100 елдан соң безне ничек искә алырлар?

Казанда II Бөтендөнья татар хатын-кызлары съезды үзенең эшен дәвам итә. Бүген иртәнге сәгать уннан көндезге бергә кадәр аның пленар утырышы булды. Бу утырыш Габдулла Бубыйның «Милләтнең нигезе – гаилә, гаилә нигезе – хатын» дигән шигарь астында узды.  

Утырыш ахырында съездда катнашучылар съездның резолюциясен кабул иттеләр. Ул залга тулысынча укылмады – аның белән Бөтендөнья татар конгрессы сайтыннан танышырга тәкъдим ителде. (Без аны сезгә шуннан алып тәкъдим итәбез). Фәүзия апа Бәйрәмова исә резолюциягә үз тәкъдимнәрен өстәде. Язма ахырында аның чыгышы тулысынча бирелә.  

 

1. Татарстан Республикасында, Россия төбәкләрендә һәм чит илләрдә татар милли-мәдәни тормышында мөһим роль уйнаучы хатын-кызларның эшчәнлеген уңай бәяләп, татар хатын-кызларының иҗтимагый хәрәкәтен тагын да киңрәк җәелдерергә; 

2. Татар гаиләсе дәрәҗәсен күтәрү максатыннан, милли тормыш нигезләрен, халкыбызының йолаларын, гореф-гадәтләрен, гаилә кыйммәтләрен кайтару буенча эшчәнлекне дәвам итәргә; 

3. Туган телебезне гаиләдә куллану зарурлыгын аңлату эшләрен киң күләмдә һәм даими рәвештә алып барырга; 

4. Татар телен мәктәпләрдә укыту мәсьәләсен игътибар үзәгендә тотарга, хатын-кызларның җирле оешмаларына моның өчен мәктәпләр белән даими элемтәдә булырга; 

5. Татар хатын-кызларының оешмаларына укытучылар җәмәгатьчелеге белән махсус хезмәттәшлек алып барырга; 

6. Туудан алып (балаларга милли исем кушу, бишек җырларын ишеттерү, милли тормыш нигезләрен өйрәтү, туй йолаларын аңлату һ.б.) соңгы юлга озатуга кадәр үтәлүче гореф-гадәтләрне халыкка аңлату эшләрен дин әһелләре белән берлектә алып барырга; 

7. Баланың яшәешендә, үсешендә, камилләшүендә бик тә кирәкле булган милли уеннар өйрәтү, милли бәйрәмнәрнең эчтәлеген һәм тәртибен аңлату эшләрен эзлексез алып барырга; 

8. Никах мәҗлесләрен, шәҗәрә бәйрәмнәрен, «Килен-кайнана», «Төп нигез», «Соңгы васыять» йолаларын югары тәрбияви-мәдәни дәрәҗәдә оештыручыларның тәҗрибәләрен таратуны максат итеп куярга; 

9. Буйдак ир-егетләр, кияүгә чыкмаган хатын-кызлар белән эшләү өчен «Парлылар» клубларын булдырырга; 

10. Татар хатын-кызлары оешмалары тарафыннан балалар бакчалары өчен аерым программалар, ярдәмлекләр булдыру, уку әсбаплары чыгару һәм аларны халыкка тарату эшләрен даими алып барырга; 

11. Милли киемнәрне популярлаштыру максатыннан «Милли киемнәр», «Шәҗәрә» бәйрәмнәрен оештыру эшләрен дәвам итәргә; 

12.  Мәктәп яшенә җитмәгән балалар арасында «Туган тел» бәйгесен үткәрүне гамәлгә куярга; 

13. Татар дөньясында киң танылган тарихи шәхесләрне, милләтнең йөзек ташы буларак танылган татар хатын-кызларын, һәр төбәкнең социаль-икътисади үсешендә, мәгърифәт, мәдәният тармакларында уңышка ирешкән, үз һөнәрендә, гаиләсендә, җәмгыятьтә тоткан урыны белән билгеле хатын-кызларны барлау, олылау, халыкка таныту эшләрен эзлексез алып барырга; 

14. «Ак калфак»ның Интернет-сайтын булдырырга; 

15. Күчмә утырышларны дәвам итәргә. 

 

Язучы, җәмәгать эшлеклесе Фәүзия БӘЙРӘМОВАның резолюциягә өстәмәләре:  

– Бүген 100 ел элек үткәрелгән корылтайның карарларына анализ ясадык. 100 елдан соң, иншаллаһ, милләт яшәр, без кабул иткән карарларга да анализ ясарлар. Нәрсәләр кабул иттеләр икән, нәрсәгә боларның йөрәкләре янды икән дип. Безгә тәкъдим иткән бу резолюция шактый йомшак, җәмәгать. Һәм формасы, һәм эчтәлеге белән. Милләт алдында торган йөрәк өзгеч, көн каршына килеп баскан проблемалар яктыртылмаган. Шуңа күрә берничә тәкъдимем бар.  

1. Татар халкын саклап калу максатыннан милли узаңны күтәрү өстендә даими эшләргә. Моның өчен тарихи хәтерне уятырга, миләтебезнең фаҗигале тарихын халыкка җиткерергә, азатлык өчен көрәштә милли каһарманнарыбызны пропагандаларга. Ягъни милли узаң булмый икән, милләт уянмый икән, безнең бөтен сөйләшкәннәребез монда калачак. Аның өчен тарих кирәк, тарихи хәтер кирәк. Милләт үз-үзенең кемлеген белеп, татарлыгын сакланып калырга тели икән, ул сакланачак. Ә безнең эш шушыны халыкка җиткерү. Хатын-кызлар оешмасы каршында «тарихи хәтер» дигән клуб-секция оештырырга. Башка вакыт мондый форумнарда балалар бакчаларында йөргәнче, тарихчылар аерым җыелсыннар, укытучылар аерым җыелсын, врачлар аерым җыелсын, динчеләр аерым җыелсын. Шулай секцияләрдә эшләргә кирәк;  

2. Татар халкының милли мәгариф системасын булдырырга. Ягъни революциягә кадәр безнең милләт ничек исән калган? Дәүләт тә булмаган, ханнар да, гаскәр дә булмаган. Халык милли мәгариф системасы һәм дин саклап калган. Шуңа күрә, татар балалар бакчасыннан башлап, милли мәктәп (бөтен предметлар татарча укытыла торган) югары уку йортларына хәтле тоташ көмеш чылбырдан торган милли мәгариф системасын булдырырга. Моның өчен татар хатын-кызлары оешмасы каршында «милли мәгариф»  секциясе оештырырга;  

3. Милләтне саклап калуда ислам әхлагына таянырга, татар халкының иманга кайтуына  ирешергә татар хатын-кызларына моңа үрнәк булырга. Дин безнең милләтебезне мең ел буе саклап калган. Мин ислам дине дигәндә мәчеттә тәсбих тартып утыруны гына күз алдында тотмыйм. Ислам дине ул – югары әхлак, ислам дине – бер-береңә ярдәм итү. Менә шундый исламны кайтарабыз икән, ул вакытта милләтебез дә исән калачак. Катнаш никахларны ислам тыя. Мөселман хатын-кыз бары тик мөселман ир-атларына чыгарга тиеш. Безнең миләтебезне харап итә, эчтән җимерә торган 50 процент катнаш никахлар, ислам диненә кайтсак, юкка чыгачак. Һәм демография мәсьәләсе дә хәл ителәчәк. Чөнки бүген 1-2 бала табып кына милләтне саклап калып булмый. Ислам дине абортларны тыя. Әгәр безнең гаиләләребез, хатын-кызларыбыз ислам диненә кайта икән, аборт та булмаячак, бала үтерү дә (карында) булмаячак, 5-6 бала булачак. Мин 10 балалы гаиләдә туып-үстем. Әти-әниләребез совет заманында яшәсәләр дә Аллаһка ышандылар, безне шулай тәрбияләделәр – татар-мөселман итеп.  

Татар хатын-кызлары оешмасы каршында «ислам әхлагы» дигән  секция оештырырга; Чөнки дини хатыннар монда бик якын килә алмый. Ә безгә аерырга кирәкми: яулыклыга, яулыксызга, калфаклыга, калфаксызга. Без бер милләт – татар милләте.  Мин үземне берегездән дә артык та күрмим, ким дә күрмим – сез минем кыз кардәшләрем.  

4. Соңгы тәкъдимем. Милләтне үзбилгеләнүдә, үз бәйсез дәүләт төзүгә әзерләргә. Ягъни безнең гасырлар буе дәүләтебез булган, дәүләт тоткан ханнарыбыз – ир-атларыбыз булган. Дәүләт тота торган ханнарны да, Президентларны да ана тәрбияли – монда аны әйттеләр. Шуңа күрә без балаларыбызга даими рәвештә татарның дәүләте булган, татарның ханнары булган, татар бөек халык дип  әйтеп торырга тиешбез. Һәм дәүләтчелеккә омтылырга, чакырырга тиешбез.  

Моннан рухланып кайтып китегез, күңелсезләнеп кайтып китмәгез. Сез монда бик зур эштә катнашасыз. Мин яшим икән – милләт яши, милләт яши икән – мин яшим дип рухланып кайтып китегез.  

 

Тарих фәннәре кандидаты Тәэминә апа БИКТИМИРОВА съезд резолюциясенә Сөембикә ханбикәбезгә һәйкәл урнаштыру тәкъдимен дә кертү кирәклеген әйтте  

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    8392
    10
    103
  • Егетемне кыйнадым – Ышанмыйсызмы? Чынлап әйтәм! Ул бу хакта хәтта полициягә хәбәр иткән.
    8685
    2
    71
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    8405
    8
    67
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4016
    2
    47
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 22 июль 2021 - 16:52
    Без имени
    Мондый язмаларны еламыйча укый алмыйм,чонки минем бабамда узган ул концлагерларны,9май житсэ бакча артына чыгып жылый иде, соныннан Аны оправдали, ещё орден бирделэр,Бер солдаты коткарган очен,рэхмэт Ана,онытмаган...
    Ева-Мөслимә
  • 22 июль 2021 - 11:16
    Без имени
    берниге дэ борчылма. ускенем. Вакытында. белгенсен. шунысына. соен. борчвылма. Узеннен чын. тормышын. алда. эле. Андыйларны. Аллахе. тагэлэ. кичерми. жэзасын. алыр. борчылма.
    Егетем... ике бала атасы икән инде
  • 23 июль 2021 - 11:25
    Без имени
    Бик аянычлы,котычкыч хэл.эх өлгермэгэн шул ана.рэхмэт Физэлия,уңышлар сезгэ.
    Киселгән муел  агачы
  • 22 июль 2021 - 20:00
    Без имени
    И это пройдёт.. Дигән бер акыл иясе. Тормыш тәҗрибәсе шулай туплана инде ул. Кешегә ничек ышанмыйсың... Андый подоноклар да бар инде ул. Елама дип әйтү җиңел лә ул. Син ела, ләкин аңардан файда булырмы дип уйла. Шулай булгач, яшеңне әрәм итмә. Ә ул киләчәктә барыбер бер кирәген алачак. Андыйлар гомергә үзгәрми. Бәхет телим сиңа.
    Егетем... ике бала атасы икән инде
  • 19 июль 2021 - 22:04
    Без имени
    Табаң юк мени, әзрәк башын "сафландырып" алырга. Нинди чит хатын белән язышу ул, син дә аның иренең номерын тап та языша башла. Белми дип тыныч кына йөрмәсеннәр. Син әдәп саклаганда алар мәхәббәт уенын башларлар. Котырту түгел, баштан үткәнгә язу. Сөйләшәсе килсә, ире белән сөйләшсен. Чит ир әйбәт инде. Гаилә алып бару түгел бит. Син юганны киеп, ашатып эчертеп чыгарасың,. Тәтиегет тапкан. Үзенекен тәти итеп тотсын да сөйләшсен. Язып җмбәр үзенә, иреңә язам дип.
    Ирем телефоннан башка хатын белән языша
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан