НИЧЕК ИТЕП «МУЕН» ВАЗИФАСЫН ҮТӘРГӘ?

Бисмилләәһир рахмәәнир рахииим!
Аллаһү Тәгалә гаиләдә ирләргә зур вазифалар, зур җаваплылык йөкли. Шуңа күрә дә халыкта «Ир – баш, хатын – муен» дигән әйтем киң таралган. Әгәр муен әйләнгәләмәсә, ягъни башны кирәкле якка бормаса, ир нинди генә җаваплы булмасын, эшләр бик үк алга бармый. Ничек кенә булмасын, хатын-кыз да гаиләдә яхшы «муен» була белергә тиеш.
Тормышта икең дә, иңгә иң куеп, киңәшеп эшләгәндә генә җиңел була. Гаилә хәлләрендә хатын-кызның да үз урыны, зур вазифалары бар. Кайнатам әйтер иде, хатын-кызның җаваплы вазифасы – ирләрне контрольдә тоту. Бу – ирләр артыннан ияреп, күзәтеп, йөгереп йөрү түгел. Ә бергә яшәү дәверендә аны хөрмәт итеп, кирәк вакытта киңәшә белеп, тиешле вакытта ярдәм итеп, урыны белән сабырлык күрсәтеп, олысын-кечесен хөрмәт итеп яши белүне аңлата. Җиңел вазифалар түгел. Әмма саваплы вазифалар: ир хатыны булу, ана булу.
Тормыш ул уен уйнау гына түгел. Тикмәгә генә борынгылар «анасын ормыш» димәгәннәр. Ягъни, ник балаңны тормыш итәргә, дөнья көтәргә өйрәтмәдең дигән мәгънә бирә. Әби-бабаларыбыз үз һөнәрен балаларына өйрәтеп калдырган, гореф-гадәтен, динен миенә сеңдергән. Хәзер генә без әти-әниләр үстерәбез, укытып, диплом алдырабыз. Хәлдән килсә, фатирын да сатып алып, әти-әни дип эндәшергә теләмәгән килен-кияүгә ачкычын да тоттырабыз. «Ир – баш, хатын – муен» хакында аңлатырга, һәркайсының вазифаларын бәйнә-бәйнә тормыш мисалларында төшендерергә һич вакыт тапмыйбыз.
«Нык гаилә нинди була?», «Ничек итеп никахыбызны саклыйк?», «Хатын-кызның гаиләдәге урыны нинди?», «Хатынга ничек ярарга?», «Аңа ярдәм итү – ир дәрәҗәсен төшермиме?» кебек сорауларны яудыралар яшь өйләнешүчеләр. Ничек итеп «муен» булып, дөрес яшәргә соң?
Никах укылган, рәсми төстә теркәлеп, кулга «Язылышу хакында таныклык» бирелгән. Хәзер инде бер-беребездән беркая да китмибез дип яшәү этабына керә яшьләр. Юк әле, ялгышасыз. Әле гаилә коруда беренче адымны гына атладыгыз. Ир кеше Аллаһү Тәгалә каршында үзе өчен генә түгел, хатыны, балалары өчен дә җавап бирәчәк. Кыскасы, Раббыбызның яшьләргә биргән бүләген – никахны гомерең буена саклыйсың бар. Ә тормышта бу бүләкне саклауда ярдәм итүче җәмәгатең бар. Ул сиңа терәк тә, таяныч та, бөтен сынауларны синең белән бүлешүче, ярдәмчең, тынычландыручы «муен»ың да. Хатын-кыз ул шундый зат булып яратылган, гаилә дигәндә ул үзен дә оныта. Ярый ла өйдәгеләр хатын-кызның хәленә керсә, булышкаласа. Ир дигәнең кирерәк холыклы, я шешә белән дуслыгы булса, ни эшләргә?
Тормышта нинди генә хәлдә булсаң да, Аллаһү Тәгаләнең барлыгын, кушканнарын онытмаска кирәк. Аллаһ ярдәменнән ташламый, Ул рәхимле, рәхмәтле, шәфкатьле.
Раббыбыз ярдәме белән яши әдәм баласы. Шуны онытмыйк. Олыларның миңа өйрәткәннәре, кайнатам нәсихәтләре, шәригать тәртипләре белән тыгыз үрелгән гореф-гадәтләребезне аңларга тырышу иң зур ярдәмчеләрем булды. Бәлки киленнәргә, кызларыбызга, урыны белән кайнаналарга да киңәшләрем ярдәм итәр, чишелмәслек булып күренгән катлаулы гаилә проблемаларын чишүдә ярап куяр дигән фикердә калам.
Иң беренче: хатын-кыз үзе нинди булырга тиеш соң? Чиста, пөхтә, сабыр, дини һәм дөньяви белемле һәм «артист» булыргатиеш. Хәзер шушы сыйфатларның берсен түбәндәге мисалда карап карыйк. Татар гаиләләрендә ихтирамга лаеклы саваплы бер гамәл кылына. Ул елына кимендә бер тапкыр туган-тумачасын, дус-ишен җыеп Коръән ашы уздыру. Яңа кавышкан яшьләр төрле гаиләләрдә үскәнлектән, аларның бу мәҗлескә мөнәсәбәте дә төрлечә булуы бар. Хуҗабикә дини гаиләдә үскән икән, уңай чишелешне ул тиз таба.
Гадәти хәл: ирләр артык мәшәкатьне яратмый. Моны истән чыгармагыз. Әйдә, Коръән укытып алыйк әле генә дисәң, уңышлы булмас. Иң элек менә болайрак башласаң, уңай нәтиҗәгә ирешерсең, иншаллаһ. Тәрәзәгә эленгән челтәрләрне, савыт-сабаны, урын-җирне юып, чистартып, өйне бик матур итеп җыештырасың. Ашап-эчеп бетергәч, иреңнең күңеле күтәренке вакытта, сырпалана-сырпалана: «Сөбханаллаһ, кара әле, өебез бигрәк тә матурланып китте бит. Әллә берәрсен кунакка дәшәбезме? Тормышыбызны күреп китсеннәр. Яшь булсалар да, тормыш итә беләләр дип, күңелләрендә матур уйлар калсын әле», – дисең. Шул арада хатын-кыз иренең йөз-кыяфәтенә карарга онытмасын. Иренең нәрсә уйлавын, хатынының тәкъдимен ничегрәк кабул итүен чамаларга тиеш ул. (Әгәр син кәеф-сафа корырга яратучы ир белән яшисең икән, «берәр кешене чакыру» урынына, бу сүзләрне әйтмичә, Коръән ашы мәҗлесе турында турыдан-туры әйтәсең. Иии, җаным, безгә дә кешеләр кебек, елына бер тапкыр булса да, Коръән ашы үткәрергә кирәк! Мин бер ашта Сәйдә абыстай сүзен тыңлаган идем. Ул Мәрҗани мәчете имамы Әхмәтзәки хәзрәтнең 1990 нчы еллар булса кирәк, Коръән мәҗлесен ничек үткәрү турындагы вәгазен, таләпләрен аңлаткан иде. «Сөтле аш, бәрәңге пешереп, ипи турагыз да, табынга куегыз!» – дигән ул хәзрәт. Кешедән бурычка акча алып мәҗлес үткәрмиләр. Кеше ашар өчен килми, Коръән аятьләрен һәм вәгазь тыңларга килә. Ризык ул ашказаны ачыгып, ашыйсы килеп киткәндә, берәр нәрсә кабып җибәрер өчен генә куела, – дип аңлаткан хәзрәт. Нәрсә дисең? Өйләрне дә җыештырасы юк. Ризыкларыбыз да җитәрлек. Җимешләр генә алырбыз да, үткәреп алыйк. Икебезнең яктан да дога көтүче әрвахларыбыз
байтак. Без дә дога җибәрмичә, кем дога кылыр аларга? Коръән укыткач, өебездә бәрәкәт артыр. Аллаһү Тәгалә кабул гына итсен! – диген дә, тиз генә бер әйбер алырга киткән бул, башка бүлмәгә чык. Аңа «юк» дип әйттерергә тырышма. Я булмаса, «Минем чәй эчәсе килеп китте. Әйдә чәйләп алыйк. Синең дә эчәсең килгәндер», – дип чәйнегеңне куя тор.
...Менә шушы ысул белән мин елына өчәр мәртәбә Коръән ашы үткәрүгә ирешә идем, әлхәмдулилләһ. Яши башлагач, иреңнең нинди холыкта булуын чамалыйсың аны. Җылы сүз таш эретә диләр. Иреңә җылы сүзеңне кызганма! Кунаклар, кешеләр алдында мактап куярга онытма! Әгәр инде ир дигәнең салырга яратса, хатын-кызга икеләтә авыр. Аллаһү Тәгалә сабырлык һәм әҗерен бирсен! Бу очракта хатын-кыз бала хакына дип, яки иренең әти-әнисе хөрмәтенә түзеп яши инде. Ни эшләсен? Шулай да өметне өзмәскә, Аллаһүдан сыгынып сорарга, теләк теләргә тиешбез.
Әссәләмү галәйкүм үә рахмәтуллаһи үә бәракәтүүүһ!

(«Тузмый торган бүләк китабыннан»)

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Кайгыда да, шатлыкта да бергә без Мин иң бәхетле хатын идем. Яраткан ирем, кызыбыз туды. Әмма Аллаһы Тәгалә безгә сынау әзерләгән булган икән. Ирем түзәр микән дигән сорау белән башланды һәр көнем ул вакытта...
    16708
    3
    105
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    5482
    7
    57
  • Баллы кирпеч 1861 нче елда Болын-Балыкчы авылында урта хәлле крестьян гаиләсендә Ибәтулла исемле бер малай туа. Язмышына сынаулы еллар кичерәсе сабый чагыннан ук язылган була, күрәсең, Ибәтуллага өч яше дә тулмаган чагында кинәт кенә авырып әтисе үлеп китә. Ялгыз тормыш тарту ул чакта, хатын- кызга имана бае да бирелмәгән чорда, әнисенә авыр булгангамы, әллә инде башка сәбәпләр булганмы, сабыйның әнисе биш яшендәге Ибәтулланы әтисенең абыйсы Зиннурга калдырып, Кормаш авылындагы хатыны үлгән бер татарга кияүгә чыга.
    4927
    3
    44
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    3803
    0
    39
  • «Ә мәхәббәт гомерләрдән озын...» Хәдичә хәзрәтләре үлем түшәгендә ятканда, Мөхәммәд пәйгамбәребез аның янына килә һәм хәл-әхвәлен сораша, аннан болай ди: «Хәдичә! Анда баргач, синең кыямәттә көндәшең булачак – фиргавен кызы Асия белән Мәрьямне күрерсең... Аларга миннән сәлам әйт!»
    3498
    0
    37
Реклама
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 24 ноябрь 2022 - 13:01
    Без имени
    Ирегез чыгып кит дигэн сузне котеп кенэ торган инде, анын чыгып китергэ дигэн уе куптэн булган, сез тизлэткэнсез генэ. Всё равно китер иде, икенче жае чыгар иде. Сез, узем куып чыгардым диеп узегезне гаеплэп яшисез. Ирегезгэ шулай жайлы булган балалар алдында да.
    «Иреңне берәүгә дә бирмә!»
  • 24 ноябрь 2022 - 09:46
    Без имени
    Хыянәтне бернәрсә белән дә аклап булмый. 40 ел үтте хыянәтенә, менә кичә булган кебек кенә. Йөрәктән китми. Кабат бәрепләр үтерәсе килә. Сез ханым, ялгыз калгансыз хәзер, шуңа кичерәсе калган, дип уйлыйсыз. Ләкин кире кайтара торган хәл түгел бит инде. Гел уйлап тагын психушкага китәсез бит. Вакытыгыз күп мени шулай?
    «Иреңне берәүгә дә бирмә!»
  • 24 ноябрь 2022 - 11:41
    Без имени
    Мин балаларым алдында нык гаеплемен шундый атай белән үскәннәренә. Аерылышу элек оят иде.
    «Иреңне берәүгә дә бирмә!»
  • 25 ноябрь 2022 - 00:24
    Без имени
    Ғәфү итергә булыр ине, әгәр ҙә ирегеҙ ғәфү һораһа, бик үкенһә,башҡа ҡабатланмаясаҡ тип һүҙ бирһә, ант итһә. Алдығыҙҙа торҙомо тубыҡланып, баш эйеп. Юҡ. Юҡ бит!!! Ул ғүмер буйы йөрөр ине, һеҙ ғүмер буйы яфаланыр инегеҙ, әле һеҙ бер ауырып алғанһыҙҙа һауыҡҡанһығыҙ, ә ирегеҙ менән йәшәһәгеҙ сәләмәтлегегеҙ ҡаҡшар ине, йөрәк ауырыулы булып ҡалыр инегеҙ. Балаларығыҙ әтиһеҙ, әммә тыныслыҡта үҫкән. Көн һайын талашлы- ыҙғышлы өйҙә йәшәү тамуҡҡа тиң булыр ине барығыҙ өсөн дә. Был осраҡта ғаиләне һаҡлап ҡалыу дөрөҫ булмаҫ ине.
    «Иреңне берәүгә дә бирмә!»
  • 23 ноябрь 2022 - 18:41
    Без имени
    Хатыннар ирлэрне кичерерхэ тиешме!
    Мин хыянәт иттем... 
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда