Помидор үстерүнең биш кагыйдәсе

Бакчасында помидор утыртмый калган һәвәскәр яшелчәчеләр юктыр инде бүген. Сортларның да нинде генә юк. Ашламалар да, төрле ярдәмче препаратлар да күп. Бу язмабызда помидор үстерүгә кагылышлы берничә төп кагыйдәгә тукталып үтәргә телибез. 

Беренче кагыйдә. Ашлауның артыгы булмас, дигән гыйбарә помидорлар өчен түгел! Әгәр дә туфракта азот күп булса, алар котырып үсәчәк, яфраклары уч төбе кадәр зурлыкка җитәчәк, ләкин сезне уңыш белән куандырмаячаклар. Азот ул – тирес, черемә, компост, тирес әчеткече, тавык тизәге әчеткесе. Утыркан вакытта ук помидор төбенә черемә салып калдырган булсагыз, бу төр ашламалар белән мавыкмаска киңәш итәбез. Туфрак ярлы булса, үсемлекләрне утыртып, бер-ике атна узгач, беренче тапкыр ашларга мөмкин. Моның өчен әчеткән тирес яисә  тавык тизәге сыекчасы алына. 1 чиләк тирескә 1 чиләк су салып, кимендә 7 көн әчетеп әзерләнә ул. Әзер булгач, 10 литр суга 1 литр шушы ашлама салына. Һәр төпкә аны 2 литр күләмендә сибәргә кирәк. 
Тавык тизәге әчеткесе дә 1 гә 1 нисбәтендә ясала, ләкин кулланганда 10 литр суга 0,5 литр әчетке салына. 1 төпкә 2 литр күләмендә сибелә. 
Болар булмаса, 10 литр суга 1 аш кашыгы аммиак селитрасы эретеп сибәргә мөмкин. Азот җитмәвен үсемлек үзе әйтә: яфракларының төсе сыеклана, саргая, яңа чыккан яфраклар вагая. 

Икенче кагыйдә. Помидорга күп су кирәкми! Утыртканда һәр төпкә 2 литр күләмендә су сибелә, аннары коры туфрак белән күмелә. Әлеге дым аларга 7–10 көнгә җитә. Быелгы кебек, көннәр бик кызу торса, билгеле, суны ешрак сипмичә булмый. Дымны саклау өчен помидорлар төбенә вак печән яки салам түшәп кую әйбәт. Болай иткәндә туфрак да бик тыгызланмый, чүп үләннәре дә артык котырмый. Суны да сирәгрәк сибәсе була. Чәчәк ата башлагач, су сибүне атнага ике тапкыр башкарабыз. Сипкән вакытта өстән үк бөркемичә, үсемлекнең төбенә генә коябыз. Ә менә җимешләр өлгергәндә суны, киресенчә, киметәбез.  

Өченче кагыйдә. Үсемлекне гел бутап торабыз! Помидор һәр яфрагы төбеннән берәр сабак үстерә башлый. Бу сабаклар үсемлекнең күп көчен ала, уңыш бирүен тоткарлый. Мондый артык ботакларны гел өзеп торырга кирәк.  Пасынковать итү шул була. Бу эш кояшлы коры көнне һәм иртәнге якта башкарыла. Кичкә кадәр сабактагы яра җөйләнеп өлгерергә тиеш.

Бөтен сортларны да  бутарга кирәкми, хәзер артык ботак үстерми торган сортлар да бар. Помидорларны гадәттә 1 яки 2 һәм 3 сабаклы итеп формалаштыралар. Теплицаларда урын тар булса, 1 сабаклы итеп формалаштыру әйбәтрәк санала. Аралары иркен булса, 2 сабак та калдыра аласыз. Ике сабактан уңыш мулрак була. Артык тармакларны җәй дәвамында өзеп торырга кирәк. Ә август башында  һәрберсенең очларын өзеп чыгып, үсүне туктатабыз. 

Тагын бер мөһим әйбер: помидорның җиргә тиеп торган аскы яфракларын өзәбез. 

Дүртенче кагыйдә. Томатлар фосфорлы һәм калийлы ашламаларны ярата. Чәчәк ата башлаган вакытта помидорларны суперфосфат белән ашларга кирәк. 10 литр суга 1 аш кашыгы суперфосфат алына. Суперфосфат салкын суда начар эри, аны башта кайнар су белән эретергә кирәк. Фосфор җитешмәгәнен үсемлек үзе дә әйтә: яфракларның аскы ягы шәмәхә төскә керә, алар сабакка таба елыша. Җимешләр тулыша башлаганда помидорларны калийлы ашлама белән тукландырабыз. Гадәттә калий селтрасы, калий гуматы кулланыла. Калий урынына бор кислотасын да кулланырга була. 10 литр суга 10 г бор кислотасы алына. Аны да башта кайнар суда эретергә кирәк. Калий җитешмәсә, помидорның яфраклары уртага таба бөтерелә. 
Помидорлар начар үссә, чирләп утырса, иммунитетларын күтәрер өчен, аларга янтарь кислотасы бөркергә була. 10 литр суга 1 г кислота алына. Ләкин аны  еш кулланмаска кирәк, ул туфракның әчелеген арттыра. 

Бишенче кагыйдә. Авырулар, бигрәк тә фитофтора белән үсемлекләрне утыртуга ук көрәшә башларга кирәк. Профилактика максатыннан йод эремәсе белән эшкәртү яхшы. 10 литр суга 10 мл йод алына. Кемдер фурациллин һәм трихопол эретеп сибә.  Фурациллин 1 литр суга 1 төймә салына, трихопол даруы 1 литрга 2 төймә алына. Болар белән помидор куакларын сезонга өч тапкыр эшкәртәләр: утыртып, тамыр бикләгәч, чәчәк атканда, җимешләре ярала башлагач. Профилактика максатыннан эремчек суын, «Фитоспорин», «Байкал» препаратларын, триходерма гөмбәсен кулланырга була. Триходерма гөмбәсен үрчетү турында «Сөембикә» журналының апрель санында язган идек. 

 

фото: https://pixabay.com/ru

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Оясында ни күрсә... Оясында ни күрсә ...Очканында шул булыр. Халкыбызның буыннан-буынга күчеп килгән әлеге мәкале бүген дә үзенең актуальлеген югалтмый. Ә очар өчен һәр кешегә ныклы канатлар, кайтырын сагынып көтә торган нигез кирәк. Бала өчен ул башта ата-ана йорты булса, үсә төшеп насыйбын очраткач, үз өенә әверелә. Бүгенге геройларыбыз Земфира һәм Рамил Әхмәтшиннарның йорты да хәзер туганнарны гына түгел, балаларны, оныкларны бергә туплый торган җылы учак булып тора.
    1900
    26
    209
  • Үгиләр... Илзирә бүген әбисенә төшеп китте. Әнисенә үпкәләде. Үз әтисе үлеп, икенче иргә кияүгә чыкканнан соң әнисе ике арада өзгәләнә: бер яктан балалары, икенче яктан яңа ире. Ир – ир инде ул. Ничек Илзирәгә ышанмый әнисе?! Ана кеше иренә түгел, кызына ышансын өчен нәрсә эшләргә кирәк бу Хариска? Башка чыдар хәле калмады бугай кызның...
    5728
    2
    81
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 19 октябрь 2021 - 19:01
    Без имени
    Бу бит кеше тугел, бу кешедэн ничек кирэк шулай котылырга кирэк. Бу бит русча эйтсэк "Урод"
    Мәхәббәттән нәфрәткә бер адым икән
  • 19 октябрь 2021 - 15:22
    Без имени
    Аңлый балалар күбрәк булсын иде,сирәктер шул.Кайберләре ата кыланганны эшли шул.
    «Кагыласы булма әнигә!»
  • 19 октябрь 2021 - 11:37
    Без имени
    Рәхмәт,бик яхшы хикәя
    ​ Ястык
  • 20 октябрь 2021 - 07:38
    Без имени
    Менэ шул инде ул,гонахларын очен бу доньяда ук жэзасын алу,балан да,гаилэн дэ юк.Картлыгында берузен каласын.Бу зина кылу дип атала,Раббым,узен сакла балаларыбызны,оныкларыбызны шундый гонахтан!!!
    Көтеп яшәү
  • 20 октябрь 2021 - 08:42
    Без имени
    Аллааа, бигрэк эчтэлекле хикэя
    ​ Ястык
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан