​Ышан, сабыем, Аллага...

«Дин дәресе» дип әйткәндә, мәдрәсәдәге ак яулыклы әбиләр, мәчеттәге ак сакаллы бабайлар вәгазе күз алдына килә. Кечкенәдән балаларыбызга дин өйрәтү татарларда югалган диярлек. Күп кенә әти-әни өйрәтергә дә тели, әмма нәрсәдән башларга, ничек аңлатырга, ничек өйрәтергә белми... Бу сораулар күп кенә әти-әнине борчый. «Сабыйлар» балалар үзәгендә берничә ел рәттән бишектән үстерү (раннее развитие) форматында «дин дәресләре» уңышлы гына алып барыла. Ягъни ул дәресләр гадәти «ранее развитие» элементларына таянып, дини темаларга төзелгән:

* бармак уеннары;  
* ортопедик hәм физик уеннар;
* видео-презентацияләр;
* иҗат;
* музыкаль тәнәфесләр (нашид җырлар);
* сүрәләр, догалар өйрәнү;
* интерактив әкият уку, күрсәтү;
* роль уеннары h.б.;
* гарәп хәрефләрен, саннарын өйрәтү.

Әлеге мәкаләдә кечкенә группага йөрүче балалар өчен (2-3 яшь) дин дәресенең үрнәген китерәсем килә. Дәреснең темасы – «Коръәндә сөйләнелгән кошлар».

Исәнләшү: балаларны түгәрәккә утыртабыз hәм тупны бер-беребезгә  тәгәрәтеп, исәнләшәбез, яңа балалар белән танышабыз. 
– Әссәләмү галәйкум сабыем, минем исемем Алимә апа, ә синең?
– Вәгаләйкүм ассаләм, мин Булат! (Әни кеше сабыена булышып тора).

Өйдә оештырылган дәресләрнең дә башын hәм ахырын билгеләп үтәргә киңәш итәм.

Бармак уены: дәреснең темасына туры килгән бармак уенын уйнатабыз. Беренче тапкыр укытучы бармак уенын үзе күрсәтеп, икенче, өченче тапкыр балалар белән бергә кабатлыйбыз.
«Аллаhның сүзе – Коръән –  ике кулны ачып куярга (китап имитацияләү)




Аны укып мин күп беләм – китап укыган сыман итеп кулларга карарга.




Матур кошлар бар иткән  – ике кулны селкетеп кошлар имитацияләргә.



Бытбылдык! – уң кул белән кошның томшыгын күрсәтергә (баш  бармак аста, калган бармакларны өстә тотып, баш бармак белән имән бармакны ачып ябырга, 3 иҗек – 3 хәрәкәт) 




Козгын ! – тавышны үзгәртеп, сул кул белән кош томшыгын  күрсәтергә 2 иҗек- 2 хәрәкәт)



Һөд-hөд турында сөйләнелгән!» – Бу кошны күрсәткәндә ике кулны тоташтырып, кош томшыгын күрсәтергә: уң кул өстә, сул кул аста.                    

     


Карточкалар күрсәтү: Г. Доман методикасына таянып, балаларга әйтеп кителгән кошларның рәсемнәрен 2 шәр секунд күрсәтәбез. Соңрак, берешәр карточка балаларга таратып, карыйбыз, алмашабыз. Кошларның билгеләрен (томшык, канат, каурый), кошларның исемнәрен әйтеп чыгабыз.

Сүрәләрне өйрәнү: «Ихлас» сүрәсен хәрәкәтләр белән күрсәтеп гарәпчә сөйләргә, тәрҗемәсен әйтеп, хәрәкәтләрен кабатларга. Бергәләшеп 2-3 кат кабатлау.
Әй, Мөхәммәт кешеләргә әйт: Аллаһ бердәнбер – укытучы бер бармак күрсәтә

Аңа тиңнәр юк, ул бөек – кулларны киң итеп җәябез.

(Аның балалары юк.) Ул тудырмаган – уң кулны күтәреп селкетү.

Ул тудырылмаган – сул кулны күтәреп һәм Аңа тиң яки охшаш нәрсә юк – башны селкетү.

Сүрәнең презентациясен уйнатырга: Сүрәнең укуын матур пейзаж видеоларын белән күрсәтәбез.

Физик уен «кошлар»
Уен башында мендәрләрдән зур «кош оясын» ясап куябыз, аның эченә «кошлар» утыртабыз (балаларны).
Балалар белән бергәләшеп кошлар кебек очып йөрибез: 
– Күрсәт әле, үскәнем, ничек кошлар очалар? 
– Менә шулай, менә шулай, шулай кошлар очалар!

Соңрак, балалар белән җем чүпләүне имитацияләп уйныйбыз: 
– Күрсәт әле, үскәнем, ничек кошлар җем чүпли? 
– Менә шулай, менә шулай, шулай кошлар җем чүпли. 

Алдан качырып куелган уенчыкларны табып, кошлар булып ояларга кайтабыз. Табылган ризык өчен, балалар белән бергәләшеп зикерләр өйрәтәбез, әйттерәбез: «СөбхәнАллаh», «Әлхәмдүлилләh». 
Группада балалар өчен махсус зур тәсбих ясап, зикер кылып утырабыз, агачтан ясалган төймәләрне тартабыз. Өй шартларында ул гади тәсбих та була ала.

Әңгәмә: 
– Балалар, сез кош булып уйнаганда ризыкның кайда икәнен белә идегезме? Кая очарга кирәк икәнен белеп очтыгызмы? Үзебез  кулларны җәеп куйсак, кошлар кебек оча алабызмы? Кешеләр кошлар кебек ризыкны табамы? Кемгә ризык җиңелрәк эләгә?
Моның барысын Аллаh Тәгалә булдыра, аның тагын бер матур исеме – Әр-рахман ( Мәрхәмәтле). Ул кошларны күктә тота, аларны ризык янына илтә, таптыра, ашата. Кешеләргә дә, безнең тырыш әтиләребезгә, әниләребезгә ризык табырга, эш табырга Мәрхәмәтле Аллаh Тәгалә булыша. Ул иң Мәрхәмәтле.
Балаларга Алллаh исеме белән карточка күрсәтәбез, баланың бармагы белән язылган исем буенча йөртеп чыгабыз. Шулай ук, ком йә манный ярмасы белән тулган подноста, баланың бармагы белән, Аллаhның «Әр-Рахман» исемен языдырабыз.

Презентация карау
Темага туры килгән «Коръәндә әйтелгән кошлар» турында презентацияне күрсәтү (бытбылдык, козгын, hөд-hөд кошлары) Кошларның төп билгеләрен өйрәнү: томшык, каурый, канат. Презентацияне «power point» программасында ясыйбыз. Шулай ук, балалар аеруча яраткан сораулы-җаваплы слайдлар да әзерлибез.

Предметлар белән уйнау: борчак, чечевица, дөге h.б. ярмалар белән тулган савытларда кечкенә (ризык уенчыкларын) әйберләрне күмеп, балаларга таптыртабыз.

Әкият: Козгын турында вакыйганы сөйләп, ком тартмасында спектакль күрсәтү.
– Борын-борын заманда, беренче кешеләр яшәгәндә Адәм а.с. hәм аның хатыны Хаваның р.а. ике малае туган иде: Кабил белән Хәбил. 
Бер көнне Кабил аптырап, болынга карап утыра иде, ничек  итеп әйберләрне, ашауларны, бозыкларны качырырга, дип. Ул вакытта аның янына матур кара козгын кошы очып килде. Үзенең томшыгы белән җир казый башлады, анда нәрсәдер салып, кире туфрак белән күмеп куйды.
Шулай итеп Аллаh Тәгалә кешеләрне белмәгән нәрсәләргә өйрәтеп, күрсәтеп тора.

Иҗат: Камырдан ясалган кошны буйыйбыз. Иҗат алдыннан «Бисмиллә» дип әйтәбез. Иҗат вакытында балаларга «Ихлас» сүрәсен тыңлатабыз. Эшебез әзер булгач, кошларның билгеләрен кабатлап чыгабыз.

Саубуллашу: балалар белән мөселманча саубуллашабыз, матур теләкләр теләп, мактап, дәрес өчен рәхмәт әйтеп озатабыз.

Әлеге дәрестә балалар үзләре өчен яңа кошлар, аларның билгеләрен өйрәнделәр hәм ул ислам күзлегеннән бирелгән тема. Ул дәресләрне әни кеше өйдә дә оештыра ала. Нигезендә гел кабатлау торырга тиеш (сүрәләр, догалар, зикер кылулар). Көнкүреш тормышта гел кирәкле догалар әйтеп, әйттереп; вакыйгаларга дөрес, дин карашыннан чыккан аңлатма биреп; әз-әзләп яңа темалар ачыклап торсак, сабыйларыбыз динне бик җиңел, табигый рәвештә  үзләштерә. 

Дөрес ниятләр hәм зур уңышлар сезгә, кадерле әниләр!

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Реклама
Хәзер укыйлар
  • «Таккан белән теккән кебек без...» – Кайнана белән ничек торасың син? Минем сыман гомер буе бием белән яшәгән, башкалар кайнаналарын сөйләгәндә сүзгә кушылмаган кешегә бу сорауны бик еш бирәләр. Җавабым гел бер була минем: – И-и, рәхәт бит аның белән! – дим. Чын күңелдән әйтәм! Бер риясыз...
    4465
    10
    114
  • Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 8   Рәфис тә, кайнатам да туасы баланың малай булуын  бик тели иделәр.  Ирем: «Малай тусын, Алладан сорап дога кыл әле», – дип, авылдагы сукыр Фәния карчыкка сәдака да илтеп бирде. Ул заманда туасы баланың кызмы, малаймы икәнен алдан белеп булмый иде шул...
    13013
    2
    90
  • «Ирең яратсын дисәң, кайнанаңны ярат» – Бу – төп нигез. Ишле гаилә! Эшле гаилә! Монда килгән-киткән кеше дә бик күп булыр. Ә син шушы йортның хуҗабикәсе булырсың! Әнинең – кайнанамның туйда әйткән бу сүзләре бүгенгедәй колагымда яңгырап тора. Ул көнне ишеткән теләкләрнең бик күбесе күптән онытылды, ә әнинекеләрне гомерлеккә хәтерләп калганмын. Матур тормышның башы шушы сүздән үк башлангандыр.
    2755
    9
    88
  • Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 11 Көн артыннан көн, ай артыннан ай узды. Икенче балама көмәнле вакытымда без, кайнана белән кайната яшәгән йорттан башка чыгып, үз йортыбыз белән яши башлаган идек...
    11089
    13
    75
  •  Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 10  Мин, иремне уятмаска тырышып, куенымда мыш-мыш килеп йоклаган баламны саклык белән агач караватка китереп салдым. Өстемдәге пальтомның төймәләрен чишеп, чөйгә өлдем. Урамда апрель башы булуга карамастан бик суык иде шул, кар да эреп бетмәгән. Салкын төндә печән өстендә баламны кысып кочаклаган килеш төн кундым бит.
    13599
    4
    73
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 29 сентябрь 2022 - 14:49
    Без имени
    Очень жизненно интересная история!👏👏👏
    Үз кызы итеп кабул итте
  • 29 сентябрь 2022 - 13:17
    Без имени
    Искиткеч шагыйрэ!
    Лена Шагыйрьҗан шигырьләре
  • 29 сентябрь 2022 - 20:53
    Без имени
    ФӘгыйләүүүүү, сез кая?) дәвамын көтәбез бит, һаман язмыйсыз. Языгыз инде, тизрәк укыйсы килә биииииит!!!!😻
    Гомерем усал кайнана, исерек ир белән үтте 11
  • 28 сентябрь 2022 - 08:57
    Без имени
    Эчә инде ул,туктамый хәзер.Алма агачыннан ерак төшми шул.Ераграк тәгәрәгәне бик сирәк аның.Бер ни эшли дә алмыйсыз,кызганыч.Ә кызыгыз,нәрсә булса да булыр инде диеп,буйсынган тормышы белән....
    Бүре баласын бүреккә салсаң да...
  • 27 сентябрь 2022 - 18:49
    Без имени
    Кияугэ чыкканда баласы бар икэнен белмэдегез мени? Ул беренче хатыны хэм баласы янына кире китэргэ дэ момкин, беренче хатын Аллахтан
    Баладан көнләшәм
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда