Тылсымлы язу остасы

Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе, рәссам-хаттат Нәҗип Нәккашның Габдулла Тукай әдәби музеенда эшли башлаган «Гарәби каллиграфия: шәмаил, ләүхә, тугра, миниатюра, китап мөһере, шәҗә­рә...» дип аталган күргәзмәсе зур кызыксыну уяткан иде.

Татар яшәгән бик күп йортларны бизәүче шәмаилләр безгә балачактан таныш югыйсә. Пыялага бөдрә гарәп хәрефләре белән Коръән аятьләре язылган булгандыр. Хәер, арада Тукай шигырьләре дә булуы мәгълүм. Йомарланган-бөгәрләнгән фольга нурланып-җемелдәп якты нур өстәгәнгәме, күңелне дулкынландыра, үзеннән-үзе тылсымлы сүзләргә соклану хисе уята иде. 

Матур язу сәнгатенең киң таралуы безнең бабайларның ислам динен кабул итүе белән бәйле. Гарәпчә матур язу ярдәмендә Ходай Тәгаләне зурлау, данлау Идел буе Болгарларына унынчы гасырда килеп кергән. Мәктәп, мәдрәсәләрдә балаларны хөсне каләм – матур язу – каллиграфиягә өйрәткәннәр. Умарта кортлары чәчәктән-чәчәккә кунып бал җыйгандай, гарәпчә язу өслүбенең иң матурларын сайлап, могҗиза тудырырга сәләтле каллиграфларга атеизм чәчәк аткан чорда көн бетә. 

Нәҗип Нәккаш – узган гасырның туксанынчы елларында, иң беренчеләрдән булып каллиграфия сәнгатен яңартуга алына. Остазы итеп ул Бакый Урманчыны саный. Университетның беренче курсында укыганда ук профессор, әдәбият белгече Хатип Госман киңәше белән Остаз янына килә, аннан дәресләр ала. Гарәпчә чыганак­ларны өйрәнә, архивларда актарына. Борынгы татар әдәбияты ядкарьләре  – «Мәҗмугыл хикәят»не, Ибн әл-Мөкаффагның «Кәлилә вә Димнә», Җәмаледдин Бикташиның «Фазаилеш шөһүр яки саваплы гамәлләр» әсәрләрен барлап, китап итеп бастыра. Халык тормышын, рухын яхшы белгән рәссам шәмаилләр, тугралар, нәсел агачы – шәҗәрәләр эшли. Кешенең холкын, эш-шөгылен өйрәнеп, күңел биреп, җан җылысын биреп ясалган тугралар гаилә, нәсел тамгасына әйлә­нә. Аларның формасы да гаять кызыклы, хәреф һәм сүзтезмәләрдән мәчет, кораб, аккош, скрипка ачкычы сурәтләре килеп чыга. Аның үзенең туграсы очыштагы күгәрчен сурәтендә. Эшләреннән яктылык, киләчәккә ышаныч бөркелеп тора. Күфи язуы, гарәп графикасы серләренә төшенгән Нәҗип Исмәгый­лев татар традицион каллиграфиясен нигез итеп алып, ХХ йөз ахыры татар сәнгатендә үз мәктәбен булдыру дәрәҗәсенә ирешкән зур рәссам булып өлгерде. Аның күргәзмәләрен казанлылар гына түгел, Иран, Франция, Төркия халкы да кинәнеп карый. 
                    
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 24 июнь 2021 - 07:13
    Без имени
    Бэхетсезлнк котэ сенлегезне. Алга таба торган баганага да конлэп жазалыячак. Кыйналып яшэячэк. Может ул ана бирелгэндер. Хэзер инде беркем алмас диеп куркытып тотадыр ул сенлегезне. Хэзер башка замана бит. Утырып сойлэшеп карагыз сез. Бигерэк жэл. Мине ирем шулай интектерде. Конлэшеп тон буе кыйнап иртэн гел урмэлэп идэндэ шуышып ант итэ иде. Гафу сорап ялвара иде. 13 елдан сон 2 бала белэн аерылдым. Узгэрми ул егет. Хужелана гына.
    Көнләшә. Димәк, ярата???
  • 23 июнь 2021 - 22:07
    Без имени
    Берәр наданы язгандыр ул киңәшләрне, психолог исеме астында. Хәзер андыйлар күп бит ул. Сезнең сүзләр белән бөтен кеше дә килешәдер дип. Уйлыйм. Бик төпле, акыллы сүзләр.. Рәхмәт
    Тузга язмаган киңәшләр
  • 23 июнь 2021 - 20:15
    Без имени
    Эби - бабайлар тэрбиясе дорес,ничек инде ул бер кемгэ бэ бернэрсэ тиеш булмасын,э ата- ана,узенен булачак балалары!Кавказ халкы олыларны олы итэ,туганнарны,балаларны бер ояга жыя,менэ ичмасам тэрбия!
    Тузга язмаган киңәшләр
  • 23 июнь 2021 - 22:26
    Без имени
    Бик дорес фикер!
    Тузга язмаган киңәшләр
  • 23 июнь 2021 - 15:32
    Без имени
    Ул психологнын узенен баласы юктыр эле могаен, узеннен балан булмаса, балалы кешелэрне бала тэрбиялэргэ ойрэтергэ иртэрэк
    Тузга язмаган киңәшләр
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан