Күргән авырлыклар...

Әтием Зиннәтулла Арифулла улы Арсланов - Чүпрәле районы Кече Чынлы авылында беренче механизаторларның берсе. Ашлык суктыргычын комбайнга алыштырганчы кырдан кырга күчеп, авылдан авылга йөреп уңыш җыйдыра ул. Унөч яшеннән апам Җәүһәрия дә әтигә ярдәмче була. Үсә төшкәч, апаны амбар мөдире итеп билгелиләр. Колхозның бөтен байлыгы — бал, май, йон, тире, яшелчә, шырпысына кадәр аның карамагында. Апа үзенә тапшырылган эшкә зур җаваплылык белән карый, гадел, төгәл була. Алты балалы гаилә матур гына яшәп ятканда, сугыш чыга. Әти, әни пешергән ризыкларны биштәренә төяп, сугыш кырына китеп барды. Аның артыннан ук Жәүһәрия апаны хезмәт армиясенә — Пермь шәһәренә озаттык. Солдат бушлаты, аякларына кирза итекләр киеп, ул баржалар бушата, пристаньга йөк ташый. Җем-җем итеп торган кап-кара, озын толымнарында кисеп ташларга туры килә бәгырькәйгә. Унөч-ундүрт яшьлек Габделхәмит абыебыз да яшьтәшләре белән кырдан кайтып керми. Бөтен эш кулдан башкарыла, чана тартып барып, бозланып каткан кибәннәрдән сәнәк белән каерып төйи-төйи, пычрак-бураннарда да кырдан ферма сыерларына мал азыгы — печән, салам ташыйлар.
 
Яз, боз кузгалган чак. Борындык тимер юл станциясеннән егетләр керосин-бензин төялгән атта кайтып киләләр. Алдан килүче олау — Габделхәмит абыйның аты су эчендә тукталып кала, арыган ат йөкне тарта алмый. Шунда абый арба астына кереп әллә ничә центнер йөкле арбаны аркасы белән күтәрә, иптәше йөгәнне тартып, атны алга сөйри. Елганы кичүгә абый аңын җуеп бозлы ярга егыла. Авылга алып кайтып, түшәккә салгач, тамагыннан бер йотым су үтми, үзе танымаслык булып шешенә. Чүпрәле хастаханәсендә аны үлемнән йолып калалар.
 
И, ул сугыш еллары! Сабыйлыктан чыгып җитмәгән кыз балалар карт-коры белән беррәттән печән чаба, урак ура, көлтә бәйли, печәнне теземнәргә сала... Башакларны җиргә салып чабагач белән ашлык сугу, ашлык җилгәрүләр... Ундүрт яше дә тулмаган Наҗия апамны Апае ягы урманнарына агач кисәргә җибәрәләр. Кечкенә буйлы Наҗия апамны күргәч, прораб: «Бу балалар бакчасы түгел, бүген үк кайтарып җибәрегез аны», - ди. Авылдашлары Нурлыбәнат, Зәйтүнә апалар: «Көчле кыз ул, кырда да олылардан ким эшләми», - дип яклап калалар, бик авыр эшләрне аңа йөкләмәскә тырышалар. Хуҗа хатын да әйбәт була, кызлар идәнгә җәйгән салам өстенә тезелешеп йоклап киткәч, апамның куе чәчләрен сыйпап: «Чәчең бетли күрмәсен, кызым. Минем улым сугышта, менә исән-имин йөреп кайтса, киленем булырсың әле», - дип юата, өс киемнәрен, чабаталарын мич кырыена тезеп киптерә.
 
Сугыш башланганда миңа биш, сеңлем Гөлшатка өч яшь була. Ә Җәүһәрия, Наҗия, Солтания апаларым, Габделхәмит абыем япь-яшь көе тормыш йөген җигелеп тарттылар. Сугыш елларының иң үзәккә үткәне — ачлык булгандыр. Урак өстендә абый, апалар өйгә кайтмыйча, кырда кунып-төнеп эшлиләр иде. Алюмин бидонга аш тутырып, әни безне аларга әбәт илтергә җибәрә. Без азрак барабыз да, кашык белән ашны кабып карыйбыз. Күпмедер ара киткәч, ардык дип, тагын утырабыз... Туганнар өйгә кайткач: «И әни, нигә шул ашны бидон туларлык итеп салмыйсың соң?» - дип сорыйлар. Ә без - «нәни караклар» - тизрәк өйдән чыгып таябыз...
Куркыныч төш кебек күренгән ул көннәр артта калды. Илләр имин булсын, дип кабатлыйбыз.

 
 
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 16 гыйнвар 2021 - 07:36
    Без имени
    Ярты гомереннэн артыгын яшэгэнсен, купкэ тузгэнне , азга гына түз инде, беребез дэ белми күпме яшэячэгебезне, бары Аллахы гына белэ, курэ, ишетэ кунелдэ нилэр барын, гонах кылмый гына яшэсэн жанын тынычрак була, э иреннен бу гадэте кешегә яла ягу була. Бу бик зур гонах. Күңел тынычлыгы намазда. Сабырлыгын өчен савабы ахирэттэ булыр.
    Ирем гомер буе, «кыз түгел идең», диде
  • 16 гыйнвар 2021 - 09:02
    Без имени
    Эйе эби(без дэу эни дип эйтэ идек) бн ускэн балалар барыбер башкачарак шул,тэуфикьлырак дип эйтимме инде.безнен чор балалары башка торлерэк иде шул,хэзергелэр бик эбилэрне тынламыйлар,кыз бала эле эзерэк колак сала сузлэренэ.э малайлар алай тугел икэн.
    Якын ерак әбекәем
  • 16 гыйнвар 2021 - 09:58
    Без имени
    Сабыр итэ белергэ Иде эти энидэн урнэк булмаган сезгэ
    Байлар да елый
  • 16 гыйнвар 2021 - 09:16
    Без имени
    Төрмэ, тэкэ дилэр, Башкортостан, Илеш районы.
    Булат Бәйрәмовны кызык иткәннәр
  • 16 гыйнвар 2021 - 09:42
    Без имени
    Бездэ дэ эбекэй дилэр. Минзэлэ ягы. Эбилэр урамда була ул ди иде курше эби. Минем эбекэйлэр дэ нэкь шундый иде. Гел башта Алла бирса дип сойлэшергэ, бисмилла дип йокларга ятарга, Аллах тагалэнен барлыгына ышандырып устерделэр. Урыннары ожмахта булсын. Икеседэ минем беренче баламны куреп калдылар. И 1ел аралыгы бн китептэ бардылар. Кирэк чакта соеп, кирэк чакта сугеп. Эшкэ ойрэтеп устерделэр. Мен рэхмэт
    Якын ерак әбекәем
Реклама
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...