НИЧЕК ИТЕП «МУЕН» ВАЗИФАСЫН ҮТӘРГӘ?

Бисмилләәһир рахмәәнир рахииим!
Аллаһү Тәгалә гаиләдә ирләргә зур вазифалар, зур җаваплылык йөкли. Шуңа күрә дә халыкта «Ир – баш, хатын – муен» дигән әйтем киң таралган. Әгәр муен әйләнгәләмәсә, ягъни башны кирәкле якка бормаса, ир нинди генә җаваплы булмасын, эшләр бик үк алга бармый. Ничек кенә булмасын, хатын-кыз да гаиләдә яхшы «муен» була белергә тиеш.
Тормышта икең дә, иңгә иң куеп, киңәшеп эшләгәндә генә җиңел була. Гаилә хәлләрендә хатын-кызның да үз урыны, зур вазифалары бар. Кайнатам әйтер иде, хатын-кызның җаваплы вазифасы – ирләрне контрольдә тоту. Бу – ирләр артыннан ияреп, күзәтеп, йөгереп йөрү түгел. Ә бергә яшәү дәверендә аны хөрмәт итеп, кирәк вакытта киңәшә белеп, тиешле вакытта ярдәм итеп, урыны белән сабырлык күрсәтеп, олысын-кечесен хөрмәт итеп яши белүне аңлата. Җиңел вазифалар түгел. Әмма саваплы вазифалар: ир хатыны булу, ана булу.
Тормыш ул уен уйнау гына түгел. Тикмәгә генә борынгылар «анасын ормыш» димәгәннәр. Ягъни, ник балаңны тормыш итәргә, дөнья көтәргә өйрәтмәдең дигән мәгънә бирә. Әби-бабаларыбыз үз һөнәрен балаларына өйрәтеп калдырган, гореф-гадәтен, динен миенә сеңдергән. Хәзер генә без әти-әниләр үстерәбез, укытып, диплом алдырабыз. Хәлдән килсә, фатирын да сатып алып, әти-әни дип эндәшергә теләмәгән килен-кияүгә ачкычын да тоттырабыз. «Ир – баш, хатын – муен» хакында аңлатырга, һәркайсының вазифаларын бәйнә-бәйнә тормыш мисалларында төшендерергә һич вакыт тапмыйбыз.
«Нык гаилә нинди була?», «Ничек итеп никахыбызны саклыйк?», «Хатын-кызның гаиләдәге урыны нинди?», «Хатынга ничек ярарга?», «Аңа ярдәм итү – ир дәрәҗәсен төшермиме?» кебек сорауларны яудыралар яшь өйләнешүчеләр. Ничек итеп «муен» булып, дөрес яшәргә соң?
Никах укылган, рәсми төстә теркәлеп, кулга «Язылышу хакында таныклык» бирелгән. Хәзер инде бер-беребездән беркая да китмибез дип яшәү этабына керә яшьләр. Юк әле, ялгышасыз. Әле гаилә коруда беренче адымны гына атладыгыз. Ир кеше Аллаһү Тәгалә каршында үзе өчен генә түгел, хатыны, балалары өчен дә җавап бирәчәк. Кыскасы, Раббыбызның яшьләргә биргән бүләген – никахны гомерең буена саклыйсың бар. Ә тормышта бу бүләкне саклауда ярдәм итүче җәмәгатең бар. Ул сиңа терәк тә, таяныч та, бөтен сынауларны синең белән бүлешүче, ярдәмчең, тынычландыручы «муен»ың да. Хатын-кыз ул шундый зат булып яратылган, гаилә дигәндә ул үзен дә оныта. Ярый ла өйдәгеләр хатын-кызның хәленә керсә, булышкаласа. Ир дигәнең кирерәк холыклы, я шешә белән дуслыгы булса, ни эшләргә?
Тормышта нинди генә хәлдә булсаң да, Аллаһү Тәгаләнең барлыгын, кушканнарын онытмаска кирәк. Аллаһ ярдәменнән ташламый, Ул рәхимле, рәхмәтле, шәфкатьле.
Раббыбыз ярдәме белән яши әдәм баласы. Шуны онытмыйк. Олыларның миңа өйрәткәннәре, кайнатам нәсихәтләре, шәригать тәртипләре белән тыгыз үрелгән гореф-гадәтләребезне аңларга тырышу иң зур ярдәмчеләрем булды. Бәлки киленнәргә, кызларыбызга, урыны белән кайнаналарга да киңәшләрем ярдәм итәр, чишелмәслек булып күренгән катлаулы гаилә проблемаларын чишүдә ярап куяр дигән фикердә калам.
Иң беренче: хатын-кыз үзе нинди булырга тиеш соң? Чиста, пөхтә, сабыр, дини һәм дөньяви белемле һәм «артист» булыргатиеш. Хәзер шушы сыйфатларның берсен түбәндәге мисалда карап карыйк. Татар гаиләләрендә ихтирамга лаеклы саваплы бер гамәл кылына. Ул елына кимендә бер тапкыр туган-тумачасын, дус-ишен җыеп Коръән ашы уздыру. Яңа кавышкан яшьләр төрле гаиләләрдә үскәнлектән, аларның бу мәҗлескә мөнәсәбәте дә төрлечә булуы бар. Хуҗабикә дини гаиләдә үскән икән, уңай чишелешне ул тиз таба.
Гадәти хәл: ирләр артык мәшәкатьне яратмый. Моны истән чыгармагыз. Әйдә, Коръән укытып алыйк әле генә дисәң, уңышлы булмас. Иң элек менә болайрак башласаң, уңай нәтиҗәгә ирешерсең, иншаллаһ. Тәрәзәгә эленгән челтәрләрне, савыт-сабаны, урын-җирне юып, чистартып, өйне бик матур итеп җыештырасың. Ашап-эчеп бетергәч, иреңнең күңеле күтәренке вакытта, сырпалана-сырпалана: «Сөбханаллаһ, кара әле, өебез бигрәк тә матурланып китте бит. Әллә берәрсен кунакка дәшәбезме? Тормышыбызны күреп китсеннәр. Яшь булсалар да, тормыш итә беләләр дип, күңелләрендә матур уйлар калсын әле», – дисең. Шул арада хатын-кыз иренең йөз-кыяфәтенә карарга онытмасын. Иренең нәрсә уйлавын, хатынының тәкъдимен ничегрәк кабул итүен чамаларга тиеш ул. (Әгәр син кәеф-сафа корырга яратучы ир белән яшисең икән, «берәр кешене чакыру» урынына, бу сүзләрне әйтмичә, Коръән ашы мәҗлесе турында турыдан-туры әйтәсең. Иии, җаным, безгә дә кешеләр кебек, елына бер тапкыр булса да, Коръән ашы үткәрергә кирәк! Мин бер ашта Сәйдә абыстай сүзен тыңлаган идем. Ул Мәрҗани мәчете имамы Әхмәтзәки хәзрәтнең 1990 нчы еллар булса кирәк, Коръән мәҗлесен ничек үткәрү турындагы вәгазен, таләпләрен аңлаткан иде. «Сөтле аш, бәрәңге пешереп, ипи турагыз да, табынга куегыз!» – дигән ул хәзрәт. Кешедән бурычка акча алып мәҗлес үткәрмиләр. Кеше ашар өчен килми, Коръән аятьләрен һәм вәгазь тыңларга килә. Ризык ул ашказаны ачыгып, ашыйсы килеп киткәндә, берәр нәрсә кабып җибәрер өчен генә куела, – дип аңлаткан хәзрәт. Нәрсә дисең? Өйләрне дә җыештырасы юк. Ризыкларыбыз да җитәрлек. Җимешләр генә алырбыз да, үткәреп алыйк. Икебезнең яктан да дога көтүче әрвахларыбыз
байтак. Без дә дога җибәрмичә, кем дога кылыр аларга? Коръән укыткач, өебездә бәрәкәт артыр. Аллаһү Тәгалә кабул гына итсен! – диген дә, тиз генә бер әйбер алырга киткән бул, башка бүлмәгә чык. Аңа «юк» дип әйттерергә тырышма. Я булмаса, «Минем чәй эчәсе килеп китте. Әйдә чәйләп алыйк. Синең дә эчәсең килгәндер», – дип чәйнегеңне куя тор.
...Менә шушы ысул белән мин елына өчәр мәртәбә Коръән ашы үткәрүгә ирешә идем, әлхәмдулилләһ. Яши башлагач, иреңнең нинди холыкта булуын чамалыйсың аны. Җылы сүз таш эретә диләр. Иреңә җылы сүзеңне кызганма! Кунаклар, кешеләр алдында мактап куярга онытма! Әгәр инде ир дигәнең салырга яратса, хатын-кызга икеләтә авыр. Аллаһү Тәгалә сабырлык һәм әҗерен бирсен! Бу очракта хатын-кыз бала хакына дип, яки иренең әти-әнисе хөрмәтенә түзеп яши инде. Ни эшләсен? Шулай да өметне өзмәскә, Аллаһүдан сыгынып сорарга, теләк теләргә тиешбез.
Әссәләмү галәйкүм үә рахмәтуллаһи үә бәракәтүүүһ!

(«Тузмый торган бүләк китабыннан»)

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Син минем балам! – Нихәл, улым! – Айдар Фидаилевич ак биләүдәге бәбине күтәреп, битенә үк терәде. Үз гомерендәге иң шатлыклы көне бүген аның! – Рәхмәт сезгә, Ләйлә! Бу бәхетне бүләк иткәнегез өчен. – Ир баланы күтәргән килеш Ләйләгә борылды. Хатын елый иде. Башта яшерен генә тамган күз яшьләре тора-бара тоташ үксүгә әверелде.  – Ай-дар... Фи-даи-левич... ба-ла-ны бир-мим... Бирә... ал-мыйм... – Ләйләнең бу сүзләре иңрәү булып чыкты. 
    11231
    5
    141
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    6860
    1
    90
  • 7846
    2
    52
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    8891
    1
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 25 сентябрь 2020 - 01:53
    Без имени
    Мин Дэ нэкъ шулай 32 яшемдэ 2 кызым белэн ялгыз калдым,ирем бер хатын бн чыгып китте ,1 елдан кире кайтты, гафу итэ алмадым,шартлатып араны оздем.Ул хатыннан-хатынга йореп,45 яшьтэ асылынып улде,чыгып киткэн хатын 10 еллап, психбольницада яши.Э мин ,Аллага шокер ,ирлэр булдыра алмаган ирлэр эшен эшлэп,кызларымны устереп,эле Дэ исэн- сау эшлэп ятам.Хатын-кыз ялкау булмаса,беркайчан да югалмый,аларга АллахеТэгалэ безгэ коч бирэ.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 25 сентябрь 2020 - 02:10
    Без имени
    Минем кияу Дэ нэкъ шулай качып-посып ,никах укытып,узенен классташы белэн 5 ел инде яшэп ята.10 еллык классташлар очрашуыннан сон айный алмады.Бик тырышып яшерсэ дэ,тэжрибэле кузгэ куренеп тора.Ул да шуннан сон дин юлына кереп китте.Имеш диндэ 4 хатын да рохсэт ителэ.Узлэре бугенге кондэ БИК рэхэт яшэсэлэр дэ,ата-ананын азгынлыгы очен балалар узлэренен авырулары,газаплы тормышлары ,улемнэре белэн жавап бирэ.Чонки рэнжу,куз яшьлэре узенэ тошмэсэ,балаларга тошэ.Хэр кеше шуны онытмасын Иде.Алар бит ойгэ кайтасы акчаны,гаилэнен зур ойлэр салып,иркен тормышта яшисе доходларын илтеп икенче хатынга бирэ.Гаилэдэ беркайчан да артык акча булмый.Ойдэге хатын белэн бергэлэп эшлэп,чит хатынны содержать итэлэр.2 нче хатын булып яшэргэ ризалык бируче хатыннар,акылыгызга килегез,ул ирлэрнен акчасы тозлы куз яшьле,рэнжешле акчалар,беркайчан сезгэ бэхет китермэячэк,авырлык,авырулар белэн корэшу очен тотылып бетэчэк.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 23 сентябрь 2020 - 15:08
    Без имени
    👍👍👍
    ​ Адашкан шәүләләр
  • 23 сентябрь 2020 - 19:18
    Без имени
    Великовозрастный балаларны карарга жигелергэ кем кушты? Узегез гаепле бит!!!
    Ана рәнҗүе төшәргә дә мөмкин
  • 23 сентябрь 2020 - 15:25
    Без имени
    Шундый тәрбияви әсәрләр иҗат итүчеләр бик сирәк шул.Урының җәннәт түрләрендә булсын иде,Туфан абый
    Сиңа дигәне...
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...