Бәрәңге алып бетергәч, мунчага киткәннәр һәм ис тиеп, өчесе дә үлгән: Лениногорск фаҗигасе

27 августта Лениногорск районының Петропавловск авылында бөтен районны тетрәндерерлек фаҗига була. 35 яшьлек Надежда Карташкова 9 яшьлек кызы Катяны һәм 5 яшьлек Машаны алып мунчага китә. Әмма якыннарына аларга: “Җиңел пар белән!” - дип әйтү насыйп булмый. Бары тик суынган гәүдәләрен генә алып чыгарга туры килә. 
Ике кызы белән яшь әни сөрем исенә буылып, вафат була.



"Надяны бөтен авыл яратты"

– Үрнәк, тәртипле гаилә бу, – диде Глазов авыл җирлеге башлыгы Нурсинә Карабаева. – Бернинди гайбәткә дә урын юк монда. Йорт хуҗалары Валентина белән Валерий да бик әйбәт кешеләр. Ике малай тәрбияләп үстерделәр. Сергей 10 ел элек Киров кызы Надеждага өйләнде. Ике кызлары туды. Сергейның тагын Вячеслав исемле энесе бар. Валентина гомер буе төзелештә эшләде, маляр. Ире шофер. Сергей белән Надежда Лениногорск шәһәрендә гомер иттеләр. Җай чыккан саен авылга кайтып, әти-әниләренә булышалар иде. Надяны килен булып төшкән көненнән үк бөтен авыл яратты. Ул бик ачык, һәркем белән ачылып сөйләшә, ерактан ук исәнләшә иде. Каенанасы белән дә мөнәсәбәтләре яхшы булды. Араларыннан кара мәче үтсә, гел авылга кайтасы килмәс иде аның. Валентина да аңа беркайчан “килен” димәде, “кызым” дип кенә торды. Аларның мөнәсәбәтләрен күршеләре дә яратып һәм сокланып сөйли иде.



"Каенанасы барып кергәндә, өчесе дә үлгән була"

Дүрт кешелек гаилә бу юлы да әти-әниләре янына, ялларга кайта. Якшәмбе көнне алар көне буе бакчада бәрәңге ала. Кич белән, арып-талып эшләгәннән соң, кичке 8дә Надежда ике кызын алып мунчага китә.

– Алар элек тә мунчаны шулай тәмләп, озаклап кергән. Сергей исә кызларны алып чыккач кына керә. Бу юлы да шулай булырга тиеш була. Әмма сәгать ярым вакыт узгач, килен белән оныкларының озак кайтмауларына аптырап, каенанасы мунчага китә. Ишек эчтән бикле була. Иске йозакның биге тотылып кала икән. Ишекне ачып керсә, килене һәм ике оныгының җансыз гәүдәсенә тап була, – дип сөйли авыл җирлеге башлыгы.

Надежда декрет ялыннан соң эшкә чыкмаган, балалар тәрбияләгән. Ә Сергей исә төньякка китеп эшләп кайта. Бик тырыш һәм уңган, үрнәк гаилә була.

– Газ кермәгән, кара мунча иде, – ди Нурсинә Карабаева. – Шул көнне Карташовлар яныннан үтеп киткән кешеләр әйтүенчә, мунчаны инде алар көндез үк яккан була. 3 белән 4 арасында ук морҗадан төтен күтәрелүен күрүчеләр бар. Әмма 5 сәгать эчендә дә сөрем исе бетмәгән була. Ашыгыч ярдәм килгәндә инде, өч кешелек гаилә үлгән була. Аларга сөрем исенә исергәннәр дигән диагноз куелган. Бик авыр һәм аяныч хәл. Бөтен авыл кара кайгыда бездә.


Кайбер ташлар да кызган вакытта ис бүлә

Россия Гадәттән тыш хәлләр министрлыгының ТР буенча Баш идарәсе матбугат хезмәте искәртүенчә, мунчада ис тиюнең сәбәбе берничә булырга мөмкин. Болар: мичнең төзек булмавы яки аны дөрес кулланмау, төтен юлларына корым утыру, мунча миче яки төтен каналы ярылган яки кителгән булуы. Хәтта кайбер ташлар да кайнарланганда ис бүлеп чыгарырга мөмкин.


Күз яшьләнә башласа, һавага чыгыгыз

 Мунча кергәндә, үз хәлегезгә игътибарлы булыгыз. Сөрем газы белән агулануның билгеләре: күңел болгану һәм косу, авызда баллы тәм тою, чигә тибеше, баш әйләнү, баш авырту, күз яшьләнү, коры ютәл буып алу. Мунчада нашатырь спирты кул астында торсын. Ул аңны югалта башлаганда ярдәм итә.

Әгәр үзегездә теге яки бу билгене тойсагыз, мунчадан чыгарга кирәк. Саф һава сулагыз, тирән итеп сулыш алыгыз, сулышны чыгарыгыз. Хәл кертү өчен бөтнек белән каты чәй эчәргә мөмкин.

Сөрем газы (углекислый газ, СО2) – төссез һәм иссез матдә, аның барлыгын тиз арада белеп булмый. Һавада бу газ 0,5 процент кына булса да, кеше исән калмаска мөмкин. Кислород җитмәү нәтиҗәсендә кеше буыла башлый.

P.S. Лениногорск фаҗигасенә карата, “Саксызлык аркасында, бер һәм аннан артыграк кешенең үлеме” маддәсе буенча җинаять эше ачылган. 

сылтама: http://intertat.ru/society/b-r-ge-alyp-beterg-ch-munchaga-kitk-nn-r-m-is-tiep-chese-d-lg-n-leninogorsk-fa-igase/

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Оясында ни күрсә... Оясында ни күрсә ...Очканында шул булыр. Халкыбызның буыннан-буынга күчеп килгән әлеге мәкале бүген дә үзенең актуальлеген югалтмый. Ә очар өчен һәр кешегә ныклы канатлар, кайтырын сагынып көтә торган нигез кирәк. Бала өчен ул башта ата-ана йорты булса, үсә төшеп насыйбын очраткач, үз өенә әверелә. Бүгенге геройларыбыз Земфира һәм Рамил Әхмәтшиннарның йорты да хәзер туганнарны гына түгел, балаларны, оныкларны бергә туплый торган җылы учак булып тора.
    1656
    22
    192
  • Үгиләр... Илзирә бүген әбисенә төшеп китте. Әнисенә үпкәләде. Үз әтисе үлеп, икенче иргә кияүгә чыкканнан соң әнисе ике арада өзгәләнә: бер яктан балалары, икенче яктан яңа ире. Ир – ир инде ул. Ничек Илзирәгә ышанмый әнисе?! Ана кеше иренә түгел, кызына ышансын өчен нәрсә эшләргә кирәк бу Хариска? Башка чыдар хәле калмады бугай кызның...
    5303
    2
    74
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 14 октябрь 2021 - 20:56
    Без имени
    Бик куркэм, эчтэлекле язма. Анда эйтелгэнчэ бэхет сезнен бн янэшэ йорсен.
    Оясында ни күрсә...
  • 14 октябрь 2021 - 20:30
    Без имени
    Бик матур унган, булган, топле гаилэ. Килэсе коннэре гез аяз, тыныч бэхет э утсен. Шундый язмалар килэчэк тэ дэ туып торсын.
    Оясында ни күрсә...
  • 15 октябрь 2021 - 08:28
    Без имени
    дус кызларны иялэштерергэ кирэкми икэн ул.
    Нигә мине чүпрәк итәләр?!.
  • 14 октябрь 2021 - 23:07
    Без имени
    "бала өчен дип" үзегезнең ахмаклыгызны гына бала бәхетеннән (һәм үзегезнең бәхетегездән дә) алда куймагыз. балага кирәк әти. балага кирәкми әтигә охшаган хәйван.
    Мәхәббәттән нәфрәткә бер адым икән
  • 14 октябрь 2021 - 22:31
    Без имени
    Огромное спасибо за информацию. Крурсы валют
    Бәхетле очрак-2
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан