«Бала авызландыру»

 

Татар халкында бала тугач эшләнә торган бер бик матур гадәт бар. «Бала авызландыру» дип атала ул. Ишеткәнегез бар идеме?! Мин бу «татлы» гадәт турында үземнең кызларым инде тәпи йөри башлагач кына белдем. Кызыксынып тагын да күбрәк мәгълүмат җыясы иттем. 

...Бала тугач та элек-электән ипине бал-май белән кушып чәйнәгәннәр дә аны чүпрәккә салып балага суыртып алганнар яки ирененә тидергәннәр. Бал һәм май кушып болгатып, шуның белән баланың ирененә тидереп алу да булган. Мөмкинлек булганда зәм-зәм суы тамызганнар.

...Әстерхан татарларында баланы аның кебек озын гомерле булсын дип әбисенең күлмәгенә төргәннәр, аңа исәнлек-саулык теләп, догалар укыганнар. Аннан сабыйның авызын бал-май белән майлаганнар.

...Бала табучының әнисе иң абруйлы кунак булып саналган. Ул оныгына бәби юрганы, бәби мендәре, табынга кую өчен йола буенча майда кыздырылган баллы камыр ризыгы – әлбә алып килгән, дигән кызыклы мәгълүмат та бар. 

«Әлбә» белән «авызландыру» турында, миңа берничә ел элек үк инде, Әтнә районында яшәүче шагыйрә Гөлүсә Батталова сөйләгән иде:

  • Әлбәме, хәлвәме? 

Чыркылдап көлешәбез.

– Әлбә түгел, хәлвә!

Хәлвәне сайлыйбыз, янәсе. Ул бит затлы, тансык ризык, имеш, көн дә өстәлдә булмый. Ә әлбәне аны әниләр үзләре пешерә, ашап караган бар! И-и, беркатлы балачак! Кем уйлаган, килер заман, чат саен ишекләрен киереп ачкан кибетләрдә киштә тулы хәлвә булыр, ә менә әлбәнең үзен дә, пешерә белүчесен дә көндез чыра яндырып эзләргә туры килер дип... Ул яктан мин, Аллага шөкер, бәхетле әле. Өч сабыем тугач та, газиз әнием бала бирнәсен әзерләп, паштетын, әлбәсен пешереп килде, балаларыбызны «авызландырдык», йоланы үтәдек. Үз гомеремдә шактый куллар пешергән әлбәләрне авыз итәргә туры килде. Әмма әниемнекенә җиткәне булмады алар арасында. Ул «Әлбә»не җиренә җиткереп әзерли белә шул. Әнием Фәгыйлә Госманова Әтнә районы Түбән Шашы авылында яши. Тумышы белән – Күшәр авылы кызы. Әлбә пешерергә дә ул туган авылында, әнисе – Гөлчирә әбиемнән өйрәнгән. Әби «Әлбә» пешерүнең чын остасы булган инде – авылда аны махсус бәби туйларына чакыра торган булганнар. 

...Лаешта яшәүче өч бала әнисе Сөмбел Вәлиди, күкрәк сөтен кабул итәр алдыннан беренче эш итеп, баланың авызына сак кына әйбәтләп чәйнәлгән хөрмә җимеше тидерүе турында әйтә. Бу гамәл балага ана сөтен кабул итәргә әзерлек өчен шәригать кануннары буенча шулай эшләнә икән.

Сезнең дә «Бала авызландыру» буенча яңа мәгълүматларыгыз булса, безнең белән бүлешсәгез икән. Халкыбызның йола-гадәтләрен бергәләп туплыйк!

Тиздән «Әлбә» ясау сере белән дә бүлешербез. Күзәтеп барыгыз!

Реклама

Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
Соңгы комментарийлар
  • 25 февраль 2020 - 22:48
    Без имени
    Вакытында кияугэ чыгып, балалар тапсан, иренне яратсан, куп хатынлылык турында авыз ачмас иден, син уз иренне башка хатын белэн булешер иденме? Авылларда егетлэр буа барлык, берэрсен шул квартирана алып кил дэ, юып, чистартып, коен койлэп, ашатып,жыештырып яшэ, я узен авылга кайтып эшлэп яшэ. Кеше ирен аздырып, анын оенэ балаларына кайтасы акчасына, типтереп яшэуче хатыннар кубэйде шул. Син узеннен иренне булдыр, кеше оясы на кукэй салып бэхетле булырмын, дисенме? Ул ирнен гаилэсендэге куз яшьлэре, рэнжешлэр тошэ, сезнен азгынлык очен балалар авырулары белэн тули, алар да бэхетсез тормыш тозы, бэхетсезлек чылбыры буыннан- буынга
    Ирек хакы
  • 25 февраль 2020 - 22:51
    Без имени
    Кеше куз яшьлэрендэ бэхет тозелми бэхетсезлек чылбыры буыннан - буынга озыная бара, бумеранг законы эшли, онытмагыз
    Ирек хакы
  • 25 февраль 2020 - 23:00
    Без имени
    Рахмэт укый башлагач туктап булмый айбэт язылган.
    Ай сылуы-5
  • 26 февраль 2020 - 00:29
    03yeh68
    безда нак шулай уйный идек. кулмактер чалбардыр .... .... ..... барысы бар бар иде.
    “Ыштан” кыйссасы
  • 26 февраль 2020 - 00:05
    Без имени
    мин да шулай 35 ел бертуктаусыз кайтып йордем. гел эшладем. жир казыйсын баранге утыртасын кумсен кортын чуплисен аласын базга салысын печан чабасын чогендер аласын. ойга остап ой салдым эниларга. коймаларны круговой 2 тапкыр агачтан алыштырдым. тамам тугач тимер баганалар калай койма куйдым. абзарны уртасыннан трактор белан утешле итеп ферма салдым 6 бура куйдым. бер кешеда ярдам итмаде. 26 яшемда ойланам дип эйткач эни ойландермаде - ирта эле диде. тагы 3 туганым бар. только туганнар узларе очен туганнар. ой тубасен япканда абый аракы эчеп кул буенда ятты. 32 яшемда ойландем. барысы да бар минем. 3 булмале квартира, шахар читенда ике йортым да бар. машиналарны сангада кертмим. соглы елларында эни бик нык чирладе хам жафалады. гел сукте мине. эзрак башы киткан иде мэрхумнен. бик авыр булды. башынан уткан кеше гена бела аны. бар пычрагы астында. хазер инде узем беттем пенсияга эле ерак так вот топ мысыл --- юлар булганмын 35 ел буена кайтып йореп. узема гена эшларга кирак булган.
    «Ирне ташлап йөрү буламы?!» 
Реклама
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...