«Газ камерасына керергә чират торганда, бәхеткә, газ бетте...» 

Шушы көннәрдә Мәскәүдә яшәүче Фәридә Саликҗановага 100 яшь тулды. Аны бу зур юбилее белән Татарстан Республикасы Премьер-министры урынбасары – Татарстан Республикасының Россия Федерациясендәге тулы вәкаләтле вәкиле Равил Кәлимулла улы Әхмәтшин һәм Мәскәү татарларының милли-мәдәни автономиясе рәисе Фәрит Фарисовлар котлады.  

 

Фәридә ханымның язмышы бер китапка гына да сыярлык түгел.  

Ул 1920 елның 23 маенда Мәскәү шәһәрендә дөньяга килә. 1941 елны үзе теләп сугышка китә. Архитектура институты студентын башта десант гаскәрләренә алалар, аннан разведка мәктәбенә укырга җибәрәләр. Радист кызның хыянәте аркасында әсирлеккә төшә. Аны радистлар, разведчиклар һәм партизаннардан гына торган иң каты режимлы лагерьга озаталар. Эстониянең Виллянд шәһәрендә урнашкан бу концлагерьдан соң тагын шундый өч мәхшәрне  – өч концлагерь аша узарга туры килә әле аңа. Соңгы иң куркынычы Бухенвальд була. Аны бит «үлем лагере» дип атыйлар. Берсендә ул хәтта газ камерасы каршында инде чиратта басып тора. Бәхетенә, кинәт кенә газ бетә... 

Әллә ничә тапкыр качарга талпына. Концлагерьдан соңгы качуында аны һәм тагын 5 кызны бер немец гаиләсе качырып кала. Соңыннан, күп еллар үткәч, бу гаилә Фәридә ханымны эзләп таба. Алар бүгенгәчә аралашып яшиләр. 

Әмма фашист концлагереннан котылу белән генә сынаулар бетмәгән  булып чыга: илгә кайткач аны кабат лагерьга озаталар. Ун ел гомере Красноярск краенда уза. Булачак ире белән дә шунда танышалар.  

Фәридә Саликҗанова илленче елларда гына аклана. Икенче дәрәҗә Бөек Ватан сугышы ордены белән бүләкләнә.  

Узган елның ноябренә кадәр ул әле берүзе яшәгән. Операция кичергәннән соң гына аны туганнары тәрбияли башлаган.  

Кичергән сынаулары аның күңелен сындырмаган, ул берәүгә карата да рәнҗү сакламый. Юбилее белән котларга килгән зур кунакларга да: «Мин – бәхетле! Йөз яшемне тутырдым, ә бу инде аз түгел!» – дип елмая ул.  

Фото: https://tatmsk.tatarstan.ru/rus/index.htm/news/1754328.htm

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • 7140
    1
    64
  • 6967
    0
    58
  • «Насыйбың булыр әле!» Әдибә эштән кайтып керде дә, бермәлгә ишек төбендә тукталып, йорт эченә күз салды. Их, күңелгә рәхәт тә соң нур бөркеп торган өеңә кайтып керүләре! Бар җирдә дә тәртип,
    4798
    2
    50
  • Балан ачылары Әйдәгез, без бу хатынның исемен күрсәтмибез. Шулай исемсез генә булсын ул. Аның ни атлы булуы мөһим дә түгел бит. Ул – шушы көндәлекләрнең хуҗасы.  Теләсәгез, бастырыгыз, гыйбрәт булсын дип, егерме ел элек язылган дәфтәрләрне, миңа биргән иде.
    6940
    1
    47
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 30 апрель 2021 - 20:44
    Без имени
    Егет кешене күп кызлар ярата , концертына агылачак .Озак " мин егет " - диеп йөрер әле Ришат .
    Ришат ТӨХВӘТУЛЛИН: «Чак кына соңрак туганмын» 
  • 1 май 2021 - 21:53
    Без имени
    Ин яраткан жырчым.Телевизорда Ришатнын жырларын тапшырсалар, бар эшемне ташлап залга йогереп чыгам.Балалар да кунектелэр,тиз бул,дип,чакыралар.
    Ришат ТӨХВӘТУЛЛИН: «Чак кына соңрак туганмын» 
  • 2 май 2021 - 10:03
    Без имени
    Әйтер сүз юк...Гыйбрәтле хикәя! Без, татар хатын - кызлары, үз теләгебезне гел соңгы чиратка куеп өйрәнгән...тик, иң мөһименә кемнәндер рөхсәт сорамыйча үзебез дөрес дип санаганча карар кабул итәргә өйрәнсәк иде. Бу менә шушы очрак... Күңеле теләгәндә кайта алмавы гомере буена исеннән китмәячәк!!! Безнеке үтте...кире кайтарып булмый. Яшьләр, сезгә сүзем: ирне дә кимсетми үз теләгегездә нык торып, күңелегез кушканны үз акылыгызга, хисегезгә таянып гамәлгә салырга өйрәнегез!!! Без теләгегебезне аңлап үтәү түгел үтәргә теләмәгән дә ир кешене акларга тиеш түгелбез! Бу хикәяне укытып күптәннән әйтәсе килгән фикеремне Аллаһ фарыз итте күрәсең!!!
    SOS! Җанымны коткарыгыз!
  • 2 май 2021 - 15:11
    Без имени
    Бик яраткан артискам. "Сүнгән йолдызлар" дагы Сәрвәре генә дә аның буй җитмәс талантка ия икәненә дәлил.
    Җаным монда кала...
  • 2 май 2021 - 23:15
    Без имени
    Гажэеп дэрэжэдэ талантлы актриса турындагы язма очен рэхмэт. Олкэнэя барган саен, матурлыгы арткан кешелэр була. Аларнын эчке матурлыгы тышкы гузэллеккэ кушыла. Флера Хэмитова шундйлардан. Сабырлыгы,горурлыгы,гузэллеге белэн сокландыра ул. Хаман да сокландыра...
    Җаным монда кала...
Реклама
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»