәсен төзүгә ни дәрәҗәдә игътибар бирүен нәкъ менә шушы шәһәрдә аңладык та инде!

Заманында Салават шәһәреннән ерак түгел миллионер авыл – Аллагуват авылы урнашкан булган. Дүрт меңләп кеше яшәгән анда, колхозы да гөрләп торган. Тик Салават шәһәрендә күпләп нефть чыгарыла башлау сәбәпле, Аллагуватны һәм тагын алты авылны күчерәләр. Кешеләргә Салават һәм Ишембай шәһәрләрендә фатирлар бирәләр, авыл йортларын сүтәләр, шулай итеп, кайчандыр гөрләп торган авыллар урыны бушап кала. Тик мондагы халык тамырларына нык береккән булып чыга. Кайсы кая таралышып яшәсәләр дә, берләшү җаен таба алар. 2002нче елда «Аллагуват» иҗтимагый оешмасы булып берләшәләр. Юкка чыккан 7 авылның кешеләре шулай оешмага берләшеп, тамырларын барлау, аралашып яшәү юлын таба.



Беренче эш итеп, авылларның шәҗәрәсен төзү эшенә керешә алар. «Аллагуват» оешмасының беренче җитәкчесе булган Мидхәт Рәхимкулов, башка актив авылдашлары белән берлектә, архивларда утырып, өлкәннәрдән сорашып, авылның шәҗәрәсен төзиләр. Миннәхмәт Раимов исә агачтан бармак башы хәтле генә йортлар ясап, шуларны Аллагуват һәм башка авылларда йортлар ничек урнашкан булса, шулай урнаштырып, авылларның макетларын булдыра. Хәзер яшь буын, әлеге макетларга карап, тарих белән таныша, әби-бабайлары, әти-әниләре туган авылларны күзаллап карый ала.
Кайчандыр туган авыллары булган урыннарны да онытып бетермиләр. Элекке Аллагуват авылы урынында «Юрматы җире» дип аталган мемориаль комплекс төзеп куйганнар. Биредә юкка чыккан җиде авылга да истәлек ташы куелган. Бөек Ватан сугышында һәлак булган авылдашлары исемнәрен мәңгеләштереп, һәйкәл салынган. Авыл кешеләре бирегә килеп, шәҗәрә бәйрәмнәре үткәрә, нәсел тамырларын искә ала, аралашып, күңел ачып ял итә икән.

Менә шундый зур эшләр башкарылган Башкортстан җирлегендә. Мортаза Рәхимов Президент булган вакытта ук республикада шәҗәрә бәйрәмнәре үткәрә башларга дигән карар чыгарылган иде. «Без башта моны өстәмә эш итеп кабул иттек. Теләр-теләмәс кенә эшләдек. Тик соңыннан тәмен белеп алдык. Шәҗәрә төзү шул ук нәселеңне барлау, киләчәгеңне кайгырту бит инде ул. Хәзер һәр гаиләдә шәҗәрә бар. Балалар бакчаларында, мәктәпләрдә дә шәҗәрә төзү буенча дәресләр бирәбез», – дип сөйләде Салават шәһәренең «Ак калфак» оешмасы җитәкчесе Фәнзилә Тибеева.

...Берәү җиде буын бабасын тапкан, икенчесе 12 буынлы шәҗәрәсен төзегән, өченчесе 17 буынына кадәр барып җиткән. Әле моның белән генә тукталып калырга да җыенмыйлар. Кемнән генә сорасаң да, барысы да беравыздан: «Безнең эшне балаларыбыз, оныкларыбыз дәвам итәчәк!» – диләр. Ә Татарстаннан һәм Россиянең башка төбәкләреннән килгән «Ак калфак»лылар Башкортстанда яшәүче кардәшләребезнең матур үрнәгенә сокланып кайтып китте. «Безгә дә, һичшиксез, үз шәҗәрәбезне төзи башларга кирәк. Хәзер бу эшне ничек эшләсен белдек инде», – диде алар. «Ак калфак» оешмасының җитәкчесе Кадрия Идрисова исә ярты елдан хисап алачагын белдерде. «Үзебездән башларга кирәк, – дип мөрәҗәгать итте ул һәр хатын-кызга да. – Үзебезнең нәсел шәҗәрәсен барлаудан. Биредә булганнар шәҗәрәне ничек ясарга кирәклеген аңлады инде. Ярты елдан сездән үз шәҗәрәләрегезне көтә башлыйм. Ә бу бәйрәмне ел саен күчмә утырыш рәвешендә уздырырга ниятлибез». 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  •  Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 5 Бер көнне иртән торып бәлеш пешерергә уйладым. Бәрәңге турадым, суган әрчедем, камыр бастым. Духовкада кургаш кәгазь астында ике сәгать ярым эчендә бәлешем изелеп пеште. Ләкин хуш исе урамга кадәр чыккан итле бәлешемне ашарга насыйп булмады.
    13389
    4
    112
  •  Исерек ир, усал кайнана белән гомерем узды 3 Рәфис белән 3 ел очрашып йөрсәк тә, мәхәббәтебез үбешүдән ары узмаган иде. Беренче зөфаф төнебезне мин куркып, дулкынланып көттем.
    12144
    5
    80
  • Исерек ир, усал кайнана белән гомерем узды 2 Рәфискә кияүгә чыгарга җыенуымны әнием ошатмады, ул мине кабаттан үгетләргә кереште: «Кызым, тагын бер тапкыр уйлап кара әле! Габдулла белән Сания авылда иң усал гаилә булып санала, Санияне тиккә генә «юха елан» дип йөртмиләр. Алай гынамы, бу гаиләдә эшнең бетәсе юк: 50 сутый бакчалары, абзарларында өч сыер, кырыкка якын сарык...
    9797
    1
    55
  • Юлда кем очрамас... Кичә яшүсмер кызым эштән кайтты да, «Әни, син хәзер мине ачуланачаксың», – ди. Сагайдым. Ачуланасымны алдан ук белеп торгач, нинди ярамаган эш эшләде икән? 
    9132
    1
    55
  • Уеннан уймак Барысы да бәхәсләшүдән башланды. Хатын-кызлар, бигрәк тә йөрәкләре янып торган яшь кызлар бәхәсләшмәсен икән ул. Аларның яшьлек дәрте егетләрне үзләренә карату гына түгел, дөньяны әйләндереп бастыра ала... 
    4630
    0
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 18 август 2022 - 06:47
    Без имени
    Сезнен барлык язмаоарыгыз да тормыштан алып языла.искиткеч гыйбрэтле язмышлар
    Үкенечле ялгыш
  • 18 август 2022 - 08:24
    Без имени
    Эйе,бар инде шундый кешелэр,минем дэ 88 яшьлек Энкэйне алдап,бал дип,сироп сатканнар,...кайтып керсэм,Энкэй эйтэ,кызым сина бал алып куйдым эле ди,мин аптырап киттем,ачып карасам бал урынына сироп сатканнар,2 мен сум б-н,3 банка алган,сине алдаганнар бит Энкэй дигэн идем,нишлэп алдасыннар ди,бер яшь кенэ матур егет сатып йорде машинасы б-н,даже банкаларны ойгэ кертеп бирде ди,таба идем миндэ ул алдакчыны,Энкэй туктатты,кирэкми кызым,эзлэмэ дип,харам бер кешегэ дэ бэхет китерми дип......
    Алдашу
  • 16 август 2022 - 10:44
    Без имени
    Нинди киңәш көтеп утырасыз инде? Барып алып кайтыгыз, әле соң түгел... Соңга калуыгыз бар, үкенерсез аннары. Бер кул күтәрсә, гөмер буе кыйныячак.. Сезнең бердәнбер кызыгызны ниндидер бер килмешәк кыйнап ятсын инде. Үзләре өйдә юкта видео камера куярга җае юкмы соң? Доказательство да булыр иде. Сез ана кеше, коткарыгыз балагызны, ул ярдәмгә мохтаҗ
    Кияү кызыбызны кыйный?
  • 17 август 2022 - 18:15
    Без имени
    Бердә аптырарлык түгел аерылышуыгыз.Кырыкны куган балаларыгызны "җитәкләп"йөрүне героизм итеп күрәсез бит.Ә ирегез тыныч кына пенсиядә икәүләшеп гөмер көзеннән атларга уйлагандыр.Арымадыгызмы бала тормышы белән яшәп?Үз парларын да табулары икеле бит,маменькины сынок и дочь....
    38 елдан соң аерылыштык...
  • 16 август 2022 - 16:07
    Без имени
    Таныш кына дисеңме?Великовозрастный балалары ипотека түли бит диеп 65 кә җитсә дә эшләп йөриләр.Ике балагада первый взноска бирдек,булды,хәзер үзләре тырышсын.Көчкә көчкә иртән торып эшкә китә ата аналары,алар өчен,совесть дигән нәрсә юк.Шулай өйрәткәннәр инде.Җилкәдән бәреп төшерергә кирәк әллә кайчан да бит....
    Әти-әнисе иремнән чын ялкау ясый
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда