Исем кушу

Яңа туган балага бер атна эчендә исем кушарга кирәк, диләр. Әлеге йоланы ашыгып үтәүнең берәр сәбәбе бармы?
– Бала тугач, ата-ананың аның алдында билгеле бер җаваплылыклары бар. Болар турында Пәйгамбәребез (с.г.в): «Бала тугач, аңа яхшы исем кушыгыз, вакыты җиткәч, белем бирегез һәм өйләндерегез яки кияүгә бирегез», – ди. Шуңа күрә бала алдындагы беренче бурычыбыз – аңа яхшы исем бирү. 
Исемне кайчан бирергә кирәк соң? Галимнәр төрле фикердә тора. Берләре: «Тууга, беренче җай чыгу белән бирергә кирәк», – ди. Ягъни бала дөньяга килүгә аңа шунда ук инде исем бирергә була. Кемдер – өченче, кемдер җиденче көнне, ди. Ләкин «җиде көннән дә соңрак», дип әйтүче ишетелми. Шуңа күрә без дә: «Исемне ашыктырып кушу хәерле», – дибез. Җиде көн эчендә бу йоланы ничек тә үтәргә тырышырга кирәк. 
Исем кушу нәрсәдән гыйбарәт? Әлбәттә, матур исем сайлаудан һәм шул исем белән баланы атап йөртүдән гыйбарәт. Әгәр бала тудыру йортыннан чыкканда балага туу турында таныклык бирелгән һәм анда исеме язылган икән, димәк, инде балага исем кушылган дигән сүз. Ләкин дини яктан исем кушу әле тагын файдалы да булсын өчен, баланың уң як колагына – азан, сул ягына камәт әйтәләр. Бу нәрсәгә кирәк? Пәйгамбәребез: «Бала тугач та үзенә шайтан кагылудан елап җибәрә», – ди. «Газиз әти-әнием, кешеләр, сез мине бу күңелсез зат карамагында калдырмагыз», – дип елый ул. Шайтан яңа туган баланы көтеп кенә тора: аңа кагылырга, зыян китерергә, аның янында булырга... Ә азан һәм камәт әйткәндә, шайтан, куркып, бала яныннан кача. Соңрак шайтан бала янына килергә мөмкин, әлбәттә, тик аның йогынтысы, зыяны инде кимрәк була. Азан әйтү баланың сәламәтлеге, холкы, киләчәге өчен дә яхшы.

Начар мәгънәле исем кушу, аңа шул исем белән дәшү баланың хәтта холкына да тәэсир итә, дип әйтәләр. Бу чынлап та шулаймы? Әгәр ата-ана ялгышканын аңлап, баланың исемен үзгәртергә теләсә, аларга нишләргә кирәк? 
– Начар исемнәр нинди исемнәр алар? Беренчедән, мәҗүси исемнәр. Башка диннән алынган исемнәр яки башка диндәге Аллалар исемнәре. Бездә, кызганыч, башка диннән кер-гән исемнәр бик популяр: Диана, Венера, Марс, Ралина... Исемнең мәгъ-нәсендә «нәрсәнеңдер алласы» дип әйтелә икән, бу очракта мондый исем кушу катгый рәвештә тыела: хәрам була. Андый исемне баласына кушкан кеше дә гөнаһлы булып санала. 
Кушарга киңәш ителмәгән исемнәр тагын бар. Тәрҗемәләрен белмичә, чит телдән алынган исемнәрне яки төрле хәрефләр җыелмасы гына булган исемнәрне кушу дөрес түгел. Тагын – начар мәгънәле, пычраклыкны, бозыклыкны аңлата торган исемнәрне. Яңгырашы матур дип кенә, мәгънәсе аңлаешсыз, сәер исемгә тукталырга кирәкми. Начар мәгънәле исем баланың психикасы бозылуга, ямьсез холыклы булуына, авыруларга ансат бирешүенә сәбәп була. Моның хаклыгын бүген фән дә раслады. Бар шулай ук авыр мәгънәле исемнәр. Мәсәлән, Пәйгамбәребез вакытында бер кеше килеп аңа мөрәҗәгать итә. Пәйгамбәребез аннан: «Ә синең исемең ни-чек?» – дип сорый. «Хәзен», – ди теге кеше. Авырлык, күңелсезлек дигәнне аңлата бу исем. Пәйгамбәребез: «Исемеңне Сәхел, ягъни җиңеллек дип үзгәрт», – ди. «Юк, әти биргән исемне үзгәртә алмыйм», – дип, ул кеше баш тарта. Һәм аның балалары, якыннары соңыннан: «Ул исән чакта тирә-юне-бездә гел авырлык, гел күңелсезлек булды», – диләр. Кешенең исеме аның тормышына, язмышына бик нык
тәэсир итә. Менә шуның өчен дә әгәр ул бик нык авырып китсә яки авыр язмышлы булса, кайчак аның исемен алыштыралар. Шушылай итеп аның бераз хәлен җиңеләйтергә мөмкин. Кайчак яшьләр: «Безнең бала – ничек телибез, шундый исем кушабыз», – диләр. Мондый хәлләр хәзер бик еш очрый. Ялгышканыңны аңлагач, бала-ның исемен үзгәртергә мөмкин, әлбәттә. Бу очракта шулай ук баланың колагына азан әйтәләр. 

«Документта баланың исеме шулай дип язылган, әмма без аңа болай дип эндәшәбез», – дип әйтүчеләр очрый. Ике исем белән яшәү баланың язмышына ничектер тәэсир итәме? 
– Кайчак әти-әниләр кызларына, әйтик, Кәримә дип кушуны сорый, баксаң, үзләре документка инде Карина дип яздырганнар һәм сабыйга шулай дәшәргә җыеналар икән. Мулладан Кәримә исеме куштыру бу очракта үз-үзеңне алдау гына – аның бернинди мәгънәсе юк. Чөнки әгәр исемнең мәгънәсе начар икән, ул каядыр телгә алынса, барыбер балага тәэсир итәчәк. Шуңа күрә балага яңа исем бирелгән икән, ул шул исем белән йөртелергә тиеш. Ислам динендә, христианнардагы кебек, яшерен исем дигән нәрсә юк. Бездә, киресенчә, кешенең яңа, яхшырак исеме бар икән, аңа шул исем белән эндәшелергә тиеш – бөтен мәгънә, хикмәт тә шунда. Кайчак олы кеше исемен алыштырганда, дуслары-танышлары: «Без элеккегесенә ияләшкән инде, шулай дип кенә йөртербез», – диләр. Әмма кабатлап әйтәм, исем документта элеккегечә дә калырга мөмкин, әмма тирә-юнендәгеләр кешегә яңа исеме белән мөрәҗәгать итәргә тиеш. Югыйсә исем үзгәртүнең бер мәгънәсе булмаячак. 
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Рәнҗемә миңа, кызым...» Ул аның каберенә еллар үткәч кенә кайта алды. Юк, еракта – диңгез-океаннар артында яшәгәнгә түгел, күңеле тартмаганга...
    14953
    1
    84
  • «Төшләремдә  ак күлмәктән син...» – «Шевроле круз» машинасында йөри торган малаегыз бармы? – дип сорыйлар Иршат абыйдан. – Әйе. – Авария булган, килегез... Өс-башларына нәрсә туры килә, шуны киеп, кайнанасы Галиябану апага берни әйтмичә өйдән атылып чыгып китәләр...
    11282
    1
    61
  • Кыска буйлы зур бәхет Бар яктан да килгән Миләүшәгә башка егет табылмады микән дип, шаккаттым, дөресен генә әйткәндә. Авылда өрлек кадәрле менә дигән ничә егет бар, ә аның артыннан кайсыдыр бер авылдан шушы кечкенә генә егет йөреп маташа. 
    5528
    3
    48
  • Үләнче Рушания ханым Минсәгыйрованы үзе яшәгән Спас районының Болгар шәһәрендә генә түгел, инде бөтен республикада үләнче дип беләләр
    5043
    3
    41
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 31 гыйнвар 2023 - 16:29
    Без имени
    Дөрес эшләгәннәр, дип язучыга җавап бирәсе килә. Аларны яратмаган кешегә өйләнергә, кияүгә чыгарга кем мәҗбүр иткән? Яратмыйча яшәгәч, нигә шул гомер яшәгәннәр? Нигә баштарак аерылмаганнар? Бу очракта азгынлык бу! Әгәр алар бер-берсе бн очрашканчы мәхәббәтсез яшәү авыр, дип аерылган булсалар, аңлап булыр иде. Ә бу очракта хыянәт бу! Димәк, азгынлык!
     «Мин аны  сыйныфташлар очрашуыннан алып кайттым...» 
  • 31 гыйнвар 2023 - 13:57
    Без имени
    Хыянэт итмэгэн ирлэр бар микэн ул? Мин иремэ шулай дип эйткэч, э ирлэр кемнэр белэн хыянэт итэ сон хатыннарына,хатын-кыз белэн тугелме диде. Монда ирлэрне генэ дэ гаеплэп булмыйдыр, муеннарына асылынгач, постельгэ сойрэп яткыргач, нишлэсен инде алар? Ир-ат табигатьтэ нэсел калдыручы, самец бит инде ул. Э хатын-кыз тотнаклырак булса, хыянэтлэр дэ булмас иде. Уз ирлэре белэн яши алмаган, азып-тузып йоруче хатын-кызлар( хатын-кыз димэсэн, хэтерлэре калыр) этэрэ ир-атларны хыянэткэ. Ойлэнгэн ир икэнен белэ торып, анын белэн очрашып йору бернинди кысаларга да сыймый.
    «Йөремсәк» хатын
  • 31 гыйнвар 2023 - 18:16
    Без имени
    Аллаһ Тәгалә сынауларның ин олысын биргэн,димэк ин яраткан колларыннандыр...Куркэм сабырлык белэн уткэреп жибэрергэ насыйп булсын.Мэрхэмэтле,шэфкатьле иманлы кеше тап итсен.Ялгызлыкка караганда,янэшэндэ яхшы кеше торса,авырлыкны жинэргэ жинелрэк булыр.Балаларның уз юлы. Аллаһ хэерле юлын узе курсэтер ин ша Аллаһ.
    Киләбез дә китеп югалабыз...
  • 30 гыйнвар 2023 - 20:45
    Без имени
    Мин дэ сезнен кебек исерек ирне 18 ел тузеп яшэдем. Хэзер исемэ тошкэн саен, жулэр булганмын дип уйлыйм. Аерылышканыбызга елдан артык, хаман эчэ, эчендэ чыкмаган жаны гына калган инде. Кеше ни эйтер дип тузэбез шул, узебезне уйламыйбыз. Эгэр бер фикергэ килэ алмасагыз, психолог белэн кинэшегез. Мина ярдэме тиде. Игътибарыгыз очен рэхмэт.
    Эчкече иргә сабыр итәргәме?
  • 30 гыйнвар 2023 - 17:52
    Без имени
    Бэхетегезгэ куз тимэсен, матурларым.
    Икесе — бербөтен (видео)
Реклама
«Татар гаиләсе / килен-кайнана» бәйгесе җиңүчеләрен котлау тантанасы
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр