Тылсымлы язу остасы

Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, рәссам-хаттат Нәҗип Нәккашның Габдулла Тукай әдәби музеенда эшли башлаган «Гарәби каллиграфия: шәмаил, ләүхә, тугра, миниатюра, китап мөһере, шәҗә­рә...» дип аталган күргәзмәсе зур кызыксыну уяткан иде.

Татар яшәгән бик күп йортларны бизәүче шәмаилләр безгә балачактан таныш югыйсә. Пыялага бөдрә гарәп хәрефләре белән Коръән аятьләре язылган булгандыр. Хәер, арада Тукай шигырьләре дә булуы мәгълүм. Йомарланган-бөгәрләнгән фольга нурланып-җемелдәп якты нур өстәгәнгәме, күңелне дулкынландыра, үзеннән-үзе тылсымлы сүзләргә соклану хисе уята иде. 

Матур язу сәнгатенең киң таралуы безнең бабайларның ислам динен кабул итүе белән бәйле. Гарәпчә матур язу ярдәмендә Ходай Тәгаләне зурлау, данлау Идел буе Болгарларына унынчы гасырда килеп кергән. Мәктәп, мәдрәсәләрдә балаларны хөсне каләм – матур язу – каллиграфиягә өйрәткәннәр. Умарта кортлары чәчәктән-чәчәккә кунып бал җыйгандай, гарәпчә язу өслүбенең иң матурларын сайлап, могҗиза тудырырга сәләтле каллиграфларга атеизм чәчәк аткан чорда көн бетә. 

Нәҗип Нәккаш – узган гасырның туксанынчы елларында, иң беренчеләрдән булып каллиграфия сәнгатен яңартуга алына. Остазы итеп ул Бакый Урманчыны саный. Университетның беренче курсында укыганда ук профессор, әдәбият белгече Хатип Госман киңәше белән Остаз янына килә, аннан дәресләр ала. Гарәпчә чыганак­ларны өйрәнә, архивларда актарына. Борынгы татар әдәбияты ядкарьләре  – «Мәҗмугыл хикәят»не, Ибн әл-Мөкаффагның «Кәлилә вә Димнә», Җәмаледдин Бикташиның «Фазаилеш шөһүр яки саваплы гамәлләр» әсәрләрен барлап, китап итеп бастыра. Халык тормышын, рухын яхшы белгән рәссам шәмаилләр, тугралар, нәсел агачы – шәҗәрәләр эшли. Кешенең холкын, эш-шөгылен өйрәнеп, күңел биреп, җан җылысын биреп ясалган тугралар гаилә, нәсел тамгасына әйлә­нә. Аларның формасы да гаять кызыклы, хәреф һәм сүзтезмәләрдән мәчет, кораб, аккош, скрипка ачкычы сурәтләре килеп чыга. Аның үзенең туграсы очыштагы күгәрчен сурәтендә. Эшләреннән яктылык, киләчәккә ышаныч бөркелеп тора. Күфи язуы, гарәп графикасы серләренә төшенгән Нәҗип Исмәгый­лев татар традицион каллиграфиясен нигез итеп алып, ХХ йөз ахыры татар сәнгатендә үз мәктәбен булдыру дәрәҗәсенә ирешкән зур рәссам булып өлгерде. Аның күргәзмәләрен казанлылар гына түгел, Иран, Франция, Төркия халкы да кинәнеп карый. 
                    
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Мәмдәлнең катлаулы гаиләсе – Өйдә сигез көн авырып ятты. Температурасы төшмәде... Шул инде, коронавирус. Балалар Казанга алып киттеләр. Сыгылып кына төшеп калдым. Төяп алып кайтсалар дим... Бик курыктым! Аннан ике операция кичерде. Әй, берсе минеке инде аның... Барыбыз да рәхәтләнеп көлешәбез.  Әмма Гөлсия апа ялгышып әйтсә дә хагын әйтте: береңнең тәне авыртканда икенчеңнең җаны авырту шушы була инде. Сулар һаваң кебек кадерлегә әйләнгән кешең бит ул...
    2448
    10
    129
  • Гөр-гөр килеп яшәү «Бар әле...» дигән эш барлыгын беләсезме? Без белми идек, Актаныш районы Пучы авылында аңлаттылар.
    3975
    5
    125
  • Дуслыкның чиге бармы? Искән җил аның күлмәген тәненә сылады да, түгәрәкләнеп килгән корсагы сизелде. Ир моны күреп, тетрәнеп китте. Ул сүз әйтә алмаслык дәрәҗәгә җитте. Хатынының корсагыннан күзен ала алмады.
    6719
    1
    64
  • Көнче киленем Берничә көннән соң Алсу миңа үзе шалтыратты. «Әни, мин өй җыештырыр идем, Булат белән урамда йөрергә килә алмассыңмы», – диде. Ярты сәгать эчендә аларның ишек төбендә идем.
    5036
    1
    55
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 6 декабрь 2021 - 19:16
    Без имени
    Китэргэ бу ирдэн башыгыз исэн булганда, телэсэ кая кит только кит, балаларынны алда, илдэ чыпчык улми, аллахы тэгалэ ташламый ул, тезгэн йортым, алган машинам кала дип тэ курыкма, узенэ ышан, мин шулай иттем, элхэмдулиллах барсыда жайланды, шул ук жанварлыкны балаларын куреп усэ, аннары сон аларда шуны ук кабатларга мемкин, жепне эзэргэ кирэк
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
  • 6 декабрь 2021 - 20:47
    Без имени
    Минем баштан да үтте андый хәллэр. Исеректэ жунсез, э аекта Анна да яхшы кеше юк иде. Бер үзгәрмәсэ үзгәрми ул. Аллага шокер хәзер эчэргэ тазалыгы юк. Үзем дэ усалрак булып алдым, басылды. Елга берэт эчеп характерын курсэтмэкче була, лэкин куркып торучы гына юк. Ныграк, усалрак булыгыз. Иң яхшысы - аннан качыгыз, гомерегезне заяга уткэрмэгез.
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
  • 7 декабрь 2021 - 18:44
    Без имени
    Хатын кызга бер мэртэбэ суккан кеше беркайчан да сугудан туктамый. Кайчан булса да имгэтэ. Суз эйтеп тозэтэм дип ометлэнмэгез. Сугып имгэтер. Халык мэкэле : "хатын кызнын теле уйнаса ир атнын кулы уйный". Картая картая коннэн кон холыксызлана гына. Аерылып ялгыз донья тарту - арка желеге суыру . Тигез тормыш хэм сэлэмэтлектэн кадерле эйбер юк. Бу кеше белэн яшэсэгез бик чыдарга туры килер. Кыйналып яшэу сэлэмэтлекне югалту. Ялгыз яшэу тигезлек югалту.
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
  • 7 декабрь 2021 - 07:20
    Без имени
    Безнең әтиебез ай саен эчә иде. Ике кыздан соң әниебез малай тапты. Шуннан соң да аңа акыл кермәде. Сугыша, сүгенә, кышкы салкыннарда өйдән куа, бер сәбәпсез көнләшә иде. Әниебез үзе әтисез үскән, безне әтиле итеп үстерәм, дип, яшәде дә яшәде. Без үзебез дә, әни дә ул үлгәч бик сагынып яшибез. Сезнең әле сирәк эчә. Нахак сүзләрен "ишетмәскә" тырышып карагыз. Сугыша башласа, әлбәттә, аннан качарга кирәк.
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
  • 8 декабрь 2021 - 08:58
    Без имени
    Бу кешенең психикасы нормаль түгел бит үскәнем. Ә аны төзәтеп булмый. Кодированиедан нигә куркасыз сез, аңламыйм шуны. Бу эчү чире бит. Кодирование чирне дәвалау бит ул. Эчеп тавыш чыгаруы, котыруы әйбәт, ә дәвалау начар. Тагын бер нәрсә, теләк теләп кенә бу адәм терелә тлрган түгел бит инде. Аннан соң үзегезгә аның икенче көнне үк гафу үтенүе дә бик ошый, күңелегезгә сары май булып ята бугай. Ләкин балагыз шушыны кабатлавын теләмәсәгез китәргәдер бәлки. Ул кем белән яшәсә дә шулай булачак. Үзегез әйтмешли, моделе шундый аның.
    Нахак сүзне гафу итә алмыйм...
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан