Австралиядә яшәүче милләттәшебез Казанда китабын тәкъдим итте (ФОТО, ВИДЕО)

Татарстан Милли музеенда Әдәби салон утырышы булып узды. Анда София Вәлиеффнең “Әнием” китабы тәкъдим ителде. Австралиядә гомер итүче милләттәшебез София ханым чарада шәхсән үзе дә катнашты.


Intertat.ru сайтының даими укучысы София апаның бу инде икенче китабы. “Әнием” китабында тулы бер гаилә, тулы бер нәсел гомерендәге иң истәлекле, иң тетрәндергеч, күңелләргә уелып калган вакыйгалар сыйган...



“Әниемнең догалы дәвере” дип аталган чарага София ханымның Татарстандагы һәм Башкортстанда гомер итүче дуслары, иҗатташлары да килде.

Кытайда туып үскән София ханымның Австралиядә яшәвенә 36 ел тула икән инде. Аның бабалары 14-15 яшьләрендә 1880 елларда Кукмара, Апас һәм Мамадыш районнарыннан Кытайдагы Шәркый Төркестан өлкәсенең башкаласы Өремче шәһәренә күчеп киткән була...

1990 еллардан башлап Татарстанга кунакка кайта башладым. Соңгы елларда бигрәк тә бирегә килүем ешаеп китте. Дусларым шактый күп, төрле чараларда катнашам. Сабан туе, “Сәләт” лагерьларына да очрашуларга йөрим. Мине үзебезнең кеше дип якты йөз белән каршы алалар. Татарстаннан рухи, милли көч җыям, – ди милләтәшебез София ханым.



“Әнием”  китабының исеме генә түгел, ә эчтәлеге дә шактый үзенчәлекле. Биредә тәкъдир кушуы буенча гомерләрен туган илдән еракта үткәрергә мәҗбүр  ителгән барлык татар мөһаҗирләрнең уртак тарихы тасвирлана. Китапта иленнән аерылып, гасырлар дәвамында читтә яшәп тә милләте өчен җанын аямаган әби-бабайларның, әти-әниләрнең башкарган изге гамәлләре тасвирлана.

Китапның авторы  дүртенче буын читтә яшәгәнлектән, мәктәптә татарча белем алмаган. Әти-әнисеннән телне мөстәкыйль рәвештә өйрәнеп, Кытайда миллиардтан артык кеше арасында саклап калган. Үз хезмәтендә милләттәшебез Австралиядә гомер итүче татарлар турында яза.

- Без әнинең тугыз баласы булдык. Унөч баладан тугызыбызны исән-сау үстерде, – ди София Вәлиефф. – Динне, телебезне, гореф-гадәтләрне саклады, аларны безгә мирас итеп калдырды. Без инде 150 ел читтә гомер итәбез. Шәхсән үзем – дүртенче буын, әти-әнидән калган тел белән шигырьләр яздым, китаплар чыгардым. “Әнием” китабының төп нигезен дә бит Кытайда, Австралиядә яшәүче милләттәшләребез башыннан узган вакыйгалар тәшкил итә. Татар телен һәм гореф-гадәтләрне күз карасы кебек саклап, Ватаннарына, милләтләренә булган сагыну хисләрен халкыбыз йолалары, җыр-моңнары аша басканнар. Балаларында милләтләренә, туган илләренә мәхәббәт тәрбияләп, күңелләрендәге “яхшы заманнар килсә, илгә кайтырбыз” дигән өметләрен нәселдән-нәселгә мирас итеп калдырганнар. Менә без дә – шушы татарларның нәселеннәнбез. Безнең Австралиядә һәркем үзенең бишенче, алтынчы буын бабаларын белә. Әлеге китабым аша бездән килгән буынга тарихыбызны җиткерәсем килде.



Документаль повесть жанрында язылган бу әсәрне Татарстан укучылары да җылы кабул итте. Татарстан Милли музее директоры Гөлчәчәк Нәҗипова, халык шагыйре Разил Вәлиев һ.б. китапның мондагы милләттәшләр өчен дә гыйбрәтле, кирәкле булуын үз чыгышларында билгеләп уздылар. Соңгы елларда әниләр темасын колачлаган документаль әсәрләрне чыннан да укучылар кызыксынып укый. Язучы Фәүзия Бәйрәмованың “Ана” китабы (Чыңгыз Айтматовның әнисе тормышын чагылдыра) да аналарның бөеклеген, аналарның шәхес тәрбияләүдә тоткан урынын данлый...

- Сөекле әнием Нәҗип хаҗи кызы Фатыйма һәм әтием Ибраһим углы Салихка багышланган китап белән сезне дә шатландыруыма куанам. Алар – безне тормышның катлаулы сынауларын, гарасатлы дәвернең барча авырлыкларын җиңеп чыгып, чын мөселман, татар балалары булып калырга өйрәткән, милләтебезгә һәм халкыбызга файда китерерлек кешеләр итеп тәрбияләгән батыр әти-әниләр. Әнием үзенең белеме, көндәлек тормыштагы тыйнаклыгы, Аллаһы Тәгаләгә якынлыгы, хикмәти акылы, сабырлыгы һәм түземлеге белән балаларына һәм торган җиребездәге күпсанлы башка хатын-кызларга өлге булып яшәде, – ди Австралия кунагы.



Австралиядә гомер итүче татарлар, чыннан да, милли асылыбызга бик сакчыл карашта. Яшьләр гаилә корганда да үз милләт кешеләренә өстенлек бирә. Бу җәһәттән дә алар Татарстан белән тыгыз багланышта тора. Татарстаннан кияү-килен төшерү мәсьәләләрен дә җайга салганнар. Яшьләрне Казанда уза торган чараларга еш җибәрәләр. София апа сүзләренә караганда, Австралиядә Казаннан килгән дүрт-биш килен, берничә кияү дә бар икән инде.

“Чит илләргә чыгып киткәндә, безнең кулда бер чемодан гына иде, – ди София апа. – Теләсә нинди эш башкардык. Татар эштән курыкмый бит ул. Шәхсән үзем 9-10 телдә сөйләшә алам. Заманында Кытайда да укытучы булып эшләдем. Австралиягә килгәч тә тугыз төрле милләт балалары арасында тәрҗемәче һәм укытучыга ярдәмче булып эшлим. Австралиядә татарлар төрле-төрле кәсеп итә. Балаларыбыз югары уку йортларын тәмамлап, дәрәҗәле урыннарда хезмәт куя”.





http://intertat.ru/tt/

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7425
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4521
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    5290
    0
    40
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    3004
    4
    37
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9840
    7
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 2 декабрь 2022 - 11:24
    Без имени
    Көнләшү гөмерлек чир ул.Көнчел кешенең фантазияседә бик бай.Үзе уйлап чыгарган уйдырмаларына ышанып хатын-кыздан көнләшеп яшиләр алар.Минем баштан үтте инде,әледә үтә.Инде яшедә бара бит.
    Үтмә, гомер, заяга!
  • 2 декабрь 2022 - 13:15
    Без имени
    Шулай кылына башлаганнар иде..мин просто алар Килер алдыннан ойдэн баламны ала идем Дэ чыгып ыза идем .. берседэ каршы очрадылар ..типо не знакомые люди уздымда киттем дэшмэдемдэ
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 19:55
    Без имени
    Елый елый укыдым әби белән бабай өчен шатландым гел шулай кешеләр бер берсен тапсыннар иде
    Әти өйләнә
  • 2 декабрь 2022 - 22:58
    Без имени
    Мин тормыш кургэн кеше буларак язам.Мондый хэллэрне мин дэ курдем. Кайнанам 5 ел безнен 1 булмэле малосемейкада яшэде безнен белэн. Узебез 4эу(2 бала), ул килэ кыш чыгарга, авылда ягарга утыны юк,газ кермэгэн. Октябрь аенда килэ, апрель азагында кайтып китэ. 60 яше дэ тулмаган"карчык". Кызы да шэхэрдэ 2 булмэле кв.да яши, юк,менэ бездэ ятарга кирэк малай белэн киленне саклап. Хэзер узем дэ шаккатам, ничек тузгэнмендер. Менэ безне энилэр сабыр итегез, тузегез дип устерделэр, аларга каршы бара алмадык. Хэзер булсамы? Малае белэн икесен авылга жибэрер идем, бергэлэп яшэгез дип. Эле энилэренен хэлен белергэ кияулэр,кызлар килэ шунда. Туз дип язган кешелэргэ эйтэсем килэ:узегез яшэп карадыгызмы шулай,туздегезме? Аны эйтуе жинел туз дип. Менэ шул тузгэнгэ курэ, пенсиягэ чыкмас борын чирдэн баш чыкмый. Тузмэ ,сенелем,иренэ ультиматум куй, я туганнарын,я мин диген.Я алар килеп керугэ чыгып кит. 1-2 тапкыр койлэп карасын ,аннан белер.Узе ук не рад будет, урысча эйткэндэ.
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 22:12
    Без имени
    Эйе. Доньялар узгэрде. Эти-эни дип улеп торган буын картаеп бара. Картайгач ,балалар карар эле , дигэн омет юк дэрэжэсендэ. Барыбыз да ,авырып озак ятарга язмасын, дип телибез аллаха тэгалэдэн. Э балаларнын шундый булып усулэрендэ жэмгыятьне генэ гаеплэп калдыру дорес микэн? Бэлки менэ узебез гаепледер. Аларга булсын, алар интекмэсен диеп устеру узе ук дорес тугел бит. Хезмэт тэрбиясе юк, эхлак тэрбиясе дигэн тошенчэ, гомумэн дэ, онытылды. Уйланырлык хэллэр бу...
    Без бернәрсә тиеш түгел
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда