​Милли бизәкләр – хәситә

Бүгенге мастер-классыбызның хуҗабикәсе – танылган кул эшләре остасы Рәмилә Гайнетдинова.

Күпләрегез аны телевидение аша да күреп беләдер, иртәнге тапшырулар вакытында кул эшләре буенча мастер-класслар үткәрә ул. Журнал укучыларыбыз да таныш аның белән. Бу юлы Рәмилә безне милли бизәнү әйберсе – хәситә тегәргә өйрәтер. Борынгы чорларда аны фәкать кыйммәтле асылташлар белән генә бизи торган булганнар. Без дә энҗе, хрусталь, перламутр, көмеш йөгертелгән сәйләннәр кулланып, затлы итеп тектек хәситәне. Бертөсле генә кичке күлмәк өстеннән театр-концертларга тагып бару өчен бик матур бизәнү әйберсе килеп чыкты.
 

Кирәк:

* 70х75 см зурлыгындагы бәрхет тукыма (Кореядә ясалганы әйбәтрәк). Чынлыкта, хәситәнең зурлыгы гәүдәгә бәйле. Җыйнак гәүдәлеләргә – тукыма кимрәк, тазарак кешегә күбрәк китәргә мөмкин;
шундый ук зурлыктагы дублерин кисәге;
* 7-8 клеванте (зурысы). Аны тегү кирәк-яраклары кибетеннән табарга була;
* эре энҗе бөртекләре;
* түгәрәк хрусталь;
* көмеш каймалы перламутр (боларның барысын да муенсадан сүтеп алдык);
* көмеш һәм асфальт төсендәге сәйлән (үлчәме – 11/0, 20 г. Һәр ике төс тә икешәр кап кирәк булыр);
* 10 метр чамасы 0,3 мм тимерчыбык. Сәйлән төсе белән яраша торганын алсагыз, бигрәк тә яхшы. 5 метры – көмеш төсле сәйләнгә, 5 метры – асфальт төслесе өчен кирәк;
* бәрхет төсенә туры килә торган тегү җебе;
* тегү энәсе;
* хәситәне гәүдәгә тагу өчен 1 метр чамасы матур тасма яки көмешсыман чылбыр (озынлыгы гәүдәнең калынлыгына бәйле).

Эш барышы:

1. Иң элек бәрхет тукыманың җеп юнәлешен ачыкларга кирәк. Өстән караганда төсе куерак булып күренсә, шул ягы өске як була. Бутамас өчен, буй юнәлешне сул якка акбур белән ук ясап билгеләп куярга була.


2. Тукыманы бер генә катлап салып, өлгене куябыз, күчмәсен өчен, чукмарбашлы энәләр белән беркетеп торып, 0,5 см тегү өлеше калдырып, кисәбез. Бу – уң ягы булды. Хәситәнең сул ягы да шушылай ук киселә. 
Игътибар: өлге тукымага 45 градуслы почмак белән куела!



3. Шушы өлге белән ике кисәк итеп, дублеринны да кисәбез.
Дублеринны дымлы тукыма аша бәрхет өлешләрнең сул ягына үтүкләп ябыштырып куябыз.



4. Ике кисәкне дә бер-берләренә уң яклары белән куеп, кырыйдан машина белән тегеп чыгабыз. Җөй киңлеге 0,5 см. Аскы якта кыл уртадан 10 см араны текми калдырып торабыз. 
Тегеп бетергәннән соң, җөйдән чыгып калган дублеринны 0,1 мм гына калдырып, кисеп тарайтабыз. Тегү өлешен 0,2 мм гына калдырып, бәрхетнең дә почмакларыннан кыеп алабыз. 


5. Хәситәне уң ягына әйләндерәбез. Почмакларын эчтән очлырак берәр әйбер белән этеп чыгарабыз. Хәситәне тигезлибез. Үтүкләгәндә тукыма урыныннан күчмәсен өчен, ачык төстәге җеп белән күкләп чыгабыз. Аннары дымлы тукыма аша сак кына үтүклибез. Бәрхет өстендә кайнар үтүкне озак тотмаска тырышырга кирәк.

6. Соңыннан күкләгән җепләрне сүтеп алабыз, ачык калган аралыкны белендерми генә тегеп куябыз.



Бизәкләрне әзерләү
Көмеш һәм асфальт төсле сәйләннәрне аерым тимерчыбыкка тезәбез. Сатуда көмешсыман вак сәйләннәрдән тезелгән юка гына чылбыр да бар, аны куллансагыз да була. Аннары ике тимерчыбыкны бер-берсенә урап, бөтерәбез. 


Клевантедан үзебезгә ошаган өлешләрне (бөтеркәләрне) кисеп алабыз. Кискән очы сыпылмасын өчен, утта көйдерәбез. Бөтеркәнең озынлыгын исәпләп, сәйләнле тимерчыбыктан шул озынлыктагы кисәк кисеп алабыз. 

Тимерчыбыкларның очын бөтереп, сәйләннең берсенә урап куябыз. Бушабрак китсә, ике чыбыкны бер-берсенә ныграк итеп урыйбыз. 


Кулга тукыма төсендәге җеп сапланган тегү энәсе алып, сәйләнле чыбыкны бөтеркә рәвешендә бөгеп, бизәкнең эчке ягына тегеп куябыз. Теккән җеп күренмәсен өчен, энәне уң яктан асфальт төсле сәйлән яныннан атлатырга кирәк.
​Бизәкнең уртасына берәр таш беркетәбез. Кайбер бөтеркәләрнең очына берәр энҗе дә таксаң – матур була. 



Әзер бизәкләрне матурлап хәситәгә тезәбез. Бизәкләрне тезү ирекле. Алай да бөтеркәләрне бер-берсенә терәбрәк тезәргә тырышыгыз. Килешле итеп тезеп чыкканнан соң, аларны энә-җеп белән нык, ләкин беленмәслек итеп хәситәгә тегеп куябыз. Энәне хәситәнең сул ягыннан чәнчеп алмаска тырышыгыз, алгы катына гына тегелсен. 


Соңгы эш итеп, хәситәнең ике очына тасма яки чылбыр беркетәбез. Озынлыгын хәситәне гәүдәгә куеп карап билгелиләр. Ул салынып та торырлык булмасын, шул ук вакытта артык кысан да булырга тиеш түгел.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    8601
    10
    103
  • Егетемне кыйнадым – Ышанмыйсызмы? Чынлап әйтәм! Ул бу хакта хәтта полициягә хәбәр иткән.
    8870
    2
    71
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    8692
    8
    68
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4300
    4
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 23 июль 2021 - 18:22
    Без имени
    Мене шулай кысылып купме бала бехетсез шул.Узебезнен баштан утте
    Кемнәрдән бәйләтим яраны?
  • 25 июль 2021 - 19:20
    Без имени
    Ай, рәхмәт яугырлары!!!!! бик тә нык сөендем бала өчен! Нянечкага рәхмәт!!! Йөрәкләренә, бәгырьләренә үтә торган итеп аңлатып әйтә белгәне өчен! Аллаһы Тәгалә аның аша, ир белән хатынга туры юл күрсәткән, гомерлек үкенечкә юл куймаган.
    Өч кенә көнгә...
  • 24 июль 2021 - 15:57
    Без имени
    Уф.... Йорэккэемне....
    Өч кенә көнгә...
  • 26 июль 2021 - 14:07
    Без имени
    Нәкъ шулай . Тик партнер бер генә булырга тиеш , югыйсә , хатын - кыз үзенең тәнендәге җепселләрен башкаларга таратып , үзе авыру булып калачак .
    ​Назлану өчен алты медицина сәбәбе
  • 22 июль 2021 - 16:52
    Без имени
    Мондый язмаларны еламыйча укый алмыйм,чонки минем бабамда узган ул концлагерларны,9май житсэ бакча артына чыгып жылый иде, соныннан Аны оправдали, ещё орден бирделэр,Бер солдаты коткарган очен,рэхмэт Ана,онытмаган...
    Ева-Мөслимә
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан