Галимҗан Ибраһимовның яңа томлыгы: аларга цензура кагылмаган 

Галимҗан Ибраһимовның унбиш томлыгының өчтән бере моңарчы укучыга таныш булмаган яңа материаллардан тора. Бу хакта бүген «Татар-информ» мәгълүмат агентлыгында узган матбугат конференциясендә хәбәр иттеләр. Конференция әлеге тупланманың 6-10 томнары дөнья күрүгә багышланды.  

  

Галимҗан Ибраһимовның иң беренче өч томлыгы 1950 еллар ахырында нәшер ителә. Язучы шәхес культы корбаны буларак аклануга, институт галимнәре ул чакта киңәшмәгә җыела һәм шунда ук аның мирасын кире кайтару буенча эш башлана. Ул өч том әдип мирасының бик аз өлешен генә үз эченә алган була, әлбәттә.  

1974 елда Галимҗан Ибраһимовның 8 томлыгын нәшер итү турында карар кабул итәләр. Ләкин ул томлыклар басылып чыгып, укучы кулына барып җиткәнче үк ачыклана: томлык тулы түгел. Күп әсәрләр туралып, цензура аша гына басыла.  

Беренче мөмкинлек туу белән Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты галимнәре язучының 15 томлыгын әзерләргә керешә. 2017 елда башланган зур эш инде тәмамлану алдында: быел барлык томнар да әзерләнеп бетәргә тиеш.  

– Тупланманың иң зур яңалыгы – аның күп өлеше яңа материаллардан торуында, – диде Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты директоры урынбасары, доцент Марсель Ибраһимов. – Томлыкларга кергән әсәрләрнең өчтән бере укучыга беренче тапкыр тәкъдим ителә. Әдипнең шәхси архивы сакланып калмаган, шуңа күрә томлыкларны туплау зур хезмәт таләп итте. Безнең хезмәткәрләр егерменче йөз башында чыккан бөтен матбугатны өйрәнделәр, тапкан материалларны моңарчы чыккан томнар белән чагыштырдылар, киселеп калган өлешләрне тулыландырдылар. 

Тагын бер үзенчәлеге – кушымталар. Аларда шул чор галимнәренең Галимҗан Ибраһимов турындагы фикерләре урын алды. Ул чор полемикага бик бай булган.  

Бу уңайдан филология фәннәре докторы, академик Дания Заһидуллина бер мисал да китерде. Галимҗан Ибраһимовның Тукай турындагы «Талант трагедиясе» дигән мәкаләсе басылганнан соң 1914 елда татар җәмәгатьчелеге аңа бойкот игълан итә.  

Томнарның зур үзенчәлеге дип анда кергән барлык әсәрләрнең цензура аша узмавын да әйтергә кирәк.  

Әлеге академик басма кемнәрне күз алдында тотып әзерләнгән соң? Ул галимнәр өчен дә файдалы булыр, шул ук вакытта гади укучы өчен дә кызыклы булыр, дип уйлыйбыз диде Г. Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институты хезмәткәрләре.  

Томнарның тиражы зур түгел – 2 мең.  

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7189
    7
    65
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4468
    0
    43
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    2942
    4
    36
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    4826
    0
    36
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9632
    6
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 декабрь 2022 - 21:27
    Без имени
    Баланын этисе бардыр бит? Этисе дэ алгаласын бакчадан, уйнатсын, саф хавалар суларга алып чыксын. Ник эни тиеш дип белэсез? Ул узенекен устереп, кеше иткэн инде, житэр ана. Олы яшьтэ, башны кутэрмичэ, бала карап булмый да эле, арыта да. Узегез тапкансыз, узегез устерегез! Алла сабырлык хэм ярдэмен бирсен. Бала устеру жинел дигэн кеше юк эле, аны бит уйнатып, ашату, юындыру гына тугел, тэрбия бирергэ дэ кирэк.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 21:15
    Без имени
    Белмим, мин дэ баланы берузем тарбиялим, эни эти икенче шэхэрдэ торалар, Бер булышучым да юк, куршедэн башка, элдэ Аллага шокер ул бар, баланы иртэн торып мэктэпкэ озата (1класс), мин эшкэ БИК иртэ китэм, дэрес беткэч подъездда каршы алып квартирага кертеп, ашарга жылытып бирэ. Свидание га йорергэ уемда да юк, даже не представляю как это. Куршемэ озын гомер сэлэмэтлек телим, элдэ ул бар. Бала усэ ул, Гомер буе бэлэкэй булмый, Шуна элеге вакытта баланы карау минем очен важнее всяких свиданий и личной жизни.
    Әни шәхси тормышын төзи, мин җәфаланам
  • 1 декабрь 2022 - 16:39
    Без имени
    Баштан утте, килмэгэн туганы калды микэн, торыргада. Йэ эйтмичэ килеп керэлэр иде. Аннары зарланганнарын ишеттемдэ. Берегезнедэ чакырып китермэдем, уземнен сезгэ барып торганым юк дидем. Мэжбури тотмыйм узегез килэсез дидем. Тоже бер булмэле иде. Хэзер килэсэлэрдэ китэлэр. Эле аларча булырга тиеш. Булмый гына торсын эле.
    Иремнең туганнары...
  • 1 декабрь 2022 - 10:43
    Без имени
    Котлыйбыз! Яшьлэр безнен килэчэгебез
    «Яңа йолдыз»да яңа җиңүче!
  • 1 декабрь 2022 - 09:35
    Без имени
    Бик кызыклы ,эчтелекле язма.
    Тау артында таулар бар
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда