Күргән авырлыклар...

Әтием Зиннәтулла Арифулла улы Арсланов - Чүпрәле районы Кече Чынлы авылында беренче механизаторларның берсе. Ашлык суктыргычын комбайнга алыштырганчы кырдан кырга күчеп, авылдан авылга йөреп уңыш җыйдыра ул. Унөч яшеннән апам Җәүһәрия дә әтигә ярдәмче була. Үсә төшкәч, апаны амбар мөдире итеп билгелиләр. Колхозның бөтен байлыгы — бал, май, йон, тире, яшелчә, шырпысына кадәр аның карамагында. Апа үзенә тапшырылган эшкә зур җаваплылык белән карый, гадел, төгәл була. Алты балалы гаилә матур гына яшәп ятканда, сугыш чыга. Әти, әни пешергән ризыкларны биштәренә төяп, сугыш кырына китеп барды. Аның артыннан ук Жәүһәрия апаны хезмәт армиясенә — Пермь шәһәренә озаттык. Солдат бушлаты, аякларына кирза итекләр киеп, ул баржалар бушата, пристаньга йөк ташый. Җем-җем итеп торган кап-кара, озын толымнарында кисеп ташларга туры килә бәгырькәйгә. Унөч-ундүрт яшьлек Габделхәмит абыебыз да яшьтәшләре белән кырдан кайтып керми. Бөтен эш кулдан башкарыла, чана тартып барып, бозланып каткан кибәннәрдән сәнәк белән каерып төйи-төйи, пычрак-бураннарда да кырдан ферма сыерларына мал азыгы — печән, салам ташыйлар.
 
Яз, боз кузгалган чак. Борындык тимер юл станциясеннән егетләр керосин-бензин төялгән атта кайтып киләләр. Алдан килүче олау — Габделхәмит абыйның аты су эчендә тукталып кала, арыган ат йөкне тарта алмый. Шунда абый арба астына кереп әллә ничә центнер йөкле арбаны аркасы белән күтәрә, иптәше йөгәнне тартып, атны алга сөйри. Елганы кичүгә абый аңын җуеп бозлы ярга егыла. Авылга алып кайтып, түшәккә салгач, тамагыннан бер йотым су үтми, үзе танымаслык булып шешенә. Чүпрәле хастаханәсендә аны үлемнән йолып калалар.
 
И, ул сугыш еллары! Сабыйлыктан чыгып җитмәгән кыз балалар карт-коры белән беррәттән печән чаба, урак ура, көлтә бәйли, печәнне теземнәргә сала... Башакларны җиргә салып чабагач белән ашлык сугу, ашлык җилгәрүләр... Ундүрт яше дә тулмаган Наҗия апамны Апае ягы урманнарына агач кисәргә җибәрәләр. Кечкенә буйлы Наҗия апамны күргәч, прораб: «Бу балалар бакчасы түгел, бүген үк кайтарып җибәрегез аны», - ди. Авылдашлары Нурлыбәнат, Зәйтүнә апалар: «Көчле кыз ул, кырда да олылардан ким эшләми», - дип яклап калалар, бик авыр эшләрне аңа йөкләмәскә тырышалар. Хуҗа хатын да әйбәт була, кызлар идәнгә җәйгән салам өстенә тезелешеп йоклап киткәч, апамның куе чәчләрен сыйпап: «Чәчең бетли күрмәсен, кызым. Минем улым сугышта, менә исән-имин йөреп кайтса, киленем булырсың әле», - дип юата, өс киемнәрен, чабаталарын мич кырыена тезеп киптерә.
 
Сугыш башланганда миңа биш, сеңлем Гөлшатка өч яшь була. Ә Җәүһәрия, Наҗия, Солтания апаларым, Габделхәмит абыем япь-яшь көе тормыш йөген җигелеп тарттылар. Сугыш елларының иң үзәккә үткәне — ачлык булгандыр. Урак өстендә абый, апалар өйгә кайтмыйча, кырда кунып-төнеп эшлиләр иде. Алюмин бидонга аш тутырып, әни безне аларга әбәт илтергә җибәрә. Без азрак барабыз да, кашык белән ашны кабып карыйбыз. Күпмедер ара киткәч, ардык дип, тагын утырабыз... Туганнар өйгә кайткач: «И әни, нигә шул ашны бидон туларлык итеп салмыйсың соң?» - дип сорыйлар. Ә без - «нәни караклар» - тизрәк өйдән чыгып таябыз...
Куркыныч төш кебек күренгән ул көннәр артта калды. Илләр имин булсын, дип кабатлыйбыз.

 
 
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7439
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4525
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    5310
    0
    40
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    3010
    4
    37
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9851
    7
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 2 декабрь 2022 - 11:24
    Без имени
    Көнләшү гөмерлек чир ул.Көнчел кешенең фантазияседә бик бай.Үзе уйлап чыгарган уйдырмаларына ышанып хатын-кыздан көнләшеп яшиләр алар.Минем баштан үтте инде,әледә үтә.Инде яшедә бара бит.
    Үтмә, гомер, заяга!
  • 2 декабрь 2022 - 13:15
    Без имени
    Шулай кылына башлаганнар иде..мин просто алар Килер алдыннан ойдэн баламны ала идем Дэ чыгып ыза идем .. берседэ каршы очрадылар ..типо не знакомые люди уздымда киттем дэшмэдемдэ
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 19:55
    Без имени
    Елый елый укыдым әби белән бабай өчен шатландым гел шулай кешеләр бер берсен тапсыннар иде
    Әти өйләнә
  • 2 декабрь 2022 - 22:58
    Без имени
    Мин тормыш кургэн кеше буларак язам.Мондый хэллэрне мин дэ курдем. Кайнанам 5 ел безнен 1 булмэле малосемейкада яшэде безнен белэн. Узебез 4эу(2 бала), ул килэ кыш чыгарга, авылда ягарга утыны юк,газ кермэгэн. Октябрь аенда килэ, апрель азагында кайтып китэ. 60 яше дэ тулмаган"карчык". Кызы да шэхэрдэ 2 булмэле кв.да яши, юк,менэ бездэ ятарга кирэк малай белэн киленне саклап. Хэзер узем дэ шаккатам, ничек тузгэнмендер. Менэ безне энилэр сабыр итегез, тузегез дип устерделэр, аларга каршы бара алмадык. Хэзер булсамы? Малае белэн икесен авылга жибэрер идем, бергэлэп яшэгез дип. Эле энилэренен хэлен белергэ кияулэр,кызлар килэ шунда. Туз дип язган кешелэргэ эйтэсем килэ:узегез яшэп карадыгызмы шулай,туздегезме? Аны эйтуе жинел туз дип. Менэ шул тузгэнгэ курэ, пенсиягэ чыкмас борын чирдэн баш чыкмый. Тузмэ ,сенелем,иренэ ультиматум куй, я туганнарын,я мин диген.Я алар килеп керугэ чыгып кит. 1-2 тапкыр койлэп карасын ,аннан белер.Узе ук не рад будет, урысча эйткэндэ.
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 22:12
    Без имени
    Эйе. Доньялар узгэрде. Эти-эни дип улеп торган буын картаеп бара. Картайгач ,балалар карар эле , дигэн омет юк дэрэжэсендэ. Барыбыз да ,авырып озак ятарга язмасын, дип телибез аллаха тэгалэдэн. Э балаларнын шундый булып усулэрендэ жэмгыятьне генэ гаеплэп калдыру дорес микэн? Бэлки менэ узебез гаепледер. Аларга булсын, алар интекмэсен диеп устеру узе ук дорес тугел бит. Хезмэт тэрбиясе юк, эхлак тэрбиясе дигэн тошенчэ, гомумэн дэ, онытылды. Уйланырлык хэллэр бу...
    Без бернәрсә тиеш түгел
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда