«Шәҗәрә төзүне башта өстәмә эш дип кабул иткән идек»

Башкортстанда һәр гаиләнең нәсел шәҗәрәсе бар! Кешеләрнең генәмени, юкка чыккан авылларның, хәтта самавырларның да шәҗәрәсен төзегән ут күршеләребез! «Ак калфак» татар хатын-кызлары иҗтимагый оешмасы башлангычы белән оештырылган шәҗәрә бәйрәменә барып, Башкортстандагы матур үрнәкне без дә үз күзләребез белән күреп кайттык.

«Ак калфак»ның шәҗәрә бәйрәмен оештырганы бар иде инде. Беренчесе узган ел Татарстанның Балтач районында үтте аның. Быел менә нәсел тамырларын барлаучылар Башкортстанга җыелды. Россиянең 11 төбәгеннән, Татарстанның ике дистәгә якын районыннан килгән хатын-кызлар башта Уфа шәһәрендә урнашкан «Вафа» бизнес үзәгендә (сүз уңаеннан, аны төзетүче дә «Ак калфак» кешесе – җирле «Ак калфак»ның җитәкчесе эшмәкәр Люция Вафина) булды, аннары Салават шәһәренә юл тотты. Башкортстан татарларының нәсел шәҗәрәсен төзүгә ни дәрәҗәдә игътибар бирүен нәкъ менә шушы шәһәрдә аңладык та инде!

Заманында Салават шәһәреннән ерак түгел миллионер авыл – Аллагуват авылы урнашкан булган. Дүрт меңләп кеше яшәгән анда, колхозы да гөрләп торган. Тик Салават шәһәрендә күпләп нефть чыгарыла башлау сәбәпле, Аллагуватны һәм тагын алты авылны күчерәләр. Кешеләргә Салават һәм Ишембай шәһәрләрендә фатирлар бирәләр, авыл йортларын сүтәләр, шулай итеп, кайчандыр гөрләп торган авыллар урыны бушап кала. Тик мондагы халык тамырларына нык береккән булып чыга. Кайсы кая таралышып яшәсәләр дә, берләшү җаен таба алар. 2002нче елда «Аллагуват» иҗтимагый оешмасы булып берләшәләр. Юкка чыккан 7 авылның кешеләре шулай оешмага берләшеп, тамырларын барлау, аралашып яшәү юлын таба.



Беренче эш итеп, авылларның шәҗәрәсен төзү эшенә керешә алар. «Аллагуват» оешмасының беренче җитәкчесе булган Мидхәт Рәхимкулов, башка актив авылдашлары белән берлектә, архивларда утырып, өлкәннәрдән сорашып, авылның шәҗәрәсен төзиләр. Миннәхмәт Раимов исә агачтан бармак башы хәтле генә йортлар ясап, шуларны Аллагуват һәм башка авылларда йортлар ничек урнашкан булса, шулай урнаштырып, авылларның макетларын булдыра. Хәзер яшь буын, әлеге макетларга карап, тарих белән таныша, әби-бабайлары, әти-әниләре туган авылларны күзаллап карый ала.
Кайчандыр туган авыллары булган урыннарны да онытып бетермиләр. Элекке Аллагуват авылы урынында «Юрматы җире» дип аталган мемориаль комплекс төзеп куйганнар. Биредә юкка чыккан җиде авылга да истәлек ташы куелган. Бөек Ватан сугышында һәлак булган авылдашлары исемнәрен мәңгеләштереп, һәйкәл салынган. Авыл кешеләре бирегә килеп, шәҗәрә бәйрәмнәре үткәрә, нәсел тамырларын искә ала, аралашып, күңел ачып ял итә икән.

Менә шундый зур эшләр башкарылган Башкортстан җирлегендә. Мортаза Рәхимов Президент булган вакытта ук республикада шәҗәрә бәйрәмнәре үткәрә башларга дигән карар чыгарылган иде. «Без башта моны өстәмә эш итеп кабул иттек. Теләр-теләмәс кенә эшләдек. Тик соңыннан тәмен белеп алдык. Шәҗәрә төзү шул ук нәселеңне барлау, киләчәгеңне кайгырту бит инде ул. Хәзер һәр гаиләдә шәҗәрә бар. Балалар бакчаларында, мәктәпләрдә дә шәҗәрә төзү буенча дәресләр бирәбез», – дип сөйләде Салават шәһәренең «Ак калфак» оешмасы җитәкчесе Фәнзилә Тибеева.

...Берәү җиде буын бабасын тапкан, икенчесе 12 буынлы шәҗәрәсен төзегән, өченчесе 17 буынына кадәр барып җиткән. Әле моның белән генә тукталып калырга да җыенмыйлар. Кемнән генә сорасаң да, барысы да беравыздан: «Безнең эшне балаларыбыз, оныкларыбыз дәвам итәчәк!» – диләр. Ә Татарстаннан һәм Россиянең башка төбәкләреннән килгән «Ак калфак»лылар Башкортстанда яшәүче кардәшләребезнең матур үрнәгенә сокланып кайтып китте. «Безгә дә, һичшиксез, үз шәҗәрәбезне төзи башларга кирәк. Хәзер бу эшне ничек эшләсен белдек инде», – диде алар. «Ак калфак» оешмасының җитәкчесе Кадрия Идрисова исә ярты елдан хисап алачагын белдерде. «Үзебездән башларга кирәк, – дип мөрәҗәгать итте ул һәр хатын-кызга да. – Үзебезнең нәсел шәҗәрәсен барлаудан. Биредә булганнар шәҗәрәне ничек ясарга кирәклеген аңлады инде. Ярты елдан сездән үз шәҗәрәләрегезне көтә башлыйм. Ә бу бәйрәмне ел саен күчмә утырыш рәвешендә уздырырга ниятлибез». 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Юлдаш Бүген – 2 гыйнвар. Алиянең генә туган шәһәрен инде өч ел күргәне юк. Күңел ярасы өч ел буе төзәлмәде... Төне буе елап чыкканнан соң кисәк кенә җыенды да, өч ел элек Мәскәүгә чыгып китте ул...
    7856
    1
    76
  • Яңа ел төне сере – Сәлам! Тагын бер ел үтеп китте. Очрашу төне җитте...  Телефон экранында көтелгән һәм таныш сүзләрне күрүгә Ләйлә  елмаеп куйды. Онытмаган! Быел да үзе беренче яза... Яңа ел төнен каршы алганда нәкъ төнге өчтә... Менә инде унынчы ел шулай...
    8903
    2
    64
  • Тапкыр малай Әнисе тиз генә кайтмады. Ул, гомумән, кайтмады. Хәбәре дә юк, үзе дә. «Суга төшкәндәй югалды», – дип пошынып, елап-сыктап йөрде Фатиха апа. Әтисен госпитальдән кабат фронтка җибәргәннәр. «Хәдичә килеп җитә алмады», – дигән ул хатында. Ризык төягән Хәдичә, мөгаен, ач гидайлар кулыннан кичкәндер дигән уйда тукталдылар. 
    6023
    3
    58
  • Хат язучы Көтелмәгән хат Айдарның бөтен күңелен актарып ташлады. Кайтасы көнен минутлап санап көтә солдат. 
    4354
    0
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 28 гыйнвар 2022 - 07:57
    Без имени
    Русчалап.Безумно люблю дигән шул була инде.Шулай тиеш диеп үскән инде ул эгоист булып.Бүген иртәгә ата анасы булмаса нишләр ул Ринат дигән әфәнде! Бер пример языйм әле.Улыбыз өйләнгәч первый взнос бирдек квартирага.Икенче ел үзебез диңгезгә киттек.Туган тиешле берәү аптырады,түләп тә беттегез мени ипотеканы диеп.Ир әйтте,15 ел мин ялда итмәсәм,ком кебек коелып бетәм бит,ярдәм иттек,хәзер инде үзләре диеп.Аллага шөкер тырышып эшләп улым киленем түләп беттерделәр 7 ел эчендэ.Универда түләп укыттык,әйдә инде дальше сами.....Икенче улыбызга да шулай ук, укыттык,ярдәм иттек квартира алганда...
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 28 гыйнвар 2022 - 07:42
    Без имени
    Чишмә районы Сафар авылына кунакка кайтып йөри идем.Әңкәйнең икетуган апаларына.Шунда улы әйтте,клубка чыгабыз,минем яннан ерак китмә,бездә урлыйлар кызларны диеп.40 ел элек.Әле ничектер белмим.Башка район егетенә кияүгә чыктым.Бер белмәгән кешегә ярәшеп китүләр,ай һай авырдыр.Ә йөрегән егетенә чыкса бу инде урлау түгел,бу алдан уйланган сценарий гына.
    Минем карт әбиемне дә, әбиемне дә, әниемне дә урлаганнар
  • 26 гыйнвар 2022 - 21:41
    Без имени
    Хэзер куп инде андый гаилэлэр,балалар дип яшэуче,куплэре ипотека тули бит,чынлап та берэр башка эйбер алырга уйласалар,эти-эни узлэре ярдэм кулын суза,булыша алганнарына соенэ-соенэ.
    Үз сөягем үземә авыр түгел
  • 26 гыйнвар 2022 - 22:00
    Без имени
    Безнен аниебез гел шулай пешерер иде коймакны без торганчы мичка ягып тамле ислар боронны кытыклап уята иде . И гомерлар анида юк хазер андый мичта юк ...без исанбез
    Мич коймагы
  • 26 гыйнвар 2022 - 12:46
    Без имени
    Сез балалар кеше булсын дип яшэгэн очен алар шундый эгоистлар. Нишлэптер эчеп йоручелэрнен эти-энисе кадерле була, алар узлэре турында уйлыйлар. Ризалашыгыз, тик узегезнен кайтып керергэ урыныгыз булсын.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда